همدلی نسل‌ها

این ویژگی در مرهم به پختگی بیشتری رسیده و پیچیدگی یک وضعیت روانی ـ اجتماعی با زبانی ساده و تاثیرگذار روایت می‌شود. دوربین روی دست، استفاده از نابازیگران و بازی بی‌تکلف بازیگران حرفه‌ای با نزدیک شدن به فضای اجتماعی و زندگی روزمره به گونه‌ای کنار هم قرار می‌گیرد که به همدلی بیشتر مخاطب با قصه و آدم‌هایش منجر می‌شود.

سویه تربیتی و آموزشی مرهم را باید در آسیب‌شناسی اجتماعی سوژه به واسطه قدرت داستانگویی و روایت قصه‌گون آن جستجو کرد. کارگردان تلاش کرده تا با فاصله‌گیری از زاویه و قضاوت شخصی صرفا به ترسیم موقعیت داستانی خود پرداخته و نصیحت و اندرز را بر آن تحمیل نکند. به همین دلیل است که فیلم دچار شعارزدگی و گل درشتی اخلاقی نشده در عین این‌که همدلی مخاطب را با خود همراه می‌کند و پیام فیلم را از بستر همین شکل از روایت به آنها انتقال می‌دهد.

عدم امنیت عاطفی ـ روحی، ریشه اصلی میل و گرایش به مصرف مواد مخدر بوده و لذا داوودنژاد مبنای قصه خود را در این آسیب‌شناسی آگاهانه و علمی‌ جستجو کرده و می‌گنجاند تا از دل همین ساختار دراماتیک به ارتباط با مخاطب رسیده و در ابلاغ پیام فیلم موفق شود. به نظر می‌رسد کارگردان در تحقق این هدف موفق بوده و مخاطب بشدت با قصه و شخصیت‌هایش ـ حتی شخصیت اصلی آن که در کسوتی ضدقهرمان ظاهر شده ـ همذات‌پنداری و همدلی می‌کند.

این همدلی بیش از این در رابطه بین مادربزرگ و نوه شکل گرفته و به مخاطب تعمیم یافته است. بخش عمده‌ای از جذابیت فیلم به همین رابطه ساده و واقعی نوه و مادربزرگ برمی‌گردد و البته جنس بازی مادربزرگ که واقعگرایی اثر را تضمین می‌کند و این واقعگرایی به واسطه خود قصه و سوژه آن به تاثیرپذیری متقابل مخاطب و سوژه دامن می‌زند و به دل می‌نشیند.

اساسا یکی از امتیازات فیلم مرهم در جنس بازی‌های آن است که با حضور خانواده داوونژاد واجد یک هویت خانوادگی و خاص شده و البته طناز طباطبایی هم بخوبی توانسته است از پس این نقش برآید. معصومیتی که در چهره او موج می‌زند با تباهی نهفته در اعتیاد بخوبی عجین شده تا بستر دراماتیکی بهره‌گیری از این پارادوکس حسی برای کارگردان شکل بگیرد و در بستر همین ظرفیت نمایشی او بتواند زمینه‌های همدلی و تعامل مخاطب و شخصیت اصلی را تقویت کند.

سید رضا صائمی 
جام‌جم