درنگ روی جاده تباهی

 البته این تعریف در سینمای ایران در چند سال اخیر بندرت شکل عملی به خود گرفته است، اما نشانه‌های آن را در برخی از آثار تلویزیون می‌توان دید.

یکی از مصداق‌های بروز این تعریف در تلویزیون آثاری است که کارگردانان مطرح سینما و تلویزیون ساخته‌اند. کارگردانانی که وقتی عرصه را در سینما تنگ دیدند به تلویزیون آمدند و سریال‌هایی مانند راه بی‌پایان(همایون اسعدیان)، راه شب(داریوش فرهنگ)، هزاران چشم(کیانوش عیاری) و... را مقابل دوربین بردند و به پخش رساندند.

به جز این آثار نمایشی هستند برنامه‌های ترکیبی و مستندی که از تلویزیون پخش می‌شوند و بی‌واسطه معضلی اجتماعی را آسیب‌شناسی می‌کنند، معضلی که در جامعه زیاد شده و کم‌کم در حال ریشه دواندن در همه طبقات آن است.

از این برنامه‌ها می‌توان به برنامه چراغ خاموش اشاره کرد که 3 سال پیش از شبکه یک سیما روی آنتن می‌رفت. در یکی از قسمت‌های این برنامه ترکیبی، انواع و اقسام جذب منشی برای شرکت‌های مختلف به نمایش درآمد که موجی بزرگ را در جامعه ایجاد کرد و باعث شد مسوولان نسبت به آگهی‌هایی که در روزنامه‌ها برای استخدام منشی چاپ می‌شود با حساسیت بیشتری برخورد کنند.

برنامه شوک هم چند سالی است از شبکه 3 سیما پخش می‌شود، برنامه‌ای که مردم را با مشکلاتی آشنا می‌کند که شاید به دلیل تکرار در بروز آنها در نگاه اول عادی به نظر بیایند، اما وقتی زیر ذره‌بین تلویزیون و کارشناسان قرار می‌گیرند عمق فاجعه‌ای را که سبب شده‌اند، بیشتر نشان می‌دهند. اقداماتی مانند سرقت مسلحانه یا گروگان‌گیری را می‌توان در فهرست این معضلات قرار داد که در برنامه شوک بررسی و ابعاد آنها نمایش داده شده است.

در جهت آگاهی دادن به مردم که تلویزیون آن را وظیفه خود تعریف کرده است، مدتی است برنامه‌ای به نام «درنگ» هم روی آنتن شبکه 3 می‌رود.درنگ نیز مانند شوک تلاش می‌کند مردم را با موضوعاتی آشنا کند که اگر مردم از راه درست به آنها نزدیک نشوند، آسیب می‌بینند. مثلا در جمعه‌ای که گذشت برنامه درنگ روی موضوع آموزشگاه‌های بازیگری که بدون مجوز فعالیت می‌کنند، متمرکز شده بود.

دوربین در این برنامه به آموزشگا‌ه‌های رسمی و غیر رسمی زیادی رفت و پای صحبت آنهایی نشست که یا گرداننده این آموزشگا‌ه‌ها بودند یا با حضور در برخی از این آموزشگا‌ه‌ها آسیب‌های معنوی و مالی زیادی را متحمل شده‌ بودند. مسوولان نیروی انتظامی هم در این قسمت مقابل دوربین درنگ نشستند و تجربیات خود را بی‌واسطه بیان داشتند و هشدارهای لازم را به مردم دادند.

دوربین درنگ در این قسمت پای صحبت جوانانی نشست که آرزویی جز بازیگری در سر ندارند و همین شناسایی آرزو از طرف سودجویان است که آنها را به ورطه نابودی می‌کشاند. درنگ می‌تواند در این جوانان آرزومند درنگی کوتاه ایجاد کند تا آنها لحظه‌ای مکث کنند و با خود بیندیشند که برای برآورده شدن این آرزو آنها باید راهی را به سوی تباهی بروند.

درنگ و شوک را می‌توان جزو همان برنامه‌هایی دانست که مانند آیینه جامعه و مشکلات و معضلات آن را بازتاب می‌دهند، اما نکته قابل تامل در پخش این برنامه‌ها این است که هم شوک و هم درنگ از شبکه 3 سیما روی آنتن می‌روند.درنگ ظهر جمعه پخش می‌شود و شوک، شنبه شب به نمایش درمی‌آید.

درست است که شبکه 3 سیما، شبکه‌ای برای جوانان تعریف شده اما دیگر شبکه‌ها هم می‌توانند برنامه‌هایی مانند درنگ و شوک را تولید و پخش کنند که چنین به نظر نیاید که ساخت این‌گونه برنامه‌ها فقط در انحصار شبکه 3 سیماست. البته در کنار این قضیه باید به زمان پخش این 2 برنامه هم توجه شود که به فاصله تنها یک روز روی آنتن می‌روند.

طاهره آشیانی
گروه رادیو و تلویزیون