کفش‌هایم کو...

طبیعت‌گردی پاسخ به ندای طبیعت و آغوش پرمهر آن است. سال‌هاست که این نیاز دل‌های طبیعت‌دوستان را ربوده و آنها را به هر بهانه‌ای به دامان طبیعت کشانده است.

با گسترش بیش از پیش گردشگری، طبیعت سهم مهمی از این بازار را به خود اختصاص داده است. توسعه جوامع و شهرنشینی و نیاز به آرامش، یکی از دلایل نمود بیشتر این نیاز است. در این میان زیستگاه‌های طبیعی به عنوان میراث طراوت و زندگی بخشی خداوند و بخشی از دارایی‌های یک منطقه محسوب شده و ارزشی بسیار افزون‌تر از گذشته یافته‌اند.

طبق تعریف انجمن جهانی طبیعت‌گردی(TIES) در سال 1991؛ «طبیعت‌گردی سفری است مسوولانه به مناطق طبیعی که موجب حفظ محیط زیست و بهبود زندگی محلی می‌شود.» 5 سال بعد اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت و منابع طبیعی (IUCN) با گسترش این مفهوم، چنین می‌نویسد: «طبیعت‌گردی یک سفر و بازدید زیست‌محیطی مسوولانه از مناطق طبیعی بکر است که به منظور لذت بردن از طبیعت و درک مواهب آن و نیز ویژگی‌های فرهنگی مرتبط با آن انجام شود؛ به طوری که باعث ترویج حفاظت از طبیعت گردد، اثرات منفی بسیار کمی از جانب بازدید‌کنندگان بر محیط بر جای گذارد و شرایط را برای اشتغال و بهره‌مندی اقتصادی و اجتماعی مردم محلی فراهم کند.»

باید بدانیم که سفر مسوولانه به مناطق طبیعی تمام عوامل را در بر می‌گیرد. طبیعت‌گردان، راهنمایان بومی و مردمان ساکن در منطقه و دولت‌ها، آژانس‌ها، مراکز اقامتی و سرویس‌دهی در این مجموعه هستند.

یک اصل می‌گوید، دامان طبیعت پاک است و پاکی را طلب می‌کند. بعد از خروج یک طبیعت گرد از منطقه نباید اثری در طبیعت به جا مانده باشد و انگار کسی نیامده و کسی نرفته است. فیلم، عکس و خاطرات یک سفر، یادگاری طبیعت به ماست و بهترین هدیه به علاقه‌مندان طبیعت‌گردی.

حفظ و کمک به محیط زیست شاخص اصلی در یک سفر مسوولانه محسوب می‌شود و همکاری دولت و مردم محلی کلید این موضوع است. در نگاه کلان، مدیریت و حفاظت از مناطق طبیعی با دولت‌هاست، اما عموما به خاطر محدودیت‌های مالی و تعدد این فضاها، حفاظت فیزیکی با محدودیت‌های زیادی همراه است. از سوی دیگر مردم محلی با استفاده از منابع طبیعی به امرار معاش می‌پردازند و بهره‌برداری سنتی را چاره راه می‌دانند.

در این میان مشارکت مردمی راهگشای کار است و منافع اقتصادی در برنامه‌های مسوولانه و بلند‌مدت نهفته است. تجربه نشان داده است که طبیعت گردان حاضر به پرداخت وجه در قبال دریافت خدمات مناسب هستند و به خاطر علاقه به طبیعت از کمک در این مسیر نیز دریغ نمی‌کنند. طبیعت‌گردان سفیران حفاظت محیط زیست و سمبل‌های فرهنگی حفظ و نگهداری محیط زیست هستند.

امروزه ثابت شده است که استقبال از گردشگران توسط افراد بومی رضایت نسبی آنها را به همراه دارد. آنها دوست دارند که با افراد محلی نشست و برخاست کنند، بیاموزند و به عنوان یک مهمان دیده شوند. طبیعت‌گردان مهمان طبیعت و دست‌های گرم مردم محلی هستند. آنها مکان‌های پذیرایی با معماری محلی، غذاهای محلی، خرید دست‌پرورده‌ها و کارهای دستی را دوست دارند و می‌آیند تا یک فضای مناسب و آرام را تجربه کنند. قطعا این هماهنگی و همکاری باعث گسترش بازدید از یک منطقه می‌شود و گسترش بازدید باعث توجه بیشتر به منطقه، نمایش بیشتر زیبایی‌ها و رشد اقتصادی آن خواهد شد.

در سفری به ماسوله یکی از صنایع دستی آنجا را خریداری کردم، در ادامه مسیر با پیشنهاد خرید یکی دیگر از همان صنایع مواجه شدم، اما وقتی فروشنده متوجه خرید قبلی من شد، با نگاه و صدای گرمش خریدی که از او نکرده بودم را تبریک گفت و آرزوی سفر و بازدید خوبی را برای من کرد، شیرینی این برخورد محبت‌آمیز بعد از سال‌ها یاد مرا نوازش می‌کند.

از فواید بازدید مسوولانه از طبیعت می‌توان موارد زیر را برشمرد: