برقراری رابطه با مصر حتمی است

فکر می‌کنید، سیاست و شعار تغییر برآمده از میدان التحریر و انقلاب مردم مصر تا چه اندازه در حوزه سیاست خارجی مصر نوین مشهود است و روال موجود به چه سمت و سویی می‌رود؟

مشکلاتی که در حال حاضر در روابط میان ایران و مصر وجود دارد به علت خواست دولت فعلی نیست بلکه به این دلیل است که دوره ریشه‌کنی نظام در مصر یک دوره طولانی‌تری نسبت به دوره برکناری دیکتاتور است. یعنی اگر برکناری دیکتاتور 18 روز طول کشید، دوره ریشه‌کن کردن نظام و جمع کردن بساط افراد قبلی و ورود افراد جدید بر پایه رای مردم به حکومت چیزی است که باید در یک دوره طولانی انجام شود و دلیل آن نیز پیچیدگی وضعیت است.

اما در باره سفر این هیات به ایران باید بگویم، به ما از طریق چند نفر مصریانی که نسبت به ایران ابراز دوستی و محبت می‌کردند، پیشنهاد شد که هیاتی از مصری‌ها عازم ایران شوند. برای این‌که بتوانم اسم هیات را هیات مردمی بنامیم، انتخاب افراد را به عهده کسانی قرار دادیم که از اعضای جمعیت دوستی بودند و یا از افرادی بودند که ارتباطاتی با نمایندگی ما داشتند و اظهار علاقه به ایران می‌کردند و در گذشته به ایران سفر کرده بودند. جمعی که در هیات حاضر شدند از افراد تاثیرگذار بودند وآنقدر استقبال شدید از این موضوع صورت گرفت که در لیست اولیه ما به حدود 50 نفر رسیدیم در حالی که من به 20نفر هم راضی بودم. از بین 45 نفر از آنها 25 نفرشان دسترسی رسانه‌ای داشتند و افراد مطرحی در سطح رسانه‌ها بودند و در تلویزیون مطرح و از نویسندگانی محسوب می‌شدند که مورد مراجعه رسانه‌ها قرار می‌گرفتند. به طور مثال اگر بخواهم از چند نفر از افراد شاخص این هیات یاد کنم یکی آقای جمال قطب یک روحانی است که در روز جمعه‌ای که مبارک رفت، سخنرانی داشت و ایشان قبلاً رئیس کمیته فتوای الازهر بود و همواره این احتمال وجود دارد که به عنوان شیخ الازهر معرفی شود. همچنین آقای خضیری از این مهمانان بود که قبلا رئیس دادگاه عالی استیناف مصر بود که به علت موضعش نسبت به جنگ غزه از کار برکنار شد یا آقای جمال زهران کسی بود که قبلا نماینده مستقل مجلس بوده و استاد دانشگاه و رئیس بخش علوم سیاسی یکی از دانشگاه‌های مصر است.

بعد از مراجعه این افراد به نمایندگی و صدور ویزای آنها ما با یک سری مشکلات در کارمان مواجه شدیم که می‌توانم بگویم کار ضدانقلاب مصری بود که برخلاف خواست انقلاب مصر و مسوولان جدید آن فعالیت می‌کردند. اراده آنها بر این بود که مانع سفر این هیات شوند، چرا که از تاثیرات سفر این هیات در مصر آگاه بودند و می‌دانستند که اگر این هیات بیاید و برگردد ما شاهد یک تغییراتی خواهیم بود.

براساس برنامه‌ریزی بسیار خوبی که از سوی صدا و سیما انجام گرفته بود و جا دارد که من در اینجا از آقای قاسمی، قائم‌مقام امور بین‌الملل سازمان صداو سیما تشکر کنم، آنها وقتی در برج میلاد حاضر شدند و در آنجا شام خوردند و آقای شهردار از آنها استقبال کرد، شگفت‌زده شدند. مصری‌ها وقتی به اصفهان رفتند، سابقه تاریخی و نظم و راحتی مردم برایشان خیلی جالب بود. آنها در گفت‌وگو‌ها وقتی دیدند ما یک نوع نگاه بسیار منطقی به مسائل روز داریم و بر اساس این نگاه منطقی که نشات گرفته از اصل اجتهاد دینی است، ما توانسته‌ایم به جایگاهی دست یابیم که کاملا با تصور آنها از حکومت دینی مغایر است، تعجب کردند. در این چارچوب ما دریافتیم که یکی از ابعاد سفر، تغییر نگاه مصری‌ها به حکومت دینی بود و آنها بدون شک یک الگوی جدیدی برای حکومت دینی به جای آن حکومت تقلبی که موجب اسلام‌هراسی می‌شد و آمریکا‌یی‌ها آن را تبلیغ و سعی می‌کردند توسط گروه‌هایی تندروی اسلامی در برخی از کشورها نشان دهند را دیدند.

یکی دیگر از موضوعاتی که برای این هیات مطرح بود مساله ایران‌هراسی بود. آنها تصور می‌کردند که ما به دنبال بسط نفوذ خودمان به مصر هستیم. البته گر چه نمی‌توان نفوذ ایران را در منطقه منکر شد ولی تصور این‌که ما می‌خواهیم یک سیطره پیدا کنیم، تصوری بود که با تبلیغات ایران‌هراسی دنبال می‌شد. آنها وقتی آمدند و دیدند و در گفت‌وگوها متوجه شدند که واقعا این‌گونه نیست. شیعه‌هراسی هم مطلب دیگری است که مطرح بوده است. این هیات مصری وقتی به ایران آمدند تصور تازه‌ای نسبت به شیعه پیدا کردند. تصور آنها بر اساس تبلیغاتی که می‌شد این بود که شیعیان را یک گروه غیراسلامی تلقی می‌کردند، اما آنها دیدند که در ایران آن‌چیزهایی که اساس دین را تشکیل می‌دهد همانند سایر مسلمانان است.

بالاخره حدود 50 نفر از افراد مصری آمدند و از نزدیک ایران را مشاهده کردند. اینها مشاهدات خود را هر کدام به حزب و گروه خودشان و افراد متمایل به خود منتقل خواهند کرد. همچنین مشاهدات آنها از طریق رسانه‌ها به عموم مردم منتقل خواهد شد. ما کاری به این نداریم که آنها چه پیامی را منتقل خواهند کرد ولی قطعا شناختی از این افراد وجود دارد که آنها، به غیر چند چهره خبرنگاری که ممکن است برای این‌که مطالبشان جذاب شود به حواشی بپردازند، خود منبع خبر هستند و در مصاحبه‌ها و مشاهداتشان تاثیر خود را در صحنه داخلی مصر خواهند داشت. در عین حال حکومت مصر نیز از این مشاهدات تاثیر خواهد پذیرفت چرا که در حال حاضر حکومت مصر حکومتی مردمی است و سعی می‌کند که خواسته‌های مردم را جامه عمل بپوشاند. آنچه در مجموع درباره سفر این هیات می‌توانیم بگویم این است که اگر کسی در این هیات موافق ما بوده است، موافق‌تر برگشت و اگر کسی مخالف ما بود در هنگام برگشت از مخالفتش کاسته شده. به علت 30 سال قطع رابطه بین ایران و مصر حتی ادبیات طرفین، ادبیات قابل فهمی نبود ولی در این سفر توانستند گفتمانی برای حل شبهاتی که در ذهن دو طرف وجود داشت، ایجاد شود.

در بخش رابطه رسمی نیز می‌دانید که بعد از انقلاب مصر وزیر خارجه این کشور گفت که تصمیم داریم تا صفحه جدیدی را در روابط با همه کشورها از جمله ایران ایجاد کنیم اما در عمل حکومت مصر با یکسری از مشکلات و تهدیداتی مواجه شد. قبل ازانقلاب مصر شخص مبارک به دستور آمریکا، مانع از رابطه بود. یعنی حتی نظر ارگان‌های امنیتی آنجا که زیر نظر مبارک بودند و در مواردی نسبت به رابطه با ایران نظر مثبت داشتند وقتی به ریاست جمهوری می‌رسید، خود مبارک شخصا درباره آن دخالت و آن را رد می‌کرد و عبارتش در رابطه با موارد مشابه این بود که آمریکایی‌ها ناراحت می‌شوند.