گلسنگ‌ها؛ تخت جمشید را می‌بلعند

به غیر از رطوبت عوامل دیگری نیز در اضمحلال سنگ‌های تاریخی تخت جمشید تاثیرگذارند که از آن جمله می‌توان به رشد فاجعه بار گلسنگ‌ها و نقش‌آلوده کننده‌های هوا اشاره کرد.

یک فعال میراث فرهنگی در این خصوص گفت: نفوذپذیری را شاید بتوان یکی از مهم‌ترین خواص فیزیکی موثر بر زوال و پوسیدگی سنگ‌ها دانست؛ زیرا وجود این مشخصه‌ها همراه افزایش امکان دسترسی به بخش‌های داخلی سنگ، زمینه تخریب آن را به وسیله هریک از 3 حالت آب (جامد، مایع، گاز) مهیا می‌کند.

این فعال میراث فرهنگی با اشاره به این‌که آثار تاریخی در پی عوامل مختلفی دچار تخریب شدید می‌شوند، به برخی از این عوامل اشاره کرد و گفت: اکسید ازت در جو به صورت فراوانی وجود دارد و بسیار پایدار است و مواد ذره‌ای جامد در هوا نیز باعث تشکیل لایه سختی بر سنگ شده و اکسیداسیون را سریع‌تر می‌کنند که حاصل صنعت، کشاورزی و ترافیک شهرهاست.

وی از درجه حرارت بالا و ترک‌خوردگی به عنوان عامل دیگری یاد کرد و گفت: این عامل به‌وفور در آثار سنگی تاریخی تخت جمشید دیده می‌شود و راه نفوذ مواد آلاینده را به داخل سنگ راحت تر کرده، ضمن این‌که حمله سولفات‌ها از طریق هوا نیز باید به عنوان عامل دیگر در نظر گرفته شود؛ زیرا این مواد هنگام کارهای تولیدی پالایشگاهی تحت‌عنوان مواد جانبی تولید می‌شوند.

این محقق با اشاره به تاثیر رطوبت زیاد بر آثار باستانی گفت: متاسفانه براثر بی‌دقتی مسوولان همیشه در فصل ریزش باران بیشتر قسمت‌های تخت جمشید دچار آب گرفتگی می‌شود و براثر این ریزش باران و همچنین خاصیت مویینگی سنگ، رطوبت خیلی زود در همه قسمت‌های سنگ نفوذ کرده و تخریب سنگ را سرعت می‌بخشد.

این فعال میراث فرهنگی گفت: شستشوی بی‌رویه آثار تاریخی با آب چاه یا شرب نیز موضوع دیگری است، در آثار تاریخی تخت جمشید این کار بارها بر پلکان شرقی آپادانا اتفاق افتاده است. این محقق به نشست بخار و گازها از دودکش‌های کارخانه‌های صنعتی منطقه اشاره کرد و افزود: این عمل که بعضی مواقع تمام دشت شهرستان مرودشت بخصوص آثار تاریخی تخت جمشید را دربرمی‌گیرد، باعث تسریع در روند تخریب آثار تاریخی می‌شود.

وی در ادامه عنوان کرد: مشکل اساسی و بزرگ محوطه تاریخی بالای صفه تخت جمشید، نداشتن سطحی هموار جهت دفع ریزش آب باران است؛ به طوری که با کوچک‌ترین بارش، شاهد به وجود آمدن حوضچه‌های متعددی در بیشتر قسمت‌های بنا هستیم و در تمام طول سال دیواره‌های داخلی آبروهای تخت جمشید دارای رطوبت خاصی است که این رطوبت از نفوذ آب باران در سطوح مختلف بنا به وجود می‌آید. وی با اشاره به عوامل مهم دیگر در تخریب و فرسایش سنگ‌های تخت جمشید نیز گفت: روند رشد بی‌رویه گلسنگ‌ها و جلبک‌ها با گونه‌های مختلف در پهنه صفه تخت جمشید که در چند سال اخیر این گیاهان بیشترین قسمت‌های آثار سنگی را دربر گرفته‌اند نیز روند فرسودگی سنگ‌های 2000 و اندی ساله تخت جمشید شده‌اند را شدیدتر می‌کند. این محقق حوزه میراث فرهنگی بیان کرد: یکی از عوامل رشد این گلسنگ‌ها، آلاینده‌های جوی و دیگر رطوبت زیاد این بناست، به صورتی که می‌گویند هر کجا گلسنگی وجود دارد، بدان در آن بنا رطوبت بی‌امان در حال تخریب آثار است.

به گفته وی ، در حدود 5 سال قبل فقط در قسمت‌های انگشت‌شماری از بخش‌های مختلف تخت جمشید رشد گلسنگ را مشاهده می‌کردیم؛ اما هم‌اکنون در جای جای بنای عظیم تخت‌جمشید روند رشد بی‌رویه گلسنگ بخوبی نمایان است.