کندوج، معماری بومی شمال در معرض فراموشی

این روزها دیگر روستاییان از کندوج برای ذخیره‌سازی برنج استفاده نمی‌کنند و کندوج‌ها نمونه‌ای از معماری بومی ایران هستند که بدون استفاده مانده‌اند و در معرض تخریب و نابودی قرار دارند.

با این که کندوج‌ها ارزش تاریخی دارند، اما هیچ اقدامی برای نگهداری از این بناهای ارزشمند به عمل نیاورده و بسیاری از کندوج‌ها در طول سال‌های اخیر تخریب شده‌اند.

از مهم‌ترین مزایای کندوج، بالاتر بودن آن از سطح زمین است که باعث می‌شود آب باران یا طغیان رودخانه و رطوبت زمین به محصول برنج آسیبی وارد نکند و باعث فاسد شدن برنج نشود و از سوی دیگر، از نفوذ حیوانات موذی بخصوص موش به داخل انبار برنج پیشگیری می‌کند.

همچنین از ویژگی‌‌های بارز معماری بومی در ساخت کندوج این است که بنای آن را به گونه‌ای می‌سازند تا از پائین تا بالا و در میانه، هواکشی برای جریان هوا تعبیه ‌شود که سبب خشک کردن برنج می‌شود. بنا به تجربیات و شنیدارها اگر شلتوک برنج در کندوج بماند، پخت و طعم جالبی خواهد داشت. برای کشیدن برنج به کندوج از چوب دو شاخه شبیه دوخالنگ یا چنگک که به شکل عدد 7 است، استفاده می‌‌شود که یک سرش وصل بر طناب است و سر دیگر را برنج دَرز فرو می‌‌کنند و از زمین به بالای کندوج می‌‌کشند.

یک کارشناس معماری، مهم‌ترین عنصر سازنده کندوج را چوب دانست و گفت: این سازه بومی دارای پی شکیلی است به این صورت که ابتدا ریت و بعد ازآن زی از جنس توسکا را روی هم قرار می‌دادند و قبل از گذاشتن چوب‌ها سنگی زیر آنها می‌گذاشتند تا رطوبت وارد کندوج نشود.

علی محمدی افزود: بعد از آن، تخته کندوج را روی چوب‌ها و 4 ستون از جنس درخت‌های بادوام منطقه مانند آزاد، پلت یا لی در 4 گوشه تخته ـ که به آن پای کندوج می‌گفتند ـ نصب می‌کردند.