ارمغانی به نام احترام به مخاطب

سریال «ارمغان تاریکی» ساخته جلیل سامان و «بچه‌های بهشت» به کارگردانی خسرو معصومی را که به مناسبت دهه فجر از تلویزیون به نمایش درآمد باید در ردیف همین کارها قرار داد. برای نقد سریال ارمغان تاریکی که در حال پخش است، می‌توان از داستان و فیلمنامه ‌آن چشم‌پوشی کرد که جذابیت‌های خاص خود را دارد و بسیاری را وا داشته تا به زبان بیاورند که این سریال درام محکمی دارد.

ارمغان تاریکی در کنار فیلمنامه خوب، بیشترین موفقیت خود را از صحنه‌سازی‌هایی دارد که مشخص است برای تک‌تک نماهای آن زحمت زیادی کشیده شده است. ساخت آثاری که داستان آنها به سال‌های اول انقلاب مربوط می‌شود این سختی را دارد که بسیاری از مردم هنوز خیابان‌ها، خانه‌ها، پوشش مردم و... آن دوره را به یاد دارند و با دیدن این نشانه‌ها به حافظه خود مراجعه می‌کنند تا درستی یا نادرستی آنها را تشخیص دهند. اگر آنها را با خاطرات خود همسان دیدند از دیدن کار لذت می‌برند و با حس نوستالژی که در ذهن آنها شکل گرفته سریال را پی‌گیری می‌کنند اما اگر صحنه‌های بازسازی شده را خلاف واقعیت ببینند، اعتماد خود را از کل اثر از دست می‌دهند.

این گونه سریال‌ها را در شهرک‌های سینمایی، مانند شهرک غزالی هم نمی‌توان مقابل دوربین برد، چون فضای این شهرک بیشتر به دوره قاجار و دوره‌های قدیمی‌تر تاریخ مربوط است. بنابراین سازندگان سریالی مانند ارمغان تاریکی باید از شهری همچون تهران که در این 30 سال تغییرات چشمگیری داشته است به عنوان لوکیشن اصلی استفاده و فضاهای مورد نیاز را بازسازی کنند. برخی کارگردانان وقتی با داستان‌هایی اینچنینی روبه‌رو می‌شوند سعی می‌کنند بیشتر قصه را در فضاهای بسته مقابل دوربین ببرند تا مجبور نشوند خیابان‌ها، خانه‌ها و... را بازسازی کنند اما جلیل سامان و خسرو معصومی سریال خود را فدای محدودیت‌ها نکرده‌اند.

آنها شخصیت‌ها و داستان خود را در زیر سقف‌های بسته محبوس نساخته اند. آنها سختی‌ها را پذیرفته اند، با تهیه‌کننده‌ها و مجریان طرح‌ سریال‌هایشان بارها گفتگو کرده‌اند،گوشه و کنایه آنها را شنیده‌اند اما در نهایت خواسته خود را عملی کرده‌‌اند. از این سریال‌ها چنین برمی‌آید که آنها از ابتدا تصمیم داشته‌اند آثاری بسازند که مردم آنها را باور کنند و بپذیرند که کارگردان شعور و سلیقه آنها را دست‌کم نگرفته و به آنها احترام گذاشته است.

طاهره آشیانی
گروه رادیو و  تلویزیون