داستان آدم‌های شاد و غمگین

خب، شما هیچ دلیلی برای ترسیدن یا نگرانی ندارید. می‌توانید خیلی راحت هر سوالی که دارید مطرح کنید.

بله، مجبور بودم آن نوار صدا را سریعا ضبط کنم، ولی حالا می‌توانیم به راحتی با هم گفت‌وگو کنیم.

شاید اگر در زمان دیگری این سوال را از من می‌کردید، می‌گفتم خیر، خیر من فقط برای یک فیلم تازه چنین کاری می‌کنم. اما مدتی قبل، برای 4 تا از فیلم‌های قدیمی‌‌ام که در تلویزیون ساخته بودم، صحبت و آنها را تجزیه و تحلیل کردم. این فیلم‌ها قرار است در یک بسته ترکیبی وارد بازار دی‌وی‌دی شوند. وقتی این کار را انجام دادم، دیدم کار جالب توجهی است و چندان سخت هم نبود. پس دلیلی وجود ندارد که نخواهم این کار را انجام دهم.

خب می‌دانید، من دوباره با کارهای قدیمی و همکاران قدیمی‌ام ملاقات تازه‌ای داشتم و دوباره به آنها و کارهایی که کرده بودم فکر کردم. فکر کردن در این باره که قبلا چه کاری کرده‌ای و یادآوری مشکلات و تجربیات قدیمی که داشته‌ای، شما را به خاطرات تلخ و شیرین گذشته برمی‌گرداند. وقتی چنین کاری را انجام می‌دهی، فرصت آن را پیدا می‌کنی که به کارهای اولیه‌ات برگردی و آنها را در شرایطی دوباره تماشا کنی که صاحب تجربیات بیشتری شده‌ای، خب، چنین چیزی هیجان‌انگیز نیست؟

نه خیلی زیاد. به صورت طبیعی چنین فکری نمی‌کنم. اما همیشه چیزهای خاص و ویژه‌ای هست که فکر شما را به خودش مشغول می‌کند و به خودتان می‌گویید این یا آن دیالوگ می‌توانست بهتر از این باشد و یا این که فلان صحنه را می‌شد بهتر از این کار کرد. اما در کل، هیچ وقت به این موضوع فکر نکرده و اعتقاد نداشته‌ام که پیش خودم بگویم فیلمی را می‌خواهم به صورت دیگری بسازم. علتش هم این است که شما هر فیلمی را بنا بر اقتضا و ضروریات زمان ساخت آن کارگردانی کرده‌اید و آن نوع ساخت، مربوط به همان دوره و زمان است. اگر قرار باشد این وضعیت را از حالت طبیعی آن تغییر دهیم، اوضاع نابسامانی پدید می‌آید.

صادقانه بگویم، اگر برخی شرایط خاص وجود نداشتند شاید خیلی از فیلم‌های من امکان ساخت و تولید پیدا نمی‌کردند. بنابراین، فکر می‌کنم پاسخ ساده به پرسش شما ـ که اتفاقا پرسش خوبی هم هست ـ یک نه باید باشد. فکر نمی‌کنم بنا به صورتی که گفتید این فیلم ـ و همچنین تعداد دیگری از فیلم‌هایم ـ را نمی‌ساختم. شما طرح‌ها و فیلمنامه‌های خیلی زیادی دارید که می‌خواهید بسازید، ولی همیشه اتفاقاتی رخ می‌دهد که مانع از انجام این کار می‌شود.

قبل از آن که فیلم بخواهد به موضوع اعتیاد بپردازد، به بهانه آن بحث درد و رنج را مطرح می‌کند. به همین دلیل است که می‌گویم مطرح کردن موضوع الکل مطرح کردن اعتیاد به آن نیست، بلکه از طریق آن به بررسی درد و رنجی پرداخته می‌شود که استفاده از آن، آن را ضروری می‌کند. این درد و رنج آدم‌ها را وادار می‌کند که دوباره به سراغ آن بروند. مشکل دو تا از کاراکترهای اصلی قصه فیلم، همین مساله است.

پاسخ به این سوال کمی مشکل است، زیرا دو فیلمی که اسم بردید فقط درباره خوشبختی و خوشحالی آدم‌ها نیستند. خوشبختی معادله‌ای است که در ارتباط با خیلی چیزها معنی و مفهوم پیدا می‌کند. با خلق یک فضای خاص در هر فیلمی که می‌سازم، به دنبال مطرح کردن مسائل و مشکلاتی هستم که مردم عادی با آن دست به گریبان هستند. می‌خواهم به عمق مساله‌ای که مطرح می‌کنم برسم، تا بتوانم تحلیل درست‌تری ارائه کنم. در قصه دو فیلم اخیرم شما با یکسری پیچیدگی‌های متنوع سر و کار دارید و آدم‌هایی را می‌بینید که بعضی‌هایشان شاد و برخی دیگر غمگین هستند. آنها نیازها و احتیاجات متفاوتی دارند و من تلاش می‌کنم درباره این احتیاجات صحبت کنم. برای همین، شما نمی‌توانید بگویید در آنها خواسته‌ام به شکلی اختصاصی چیزی مثل خوشبختی یا خوشحالی را به تصویر بکشم، زیرا این کلمات به تنهایی و به خودی خود معنی خاصی ندارند.

از نظر تکنیکی فکر می‌کنم این شیوه ساخت برای قصه فیلمنامه‌هایی که داشتم بهتر و مناسب‌تر بوده است. انرژی و محتوای درونی قصه ـ و حتی رنگ‌هایی که در فیلم مورد نیاز بود ـ ایجاب می‌کرد که به این شیوه کار شود. از این نوع کار خیلی راضی هستم و فکر می‌کنم در آینده هم بیشتر از آن استفاده خواهم کرد.

خب، طبیعی است که فیلم به فیلم تصمیم‌گیری در این رابطه تغییر کند. حال و هوای درونی هر فیلمی تعیین‌ می‌کند که چگونه باید ساخته شود. تحت هر شرایط مشخصی، یک فیلم سینمایی جلوی دوربین می‌رود و من هم مثل هرفیلمساز دیگری، باید تابع این شرایط باشم.

صادقانه بگویم، من سخت مشغول کار هستم و فرصت زیادی برای فکر کردن درباره جوایز سینمایی ندارم. چیزی هم درباره فیلم‌ها و آدم‌هایی که نامزد دریافت اسکار و گلدن‌گلوب می‌شوند نمی‌گویم. وقتی جایزه‌ای می‌گیری، مطبوعات توجه ویژه‌ای به تو نشان می‌دهند و این چیز خیلی خوبی است. می‌دانید، ما فیلم می‌سازیم و در درون این نمایش باشکوه شرکت داریم. هیچ‌یک از ما جزو آن راهب‌های روانکاوی نیستیم که در بلندای یک کوه زندگی می‌کنند. در ضمن، فراموش نکنید که آدم‌های زیادی درگیر تولید یک فیلم سینمایی هستند. پس همه توقع دارند که نامزد دریافت جایزه شوند و دریافت آن برای همه خوب است. ولی وقتی شما یکی از این مجسمه‌ها را نگرفتی، معنی‌اش این است که تو یکی از آنها را نگرفته‌ای! در پایان روز وقتی همه این مراسم‌ها تمام شد، ما دوباره به کار فیلمسازی مشغول می‌شویم. اصل قضیه این است که ما برای تماشاگرانمان فیلم می‌سازیم تا تجربه‌های جدیدی کسب کنند. کل مساله همین است و بس.

واقعیت امر این است که آدم خیلی خوب و راحتی هستم و دوست دارم که با روزنامه‌نگاران درباره هر چیز و موضوعی صحبت کنم، اما بعضی وقت‌ها آنها درباره چیزهایی بسیار کم‌اهمیت و احمقانه صحبت می‌کنند یا حالتی پرخاشگر دارند. در چنین اوضاع و احوالی چه باید کرد؟ البته من به دیدگاه دیگران احترام می‌گذارم، ولی مصاحبه کردن فوت‌و فنی دارد که طرف مقابل باید آن را رعایت کند.

منبع: رویترز
مترجم: کیکاووس زیاری