تفاوت ‌آری؛ تبعیض هرگز

هیچ‌کس دوست ندارد نادیده گرفته شود، حتی بزرگ‌ترها. شما هم به طور حتم خوشتان نمی‌آید در محیط کار یا میان دوستان و اقوام به نوعی کنار گذاشته شوید. حالا تصور کنید این حس در کودکان که بسیار حساس‌ترند، چه واکنش‌هایی را در پی خواهد داشت.

اما متاسفانه والدین اغلب متوجه این شرایط نشده و گاهی اصلاً نسبت به آن آگاه نیستند. آنها درک نمی‌کنند که با این برخوردها چقدر کودک را مورد آزار و اذیت قرار می‌دهند.

بعضی از خانواده‌ها به دلیل این‌که پسرها را بیشتر دوست دارند، بین بچه‌ها تبعیض قائل می‌شوند. چیزی که در گذشته بسیار می‌دیدیم و شاید به آن خو کرده بودیم. خانواده‌هایی که تنها پسرانشان را مورد محبت قرار داده و حتی برای راحت‌تر بودن پسرها به دخترها سخت می‌گرفتند.

شاید بگویید امروز دیگر شرایط تغییر کرده و چنین اتفاقی در خانواده‌ها رخ نمی‌دهد؛ اما متاسفانه باز هم هستند پدران و مادرانی که بچه‌ها را یکسان نمی‌بینند. در حالی‌که همه مشاوران خانواده به آنها می‌گویند، دختر و پسر بودن، تفاوتی ندارد و این خود کودک است که مهم بوده و ارزش دارد. اما متاسفانه برخی از پدرها و مادرها متوجه این موضوع مهم نمی‌شوند.

البته برعکس این مطلب هم درست است؛ یعنی خانواده‌هایی که تنها به دخترانشان بها می‌دهند. در هر صورت تفاوتی ندارد و همه فرزندان، چه دختر و چه پسر باید مورد محبت والدین قرار گیرند.

خواهرها و برادرها با هم دعوا می‌کنند، بحث می‌کنند و حتی ممکن است کارشان به کتک‌کاری هم برسد. اما حواستان باشد تا جایی که به یکدیگر صدمه نزده و آسیبی به هم وارد نمی‌کنند، دخالتی در روابطشان نکنید. متخصصان و روان‌شناسان به والدین توصیه می‌کنند، هیچگاه در دعوای فرزندان دخالت نکرده و در چنین شرایطی میان آنها قضاوت نکنند.

البته این به معنای بی‌تفاوت بودن یا نقش نداشتن والدین نیست؛ بلکه آنها باید بتوانند کودکان را کنترل کرده و مانع از رد و بدل شدن کلماتی زشت و نادرست شوند. ولی اگر مشاجره‌ای رخ داد، بهتر است تا پایان بحث، دخالتی نکرده و بویژه از هیچ‌یک از بچه‌ها طرفداری نکنند؛ در عین حال به یاد داشته باشید که در مشاجرات کودکان و نوجوانان به هیچ‌وجه نباید آسیب جسمی به بچه‌ها وارد شود.

گاهی با تولد یک کودک، بدون توجه به فرزند بزرگ‌تر همه حواس و توجه والدین به نوزاد معطوف شده و از دیگری غافل می‌شوند. در حالی‌که فرزند بزرگ‌تر هم هنوز بچه است و نیاز به توجه و محبت دارد. پس هیچ وقت فرزندتان را فراموش نکنید.

اگر فرزند جدیدی به دنیا آمده و شما به ناچار باید زمان بیشتری را برای نگهداری و پرستاری از او اختصاص دهید، زمان‌هایی مانند وقتی که بچه خواب است یا در فرصتی که همسرتان می‌تواند به جای شما از او مواظبت کند، به فرزند بزرگ‌تر برسید؛ با او صحبت کنید، برایش قصه بخوانید، به درس‌هایش برسید و خلاصه هر کاری که متناسب با سن اوست و موجب خوشحالی و رضایتش می‌شود، انجام دهید. این کار باید هر روز انجام شود؛ به عبارت دیگر حتی یک روز هم از او غافل نشوید.

در برخی خانواده‌ها فرزند بزرگ‌تر همیشه مقصر است و پدر و مادر در هر مورد و مساله‌ای او را مورد سرزنش قرار می‌دهند. آنها تصور می‌کنند بچه بزرگ‌تر باید همه خوب و بدها را تشخیص داده و هیچ وقت مرتکب خطایی نشود؛ غافل از این‌که او هم کودک است، تنها چند سالی بزرگ‌تر از بچه کوچک‌تر.

گاهی نیز فرزند کوچک‌تر همیشه عاری از خطا در نظر گرفته می‌شود. آنها تصور می‌کنند بچه کوچک خانواده حق دارد هر شیطنتی می‌خواهد انجام دهد و کسی هم حق ندارد به او چیزی بگوید. شاید هم به این دلیل است که مردم بچه‌های کوچک‌تر را لوس تصور می‌کنند!

در حالی‌که پدر و مادر اگر منطقی و آگاهانه با فرزندان برخورد کنند، هیچ‌گاه چنین مشکلاتی به وجود نخواهد آمد.

البته به هر دلیلی که میان بچه‌ها تبعیض بگذاریم، باعث احساس حقارت یکی از آنها شده و همین موضوع تا سال‌های سال او را آزار می‌دهد. گاهی ممکن است این حالت روحی به شکل کناره‌گیری و حاضر نشدن در جمع بروز کند.

در چنین شرایطی کودک به تدریج گوشه‌گیر شده، اعتماد به نفسش را از دست می‌دهد و همین مساله می‌تواند مشکلات بعدی را برایش ایجاد کند.

شرایط می‌تواند از این هم بدتر شود و تا جایی پیش برود که کودک، خواهر یا برادرش را تهدید کرده یا به او صدمه بزند که بوجود آمدن این حالات، زنگ خطری جدی برای والدین و حتی علامت نیاز به مراجعه به روانپزشک اطفال است.

بنابراین بهتر است با قدری توجه، رعایت انصاف و اختصاص وقت به همه بچه‌ها از بروز چنین مشکلاتی پیشگیری کرد.

نیلوفر اسعدی‌بیگی