تدبیری که مانع تفرقه شد

اما اگر صفحات تاریخ را کمی بیشتر ورق بزنیم ، مشاهده می‌کنیم که این سیاست از قرن‌ها پیش و در سرزمین‌های مختلف، مورد استفاده حاکمانی که در میان مردم یک منطقه مقبولیت نداشته‌اند، قرار می‌گرفته است.

نمونه بارز این مساله را می‌توان حدود 1400 سال قبل در حکومت متزلزل زبیریان در شهر کوفه مشاهده کرد که در قسمت‌های اخیر سریال مختارنامه به تصویر کشیده شده‌ است.

بن مطیع که از سوی عبدالله‌ بن زبیر، به فرمانداری کوفه منصوب شده است، تلاش دارد تا با دست و پا کردن رقیبی برای مختار، از قیامی که هر آن احتمال می‌رود تا از سوی او صورت بگیرد، جلوگیری کند.

این در حالی است که تا قبل از شهادت سلیمان بن صرد خزاعی ، زبیریان نیازی به این کار نداشتند. سلیمان که به خاطر عدم حمایت از حرکت امام حسین(ع)، احساس گناه می‌کرد تنها راه بخشوده شدن خود را شهادت در راه خونخواهی حضرت اباعبدالله و یارانش می‌دانست و در این راه حاضر به گفت‌وگو با کسی نبود.

مختار هم که از این قضیه آگاهی داشت، با توجه به وجاهت سلیمان در میان شیعیان کوفه و ترس از تفرقه در میان شیعیان، دست به قیام نزد.

اما بعد از شهادت سلیمان، مختار دیگر دلیلی برای تعلل در عملی کردن قیام خود نمی‌دید و بن‌مطیع، والی کوفه نیز بخوبی از این موضوع آگاه بود.

به همین خاطر بود که با هر خبری، رنگ از رخسارش می‌پرید و هر لحظه احتمال می‌داد که مختار قیام کند، پس در صدد برآمد تا شاید با ایجاد رقیبی برای مختار، برای مدتی هم که شده، قیام او را باز هم به تعویق بیندازد. در این راه، بهترین رقیب بالقوه‌ای که به او معرفی شد، ابراهیم‌ بن مالک اشتر نخعی،‌ زعیم طایفه بزرگ نخعی بود.

او فرزند مالک اشتر، سردار بزرگ سپاه حضرت علی(ع) بود و با توجه به اصل و نسب و همچنین جایگاهی که در میان شیعیان کوفه داشت، بن مطیع احساس می‌کرد که او بهترین کسی است که می‌تواند در برابر مختار قد علم کند.

بخصوص این‌که وی هنوز تصمیمی برای بیعت با مختار و خونخواهی امام حسین (ع) نگرفته و هرگونه قیام را منوط به اعلام حکم جهاد از سوی امام سجاد (ع) کرده بود.

اما ابراهیم با بررسی پیشنهادهایی که از سوی والی کوفه و همچنین مختار به او داده شد، در مدت کوتاهی تصمیم خود را گرفت و بیعت با مختار را که تا آن روز به تعویق انداخته بود، پذیرفت.

بیعت ابراهیم با مختار در حقیقت، سیاست آل زبیر برای ایجاد تفرقه در میان شیعیان کوفه را در آن مقطع با شکست روبه‌رو کرد و راه را بر تکرار تجربه‌ای که در زمان حضور مسلم‌بن عقیل(ع) در کوفه واقع شد، بست.

شاید اگر سلیمان بن صرد خزاعی نیز در زمان حضور مسلم در کوفه، دوش به دوش سایر شیعیان، از او حمایت می‌کرد و سکوت نمی‌کرد، عبیدالله بن زیاد نمی‌توانست براحتی فرستاده امام حسین‌ (ع) را به شهادت برساند و شاید تاریخ به گونه‌ای دیگر رقم می‌خورد.

حسین نیک پور 
گروه سیاسی