نگاه رسانه‌ها به تئاتر تزئینی است

به دلیل این که تئاتر مساله مردم ما نیست و همین طور چون رسانه‌ها که وظیفه تبدیل کردن این مقوله به فرهنگ عمومی را دارند به مسوولیت خود بی‌توجه‌اند، به تئاتر در نشریات بیشتر نگاهی تزئینی شده است و کمتر نشریات
در این حوزه عمیق می‌شوند.در واقع با وجود رشد عددی دانشجویان تئاتر ـ‌ که الزاما مثبت نیست ـ‌ بدنه مردم که این هنر مال آنهاست به تئاتر متصل نمی‌شود.

در هر حال سرانه مطالعه در کشور ما پایین است. از سوی دیگر ذات تئاتر در اشتیاق خیلی از دانشجویان برای رسیدن به شهرت حل شده است. در چنین شرایطی دیگر نفس تئاتر از بین می‌رود. وقتی دانشجو می‌بیند که بدون مطالعه می‌توان وارد دانشگاه شد و از آن ساده‌تر فارغ‌التحصیل شد، دیگر نیازی به مطالعه حس نمی‌کند. وقتی ورود به فضای تئاتر بدون طی کردن سیری از دانش و تجربه تنها به واسطه روابط سهل می‌شود، مطالعه حتی در حد مطبوعاتی آن و خواندن نقد اهمیت خود را از دست می‌دهد. در دوره‌های طلایی تئاتر ایران این روند کاملا متفاوت بوده است. افراد گروه‌های نمایشی
به دلیل احساس نیاز خود بشدت مطالعه می‌کردند.

در کشورهای صاحب تئاتر، نقد موجب بقا یا تعطیلی یک تئاتر می‌شود. یعنی بیشتر مردم با رجوع به نظر منتقدان، تئاتری را که می‌خواهند ببینند انتخاب می‌کنند، اما در ایران اساسا نقد از سوی خود منتقدان و هنرمندان بی‌حرمت شده است. از سوی دیگر برای صاحبان رسانه‌های ما، تئاتر و نقد تئاتر شأن و منزلت ندارد.

اصلی‌ترین راه، بازگشت به شأن و جایگاه اصلی کلمه است.من معتقدم تنها با توجه و رفتار مسوولانه خود ما تئاتری‌هاست که این مساله اصلاح می‌شود. من امیدوار به کمک اشخاص بالاتر و مسوول نیستم، بلکه تمام اعتقادم به خود اهالی تئاتر است.

با کمال احترامی که برای دوستانم قائلم، فکر می‌کنم این اتفاق نیفتاده، یعنی ما الان منتقد مطبوعاتی نداریم. منتقد مشخص ماهنامه و فصلنامه هم به شکلی که ضوابط خاص رسانه خود را رعایت کنند، نداریم. تصور هم نکنید که این مساله تنها مساله امروز ماست. ما از سال‌های پیش از انقلاب با این مشکل مواجه بودیم. اگر به نقدهای آدم‌های سرشناسی که آن سال‌ها نقد می‌نوشتند نگاه کنیم متوجه می‌شویم این نقصان وجود همیشه بوده است. ما متاسفانه هیچ گاه در آموزشگاه‌ها و دانشکده‌های تئاتری دست به تربیت منتقد نزدیم، لذا نقد تئاتر همیشه پله‌ای بوده برای ورود به نقد سینما یا تلویزیون یا ورود به عرصه عملی تئاتر.

در دنیا نقد تئاتر جایگاهی بسیار ویژه دارد. دستمزد منتقد تئاتر معمولا خیلی بالاست و از اعتباری ویژه در جامعه برخوردار است. در دنیای صاحب تئاتر، هنرمندان در سرنوشت کاری خود خیلی وابسته به نقدهایی هستند که روزنامه‌ها می‌نویسند.

نه، متاسفانه چیزی با این عنوان هیچ گاه پیگیری نشده است. نقدی که در دانشگاه‌های ادبیات آموزش داده می‌شود خیلی کلاسیک باقی‌مانده است و معتبرترین کتابی که آموزش داده می‌شود همچنان نقد ادبی دکتر زرین‌کوب است. از سوی دیگر در دانشگاه‌های تئاتری هم در این حوزه نابسامانی‌ها زیاد است.

تئاتر مال مردم است، بنابراین در یک رسانه مردمی و هر روزه مثل روزنامه باید به هنرهای نمایشی به شکلی مردمی پرداخته شود. پیچیدگی مرعوب‌کننده و معرفی تئاتر به عنوان هنری فرامردمی به آن آسیب می‌زند و نقدی را که در یک روزنامه چاپ می‌شود از کارکرد می‌اندازد. از سوی دیگر یک روزنامه فرهنگی باید مراقب باشد که نگاهش منجر به این نشود که تئاتر در روزنامه‌ها تبدیل به هنری ساده و ارزان شود. در واقع باید تعادل رعایت شود و ارزش‌ها و وجوه فرهنگی این هنر ناب در نظر گرفته شود.