همدان، قطب انیمیشن کشور

از صدا و سیمای مرکز همدان به عنوان یکی از قطب‌های انیمیشن نام می‌برند. چگونه به این توفیق دست یافتید؟

ناخودآگاه وقتی عنوان قطب تولید محصولی به مرکزی داده می‌شود، اولین موضوعی که به ذهن می‌رسد کمیت محصول است. انیمیشن هم از این قاعده مستثنا نیست. در حال حاضر، شبکه همدان حدود 4000 دقیقه برنامه انیمیشن در دست تولید دارد که در مراحل مختلف از طراحی شخصیت گرفته تا صدا‌گذاری و دوبله هستند. علاوه بر موضوع کمیت، به لحاظ تنوع تکنیک هم می‌توان گفت همکارانم در اغلب تکنیک‌های موجود انیمیشن‌سازی در طول 3 دهه گذشته کارهای فاخری ارائه کرده‌اند. به لحاظ محتوا هم کارنامه متنوعی از انواع موضوعات مورد نیاز رسانه در واحد انیمیشن مرکز همدان وجود دارد که از ذهن خلاق و مسوولیت‌پذیر دوستان شاغل در این بخش نشان دارد. وقتی موضوع آموزش و پویایی آن را به 3 مقوله کمیت، تکنیک و محتوای مناسب اضافه کنیم بسیاری عوامل موفقیت را می‌بینیم که به دست توانای برنامه‌سازان مرکز و حمایت مادی و معنوی سیمای استان‌ها و مرکز انیمیشن صبا، قطب انیمیشن بودن مرکز را رقم زدند.

برنامه‌های سازمان صدا و سیما را در یک تقسیم‌بندی کلی می‌توان به 2 دسته تقسیم کرد. برنامه‌هایی که طراحی آنها از ابتدا در سیستم سازمان پذیرفته شده‌اند و برنامه‌هایی که محصول تولید اندیشه‌ای در ذهن افراد اعم از سازمانی و غیر سازمانی هستند. تلاش کرده‌ایم در برنامه‌های نوع اول در سیستم سازمان مثل اتاق فکر، شوراهای طرح، برنامه، فیلمنامه و.... عنصر بومی بودن برنامه‌ها را تبیین و دنبال کنیم. اما وقتی ایده‌ای جذاب و نو و مورد نیاز رسانه به مرکز می‌رسد نمی‌توان به دلیل نداشتن شاخصه بومی با آن به صورت دفعی برخورد کرد، چرا که روح و روان هنرمندان جوان و ایده‌پرداز نیز بخشی از سرمایه فرهنگی ماست.

چند ماهی بیشتر نیست که توفیق خدمت در مرکز همدان را پیدا کرده‌ام و پیش از آن‌که پاسخ این سوال شما را بدهم، ضروری است بگویم مراکز گوناگون به دلایل مختلف، رویکردهای متفاوتی دارند. در این رویکرد، میزان استفاده از برنامه‌های تولیدی محلی و برنامه‌های تأمینی از جمله فیلم‌های سینمایی و سریال‌های ایرانی و خارجی متغیر است. حتی ساعاتی از کنداکتور هم که به پخش برنامه‌های غیرتولیدی اختصاص می‌یابد، مهم است. در مرکز همدان، ما بهترین و طلایی‌ترین ساعات کنداکتور را به برنامه‌های تولیدی خودمان اختصاص داده‌ایم. بیشتر طرح‌های جدید را به شرط داشتن نوآوری و نکته خلاقه تصویب و اجرا کرده‌ایم و با یاری خداوند منتظر هستیم نتایج خوبی را شاهد باشیم.

بسیاری از کارگردانان فعال در تولید آثار نمایشی که در تهران مشغول فعالیت‌اند، شهرستانی‌ها هستند. باید عوامل جذاب در تهران و موانع موجود در شهرستان‌ها شناسایی و بررسی شوند. ساختار شبکه‌های استانی قطعا نیازمند بازنگری اساسی است. صدها توقع بجا و بحق در مردم و مسوولان استان‌ها وجود دارد که پاسخ به آنها ساز و برگ ساختاری خاصی، از جمله تشکیل گروه‌های برنامه‌ساز را طلب می‌کند. خطرپذیری در مراکز باید بالا رود تا به مرور اشکالات کم و کمتر شود. اشکال در مراکز آموزش عالی مرتبط قطعا به کیفیت محصولات نمایشی صدا و سیما لطمه می‌زند. صدا و سیما، بازار کار این فارغ‌التحصیلان است که در دوران آموزشی خود علاوه بر دروس تئوریک ‌باید سطوحی از عملیات برنامه‌سازی را نیز تجربه کنند. جذب نیروهای توانا و فراهم کردن زمینه تجربه‌اندوزی برای جوانان از رویکردهای ماست.

فرآیند برنامه‌سازی به گونه‌ای است که پیوسته آثار گوناگونی در مراحل مختلف طراحی، برآورد، تولید، ارزیابی و پخش هستند. این روند در مرکز همدان هم بخوبی در جریان است و طی سال 90 آثار متعددی به آنتن می‌رسد. در حال حاضر انیمیشن‌های زیادی با موضوعات گوناگون در حال تولید داریم از جمله سریال‌های به چی فکر می‌کنی، نون و پنیر و پسته، وزوزی، جوجه کوچولو، جوجه‌های کاغذی، زرد قرمز، من و داداشی، انار بانو، خرس کوچولو، بادکنک‌ها، شنگول و منگول، سرودهای انقلابی، دوستان دریایی و ده‌ها برنامه دیگر.

در تلویزیون برنامه نمایشی لیموترش، شب‌های زمستان و مجله بهداشتی در آخرین نظرسنجی مرکز که 29 اسفند ماه 89 صورت گرفته، بیشترین بیننده را داشتند که به ترتیب رویکرد انتقادی برنامه لیمو ترش، پرداختن به آداب و رسوم و فرهنگ مردم استان در برنامه شب‌های زمستان و پاسخ به نیازهای اطلاعاتی و آموزشی مخاطبان در برنامه مجله بهداشتی را می‌توان از مهم‌ترین عناصر موفقیت این برنامه‌ها ذکر کرد.

استان همدان کلا و مرکز همدان مشخصاً ،هنرمندان ارزشمندی را به عرصه فرهنگی کشور تقدیم کرده که باعث افتخار ماست. بشدت معتقدم اگر سیستم مدیریتی درست عمل کند، مراکزی چون همدان به طور پیوسته می‌تواند برنامه‌سازان بیشتری را به عرصه‌های فاخر هنری معرفی کند.

طبیعت محیط‌های تولید وب برنامه‌سازی به‌گونه‌ای است که اگر همه چیز سر جای خودش باشد، نیروهای خلاق و علاقه‌مند روزبه‌روز رشد می‌کنند و در مدتی نه چندان طولانی شاهد موفقیت خواهیم بود. درهای مرکز همدان به روی همه جوانان توانا باز است و با همین جوانان با انگیزه و برنامه‌هایی که داریم و حمایت‌هایی که می‌شود. شک نکنید که سال 90، سال مرکز همدان است.

این موضوع مطلب مهمی است که پاسخی طولانی دارد. اما به طور اجمال می‌توان گفت طرح و واکاوی مشکلات در رسانه، خودش باید‌ها و نبایدهایی دارد. بسیاری از مشکلات که کارشناسان خبره، دلسوز و با انگیزه نتوانسته‌اند آن را حل کنند در کوچه و خیابان و با مصاحبه با مردم و تمهیداتی از این قبیل حل نمی‌شود و جز افسردگی و ناامیدی چیزی برای مخاطب اعم از مردم و مسوولان باقی نمی‌گذارد. اصولا این‌که خیلی‌ها در کشور ما به خود اجازه می‌دهند راجع به هر موضوعی اظهارنظر کنند شاید از طریق رسانه‌ها تقویت شده باشد. چه کسی است که نداند مشکل بیکاری در کشور ما وجود دارد. حالا اگر شبکه استانی همدان هر روز تصویری از تجمع انبوه کارگران فصلی منتظر کار در جای جای استان نشان دهد چه اتفاقی در آن طرف خواهد افتاد؟

البته همه مشکلات از این دست نیست. مشکلاتی وجود دارند که به ناهماهنگی یا خدای نکرده بی‌کفایتی بعضی از مسوولان باز می‌گردند. این‌گونه مشکلات باید با یک عقبه پژوهشی و تحقیقاتی در رسانه و با قالب‌های مختلف برنامه‌سازی مطرح شوند. در این مجال اندک درخصوص خود سانسوری هم فقط به 2 موضوع اشاره می‌کنم. به دلیل ناکافی بودن بودجه سازمان صدا و سیما برای پرداختن تمام و کمال به همه ماموریت‌هایش نوعی وابستگی مالی،‌ خدماتی و پشتیبانی خواه‌ناخواه به ادارات، سازمان‌ها و ارگان‌ها به‌وجود می‌آید. اگر در یک فیلم داستانی نیازمند ماشین آبپاش آتش نشانی باشید و به دلیل یک انتقاد از شهرداری از سوی آنان تحریم شوید واقعا کار شما می‌ماند. نمی‌خواهم سطح بحث تا این حد نازل شود، اما حقیقتی است که وجود دارد. موضوع دوم هم بی‌ارتباط با موضوع اول نیست. اگر درک درست و صحیحی از رسانه ملی و جایگاه آن در قانون اساسی میان مسوولان وجود نداشته باشد قطعا هر روز در استان مشکلاتی خواهید داشت، اما همه این مشکلات باعث نمی‌شود وظایف ذاتی خود را فراموش کنیم. مسائل باید مدیریت شود به‌گونه‌ای که نه شرمنده مردم باشیم و نه در دیدار مداوم، نفس به نفس و چهره به چهره روزانه و هفتگی با مدیران استان با دلخوری از کنار هم بگذریم.

قصه پر غصه پژوهش را « این زمان بگذار تا وقت دگر»

یارم همدانی و خودم هیچ ندانی

یارب چه کند هیچ ندان با همه‌دانی.