مرزبان غزل

دفتر اول به شعرهای آیینی و مذهبی اختصاص دارد و در قالب غزل، غزل‌مثنوی، مثنوی که البته قالب غالب «غزل» است و این یک اتفاق دور از انتظار نیست. چراکه شاعر این کتاب برای غزل حساب جداگانه، ممتاز و ویژه‌ای باز کرده و آن را کلام خدایان دانسته است. در این دفتر یعنی شعر آیینی علی‌رغم این که غزل اصولا برای شعر مذهبی قالبی از پیش آماده شده و مشخص نیست و اشعار مذهبی- آیینی عمدتا در طول تاریخ ادبی ایران در قالب‌‌های قصیده، قطعه، مسمط و... سروده شده‌اند و قالب غزل بیشتر با حدیث نفس و مهرورزی و ستایش معشوق تناسب دارد، اما مرزبان توانسته در این قالب به طور تاثیرگذار و مناسبی ستایش قدیسان و بزرگان دین را ارائه کند.

غزل‌های این کتاب طبق اصطلاحی که این چند ساله باب شده «غزل نو» هستند که مولفه‌های اصلی آن عبارتند از: پرداختی به مضامین و موضوعاتی غیرعاشقانه و تغزلی، استفاده از اوزان طولانی «دوری» که گاه به طور آشکاری به صورت چهارپاره سروده شده‌اند، اما با حفظ قافیه (البته هنجارشکنی‌هایی هم در مورد قافیه در چند مورد دیده شد)‌ که مطمئنا عالما و عامدا صورت گرفته، همچنان که در مورد ردیف هم این هنجارشکنی دیده شده است، استفاده بیش از حد معمول از اساطیر، اعلام (اسم‌های خاص)‌، اصطلاحات علمی و فلسفی و منطقی و سیاسی و... .

ارسال‌المثل، تلمیح، استعاره و آرایه‌های دیگر شعری و بدیعی در غزل‌های این کتاب به طور آشکار و جذابی به کار رفته است. اشعار آیینی این کتاب خوشبختانه با متانت و ارادت سروده شده‌اند و از عباراتی که خدای نکرده موهم وهن یا غیرواقعیت در مورد آن بزرگان می‌تواند باشد جدا پرهیز شده است. چهره قدیسان و بزرگان در اشعار کتاب، چهره‌ای روشن، زیبا، دوست‌داشتنی و واقعی است.

گفتار در شعرهای مرزبان یک مولفه مشخص و دلپذیر است. بیشینه شعرهای کتاب به بزرگان و عزیزانی تقدیم شده یا به قول معروف و از باب مسامحه شان نزول آنها بر پیشانی آنها ذکر شده و حال آن که اگر نام ممدوح برده نمی‌شد یا ذکر آن مناسب نمی‌آمد بازهم خواننده به خوبی با شعر و شاعر رابطه برقرار می‌کرد.

عشق در غزل‌ها ـ عمدتا ـ و شعرهای دیگر کتاب عشقی مهربان و پاک و انسانی است و شاعر از به‌کارگیری عباراتی که بیش از حد ناسوتی یا نفسانی هستند ـ که در غزل‌های تعدادی از جوانان غزل‌پرداز دیده می‌شود ـ جدا دوری کرده است.

یکی دیگر از هنجارشکنی‌های غزل‌‌های کتاب انتقال قسمتی از آخرین واژه یک مصرع به مصرع بعد است که در شعر عرب بسیار متداول است ولی در شعر فارسی به ندرت دیده شده مگر در همین چند سال گذشته و بروز تب غزل نو. به هر حال من از خواندن این مجموعه شعر نه‌تنها پشیمان نیستم، بلکه خوشحالی خودم را ابراز می‌دارم، ولی در پایان به شاعر جوان عزیز می‌گویم شعر به طور کلی هدیه خداوند است و خدا همیشه هدیه‌های خوب به بندگان خود می‌دهد.