تصویری از جهان جدیدی که در تو بود

مجری مراسم سهیل محمودی بود که با خواندن چند آیه از کلام‌الله مجید و سوره عصر مراسم را آغاز و در ادامه غزلی از سید حسن حسینی را قرائت کرد:

عاشقی در هوس نمی‌گنجد

آسمان در قفس نمی‌گنجد

منم و عشق و خلوتی که در آن

هیچکس، هیچکس نمی‌گنجد...

او با اشاره به تاریخ تولد حسن حسینی که اول فروردین 1335 است و همچنین سال‌مرگش که 9 فروردین 1383 بود این مراسم را فرصتی مناسب برای تجلیل یکی از بنیانگذاران شعر انقلاب دانست و برپایی این نشست در خانه شاعران را هم به فال نیک گرفت و گفت: چه خوب است که در انجمن شاعران ایران که با صفای سید شکل گرفت امروز شاهد بزرگداشت او هستیم.

سهیل محمودی همچنین گفت: من سال 1359 با حسن حسینی آشنا شدم و اولین خصلتی که در او دیدم بعد از صفای مخصوص بچه‌های جنوب تهران توجه او به نوآوری و خلاقیت بود. این توجه او هم در رفتارش، هم در شعر او و هم در پیشنهاد‌هایی که به دیگران می‌داد نمود داشت.

فاطمه راکعی مدیر عامل انجمن شاعران ایران هم در سخنانی کوتاه و با خواندن یک شعر به مهمانان خیرمقدم گفت و به کتاب‌ها و آثاری که توسط انجمن شاعران ایران از حسن حسینی منتشر شده اشاره کرد.

او همچنین خبری هم داشت و گفت: مجموعه شعرهای آیینی حسن حسینی با نام «تنها طرف آفتاب را گرفت» با مقدمه ساعد باقری تا اردیبهشت راهی بازار نشر می‌شود.

محمدکاظم کاظمی، شاعر، منتقد و پژوهشگر همروزگارمان، دیگر سخنران این نشست بود که برای سخنرانی درباره کوشش‌های دکتر سید حسن حسینی در شناخت و شناساندن بیدل در جایگاه حاضر شده بود.

کاظمی صحبت‌هایش را با بیتی از بیدل آغاز کرد:

بهار نامه یاران رفته می‌آرد

گلی که وا کند آغوش در برش گیرد

کاظمی گفت: به واقع تالیف کتاب بیدل، سپهری و سبک هندی مقدم بر تالیف کتاب شاعر آیینه ها اثر دکتر شفیعی کدکنی است و می‌توانم بگویم اولین کتابی است که درباره بیدل در ایران تالیف می‌شود و از این نظر فضل تقدم دارد.

او ادامه داد: این کتاب اثری است کاملا هدفمند؛ یعنی نویسنده نسبت به نیازمندی‌های جامعه و نیاز شاعران آن دوره به تالیف این کتاب پرداخته و مثال‌هایی که حسینی از تشابه‌های شعر بیدل و سپهری ارائه می‌دهد نشان از تسلط او هم بر شعر بیدل و هم بر شعر سپهری دارد.

محمدکاظم کاظمی همچنین دقایقی درباره روایت صوتی سید حسن حسینی از غزل‌های بیدل صحبت کرد. او درباره این اثر کم نظیر گفت: روایت مرحوم حسینی از شعرهای بیدل اثری است که بسیار مهجور مانده است. من خودم تا وقتی ندیدم باور نکردم کسی این اندازه همت و جرات داشته باشد که 2900 غزل بیدل را بخواند، کاری که حاصلش 172 ساعت برنامه مفید ضبط شده است. واقعیت این است که خواندن شعر بیدل بسیار دشوار است. چرا که عموما از روی معنا درستی خوانش را تشخیص می‌دهیم اما فهم بیت‌های بیدل خود دشوار است و این درست خواندن را دوچندان مشکل می‌کند.

اهمیت این اثر نیز در کامل بودن آن است به طوری که حتی یک بیت از شعرهای بیدل در آن جا نیفتاده است.کاظمی در پایان به ارائه مثال‌هایی از بیت‌های دشوار بیدل که بعضا قابلیت خوانده شدن‌های متفاوت را دارند، پرداخت.

در ادامه این مراسم هم عزیزالله حاج مشهدی، منتقد سینما درباره کتاب مشت در نمای درشت نوشته دکتر حسینی صحبت کرد؛ کتابی که سید حسن حسینی در آن به بررسی تطبیقی سینما و ادبیات پرداخته است.

او درمورد این کتاب گفت: انتخاب عنوان این کتاب و همین طور مطالب آن نشان دهنده جسارت سیدحسن حسینی و نگاه نوآور اوست. بحث اصلی این کتاب در واقع معانی و بیان در ادبیات و نسبت و کاربردش در سینماست. این جسارت برای من بسیار مغتنم بود. جای جای این کتاب نشان از اطلاعات جامع سینمایی سید دارد و مشخص است که او آثار سینمایی را صرفا به عنوان یک داستان ندیده است و به وجوه ساختاری این فیلم‌ها هم توجه داشته است. نگاه یک شاعر به این شکل به سینما بسیار ارزشمند است. این اثر ضرورت مطالعه‌های بین رشته‌ای و تطبیقی را به ما گوشزد می‌کند.

حسام‌الدین سراج هم در این برنامه علاوه بر این که برخی از شعرهای حسن حسینی را به همراه موسیقی اجرا کرد، درباره این شاعر گفت: در مورد سید خیلی گفته‌اند و شنیده‌ایم. من فقط می‌توانم بگویم که جعبه خاطرات ما چند تا ستاره داشت که یکی از آن سید بود و دیگری قیصر.

از میان جوانان هم حسین جنتی شاعری بود که در این مراسم پشت تریبون رفت و در توضیح یکی از غزل‌هایش گفت که این شعر را پس از این که سید حسن حسینی را در شبی در خواب دیده، سروده است:

آخر به جهد صبر مدیدی که در تو بود

ناگفته ماند درد شدیدی که در تو بود

ما دیده‌ایم گرچه مه آلود و دوردست

تصویری از جهان جدیدی که در تو بود

هرگز به جز گمان رسالت نبرده‌ایم

بر اعتدال بیم و امیدی که در تو بود

فرق است بین روز سیاهی که در من است

با شکوه‌های سرخ و سپیدی که در تو بود

آه‌ای زمانه بار دگر سر بریده است

از حر ما مرور یزیدی که در تو بود

آخر درید مرحله جای و جامه را

آزاد و مست خفته شهیدی که در تو بود

تنها نه جسم پاک تو را خاک کرده‌اند

دفن است با تو راز رشیدی که در تو بود

در این جلسه پرویز خرسند هم دقایقی به ایراد سخن پرداخت. او گفت: اگر حسینی به اندازه وزن خودش فرصت آفرینش داشت، رفتنش قابل تحمل‌تر بود اما متاسفانه بسیاری از حرف‌های ناگفته را با خود برد.

در پایان جلسه هم ساعد باقری به خوانش شعرهایی از سید حسن حسینی با همنوازی کمانچه توسط شهرام صارمی پرداخت.

امیرحسین نیکزاد ‌/‌ جام‌جم