فلسفه و تئاتر همزاد یکدیگرند

تناقضی در افکار و آثار افلاطون است که بسیاری به او ایراد گرفته‌اند، چون او در حالی به شاعران ایراد می‌گیرد و آنها را از مدینه فاضله‌اش بیرون می‌اندازد که خود شاعرترین نویسنده‌هاست. محاورات سقراط که از زبان افلاطون گفته شده، به اعتقاد من دیالوگ است، اما نمایشنامه نیست. اینها یکسری متونی هستند که ظاهرا برای مردم عامی نوشته شده‌اند تا آنها با خواندنش با مفاهیم مورد نظر افلاطون آشنا و برای شرکت در کلاس درس او آماده شوند.

افسوس من این است که نسبت فلسفه و تئاتر در جامعه ما اندک است. یکی از اصلی‌ترین دلایل این وضعیت سیاستگذاری‌های اشتباه است، دوم هنرمندانی که به آن تن داده‌اند و سوم مخاطبانی که طبق آن جهت داده می‌شوند. الان نوع سیاست‌ها تشویق هنرمند به سمت کار عامه‌پسند است و کار عامه‌پسند لزوما با ابتذال همراه است.ما جایگاه‌هایی برای تئاتر عامه‌پسند داشته‌ایم که بهتر بود تئاتر شهر و چند مرکز تئاتر حرفه‌ای دیگر را به آن مکان‌ها اضافه نمی‌کردیم.

ببینید ما فلسفه در جانمان نرفته است. درام زمانی شکل می‌گیرد که انسان‌گرایی و شناخت خود، مساله اساسی جامعه است. برای مثال سقراط به عنوان فیلسوف یونان باستان می‌گوید خودت را بشناس، چنین تفکری در آن تمدن به وجود آمد و آن نمایشنامه‌های درخشان نوشته شد.

ببینید دلیل اصلی این بود که می‌خواستم بگویم که سقراط همان یک سقراط تاریخی که همه می‌شناسیم نبوده است و در دوران‌های مختلف ما سقراط‌های زیادی داشتیم که به دلیل جستجو و گفتن حقیقت محاکمه شده‌اند. نکته بعدی این‌که سقراط می‌تواند زن هم باشد. من در واقع معتقدم که سقراط را محکوم کردند تا در جامعه تکثیر نشود اما زمانی که او محکوم شد، هم تکثیر شد و هم تفکرش تداوم یافت. این هم که من یکی از سقراط‌ها را زن گرفتم، به این دلیل بود که شما امروز فیلسوفان بزرگ زن را می‌شناسید که بسیار اثرگذارند. در هر حال می‌توان گفت که پرسش از حقیقت یعنی کاری که سقراط می‌کرد به هیچ وجه امری وابسته به جنسیت نیست.

راستش سلیقه شخصی خود من به سمت ریتم کند گرایش دارد، اما در این کار نگران بودم که با توجه به سنگینی خطابه‌ها مخاطب را از کار دور کند. مخصوصا با نوع تربیتی که این روزها مخاطب را پرورش داده نوعی بی‌حوصلگی در او ایجاد کرده‌اند که دوست ندارد تامل کند و با مفهومی درگیر شود و به آن بیندیشد. اما من خودم ترجیح می‌دادم که کار کند و خلوت باشد، اما خب در اجرا الزامات دیگری که گاهی وابسته به زمانه هم هست به سراغ آدم می‌آید و باعث تغییراتی می‌شود.