نکته روز

جای خالی شادی

عادت‌های رفتاری و گفتاری و اصولا هر نوع عادتی قطعا جنبه‌های مثبت و منفی خاص خود را دارد. در این میان گرچه براحتی نمی‌توان پایبندی و اعتقاد به رسوم و آیین‌های هر مرز و بوم و نیز هنجارها و ارزش‌های اجتماعی هر جامعه‌ای را عادت‌های آن جامعه تعبیر کرد، اما اگر به زبانی ساده‌تر و به دور از مفاهیم جامعه‌شناسانه بحث کنیم، شاید بتوان به انواع این ارزش‌ها، رسوم و آیین‌ها نوعی کنش‌ و واکنش‌های اجتماعی نام نهاد که به مرور زمان عادت رفتاری افراد و جوامع شده است. به عنوان نمونه نوع پوشش افراد هر جامعه هنگام عزا یا شادمانی نوعی عادت اجتماعی است که قطعا ریشه در رخدادهای گذشته و دلایل تاریخی و فرهنگی دارد.

کد خبر: ۴۱۰۳۸۲

با این مقدمه سراغ یکی از عادت‌های رفتاری جامعه ایرانی می‌رویم که با مقایسه دو روی سکه آن شاید بتوان بهتر و بیشتر به کنه آن پی برد. تفاوت‌های رفتاری ایرانیان در بروز شادمانی و ناراحتی موضوعی است که شاید بسیاری از ما ناخودآگاه با آن مواجه شده‌ایم. در این میان حتما بسیاری از ما حداقل در چند دهه اخیر و در واقع در زمانه معاصر با آن روبه‌رو بوده‌ایم یا خوانده‌ایم و شنیده‌ایم که ایرانیان در مراسم سوگواری خود، چه سوگواری‌های مربوط به نزدیکانشان و چه عزاداری‌های دینی و برجسته‌ترین آن برپایی عزای سالار شهیدان حضرت امام حسین(ع) چگونه با تمام وجود به عزا برمی‌خیزند و چگونه انواع مراسم و سوگواری‌ها را حتی با توسل به هنرهای بی‌بدیلی مانند تعزیه بر پا می‌دارند.

این مساله یعنی برون‌فکنی غم و عزاداری‌ها چه به لحاظ دینی و چه به لحاظ عرفی و اجتماعی و تاریخی جایگاهی رفیع در میان ایرانیان دارد، اما در مقابل بسیار شنیده‌ایم و لمس کرده‌ایم که ما ایرانی‌ها هنگام شادمانی بسیار خویشتن‌دار هستیم و شاید به دلایل فرهنگی ریشه‌دار در تاریخ، هنگام شادی حجب و حیای ذاتی‌مان اجازه حتی کوچک‌ترین خودنمایی‌های شادمانه را از ما می‌گیرد. اما در دنیای امروز و رویدادهای روزمره و کنش‌ها و واکنش‌های اجتماعی و حتی سیاسی دنیای معاصر شاید بی‌توجهی به شادمانی کردن و نیندیشیدن به چگونه شادمانی کردن و چگونه ابراز شادمانی همراه با خویشتن‌داری را گسترش دادن مساله‌ای است که می‌تواند مورد بحث قرار گیرد.

به زبان ساده‌تر شاید ضروری است همان‌گونه که در ایام عزاداری‌های خود، در و دیوار شهر و تمام مردم عزاداری را پاس می‌دارند در ایام شادمانی و در اعیاد دینی و ملی نیز شادمان بودن را بیشتر ترویج و حمایت کنیم و بویژه از برپایی شادمانی‌های جمعی خودجوش نهراسیم. اکنون که در ایام اعیاد دینی و مذهبی هستیم چه خوب است که در این زمینه بیشتر بیندیشیم.

استفاده از موسیقی مجاز و شاد نمونه‌ای است که نقطه مقابل آن را در ایام عزاداری‌ها به وضوح از سوی بیشتر مردم و در مکان‌های مختلف می‌بینیم و می‌شنویم. اما در ایام شادمانی و اعیاد خود کمتر صدایی از جایی می‌شنویم که شادی را به ما منتقل کند. کاش برای شادی و نشاط بیشتر جامعه و با حفظ حرمت‌ها و شوون دینی و ملی، فرد فردمان بیشتر تلاش کنیم. بویژه نهادها و ارگان‌های تصمیم‌گیر و تصمیم‌ساز و اجرایی مانند شهرداری‌ها الگوهای مناسبی را در این زمینه به جامعه معرفی و از همه‌گیر شدن آن نیز حمایت کنند.