دیگر کسی طالب نظام آمریکایی نیست

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از روزنامه فایننشال تایمز، "فرانسیس فوکویاما" سفر رئیس جمهور چین به آمریکا را موضوع مقاله ای مقایسه ای بین دو نظام سیاسی- اقتصادی آمریکا و چین قرار داده و می نویسد : در دهه اول قرن بیست و یکم شاهد چرخش قابل ملاحظه ای در بخت و اقبال و منزلت نسبی مدل های اقتصادی و سیاسی جهان بوده ایم. 10 سال پیش وقتی هنوز اقتصاد "دات کامی" سرپا بود، آمریکا اگرچه همه آن را دوست نداشتند، اما در موضوع سیاسی و اقتصادی برتر از سایر کشورها بود.

این کارشناس آمریکایی می نویسد : همه می خواستند مدل دموکراسی‌ آمریکا را کپی کنند، تکنولوژی اش، دنیا را گرفته بود و سرمایه داری بدون کنترل مدل انگلوساکسون آن مدل آینده خوانده می شد. اما جنگ عراق و همراه شدن دموکراسی آمریکایی با حمله نظامی از یک سو و بحران مالی وال استریت از سوی دیگر اعتبار سیاستهای آمریکا را خدشه دار کرد.
 
فوکویاما معتقد است: برخلاف آمریکا، چین در دهه اول قرن 21 راه پیشرفت اقتصای را پیمود و مصون ماندنش از بحران اقتصادی جهان را مدیون نظام سیاسی خود و آغاز دورانی می داند که دیگر نظرات لیبرالی آمریکا یکه تاز جهان نخواهد بود.
 
پکن معتقد است اقتصاد دولتی اکنون مد روز شده چرا که با این مدل اقتصادی، چین توانست به رشدی عظیم دست یابد و گفته می شود اکنون تحسین بی قید و شرط آمریکا نه تنها زیر سئوال رفته که برخی حتی به آن با دیده تحقیر می نگرند. به همین دلیل تعجب آور نیست که اخیرا یک نظرسنجی نشان داده مردم چین فکر می کنند کشور خودشان و نه آمریکا، راه درست را در پیش گرفته است.
 
فوکویاما در ادامه می نویسد : حکومت چین خصوصیات ویژه ای دارد که از کیفیت بالایی برخوردار است. دولت چین تا حد زیادی خود را در برابر مردمش پاسخگو می داند. حزب کمونیست چین اگرچه تابع حکومت قانون و رأی مردم نیست، اما به نظر کلی مردم اهمیتی بیش از اندازه می دهد و هر جا لازم باشد برای جلب رضایت آنها سیاستهایش را تغییر می دهد.
 
فوکویاما در ادامه پرسشی را در مورد مدل حکومتی چینی مطرح کرده و در پاسخ می نویسد : خیلی از ناظران آن را سرفصل سرمایه داری استبدادی همراه با روسیه و سنگاپور طبقه بندی می کنند، اما این ساده انگاری است. مدل چین مدلی خاص و از نوع خود ساخته حکومتی است که نه تنها توضیح آن دشوار است بلکه کپی کردن آن هم تقریبا ناممکن است به همین دلیل نمی توان آن را صادر کرد.
 
فوکویاما می گوید: مهم ترین نقطه قدرت نظام سیاسی چین این است که می تواند تصمیم های بزرگ و پیچیده را به سرعت اتخاذ کند و در زمینه سیاست های اقتصادی نیز اجرای درست آن را تامین کند. این نقطه قدرت در زمینه صنایع روبنایی به خوبی مشهود است درحالی که در دموکراسی هند فرضا هر سرمایه گذاری جدید از سوی اتحادیه های کارگری، گروه های لابی کننده، انجمن های روستاییان و دادگاه ها به چالش گرفته می شود.
 
این استاد روابط بین الملل در ادامه مقایسه مدلهای هندی و چینی می نویسد : هند یک دموکراسی مبتنی بر قانون است که در آن هر فرد عادی می تواند با برنامه های دولتی مخالفت کند، اما دولت چین می تواند فرضا برای سدسازی یک میلیون آدم را بدون هیچ مخالفتی جابجا کند.

فوکویاما افزوده است : حکومت چین خصوصیات ویژه ای دارد که از کیفیت بالایی برخوردار است. دولت چین درحالی که به خواست های طبقه متوسط شهری و سرمایه داران که تولیدکنندگان کار هستند توجه بسیار دارد، اما هر جا فساد مالی و اداری از حد خارج شود و نارضایتی بیش از اندازه به بار آورد به شدت جلوی آن را می گیرد و با آن مقابله می کند. در واقع برای چین افکار عمومی و خواست عامه مردم در درجه اول اهمیت قرار دارد.
 
چین فکر می کند می تواند این نابرابری را با نظام از بالا به پایین برطرف کند و پاسخگوی تمام مشکلات باشد، غافل از آن که یک دولت پاسخگو و موثر فقط می تواند از طریق پایین به بالا یعنی همان که با نام دموکراسی می شناسیمش موثر باشد.
 
فوکویاما نوشت: چین اکنون در مرحله بهروزی اقتصادی است ولی وقتی به سرازیری اقتصادی افتاد امتحانش را پس خواهد داد. توان دموکراسی بیش از هر وقت در دوران سختی خود را نشان می دهد.