پرداخت در 002‌/‌0 ثانیه

تا پیش از یکپارچه شدن سیستم بانکی به ‌صورت فراگیر و استفاده از سامانه‌های ارتباطی مشترک، تقریبا هیچ کدام از بانک‌ها با دیگری اتصال واقعی نداشت و راهکار ارتباطی آنها براساس توافقات دوجانبه محلی صورت می‌گرفت. مانند قراردادی میان دو بانک که امکان دریافت خلاصه گردش حساب مشتری را از بانک دیگر می‌داد یا امکان نقد شدن، ارسال و دریافت چک‌های بانکی با شماره‌های مشخص افراد تایید شده از طریق نمابر (فکس) در داخل شبکه بانکی یک بانک خاص را فراهم می‌کرد. این راهکارها علاوه بر مزایای مذکور، معایبی هم داشت از جمله این که هزینه بانکی را افزایش می‌داد و عملا در صورت کلی مشکل تغییری ایجاد نمی‌شد.

این رویداد حتی زمانی که سیستم‌های بانکی به جای کاغذ روی رایانه متمرکز شدند نیز ادامه داشت، چون سیستم‌ها عملا تغییری از نظر سیر مراحل نداشتند و تنها ابزار این کار از کاغذ به رایانه تغییر یافته بود.

اما فناوری اطلاعات در این میان توانست با ارائه راهکارهایی مانند یکپارچه شدن بانک‌های اطلاعاتی و سیستم‌های اطلاعاتی مشترک و تامین دسترسی و امنیت این سامانه‌ها، راه‌های طولانی بین بانکی را در حد یک رایانه مرکزی کوتاه کند.

عمومی‌ترین کارت بانکی، کارت‌های بدهکار یاdebit cart هستند که پس از بازکردن حساب می‌توانید مبلغ موجودیتان را به وسیله آن برداشت یا منتقل کنید.

این کارت شامل اجزای زیر است:

1 ـ شماره کارت: شماره کارت یک شماره 16 تا 19 رقمی است که روی کارت درج شده است.

روی این کارت‌ها معمولا نام دارنده حساب هم درج می‌شود.

2 ـ رمز اصلی کارت: این رمز متشکل از 4 عدد است و بانک همراه کارت آن را به فرد ارائه می‌دهد. فرد می‌تواند با مراجعه به عابربانک‌ها آن را تغییر دهد.

3 ـ رمز دوم کارت: شماره رمز اینترنتی کارت است که با شماره رمزی که هنگام استفاده از دستگاه‌های خودپرداز ATM وارد می‌کنید، متفاوت است.

برای دریافت این رمز ابتدا باید به بانک خود مراجعه و فرم‌های مربوط برای تقاضای فعال کردن آن را پر کنید. اما برخی بانک‌ها هنگام افتتاح حساب، این فرم‌ها را به شما ارائه می‌کنند و از همان ابتدا رمز دوم را به شما می‌دهند. با مراجعه به عابربانک‌های متعلق به همان بانک می‌تواند رمز دوم را نیز تغییر دهید.

4 ـ‌کد اعتبارسنجی دوم CVV2: این کد شماره شناسایی دوم مشتری است که دارای 3 یا 4 رقم بوده و مانند شماره 16 رقمی حک شده روی کارت، بر پشت بیشتر کارت‌ها، از جمله کارت‌بانک‌های ملت، صادرات، پاسارگاد، سامان و پارسیان حک شده است. این شماره به سیستم صدور کارت بستگی دارد و دلیل بر امکان خرید اینترنتی یا عدم آن نیست. خرید اینترنتی امکانی است که در صورت ایجاد شرایط آن توسط بانک با کارت‌های بدون این کد هم قابل انجام است.

5 ـ تاریخ انقضای کارت: تاریخ انقضا روی اغلب کارت‌های بانکی حک شده است. این تاریخ برای ایجاد تغییرات و کنترل‌های بلندمدت هر کارت انجام می‌گیرد. معمولا با تغییر فناوری نوع کارت و قابلیت‌های آن تغییر می‌کند و طبیعتا این کارت‌ها هم عمر مشخصی دارند.

کارت اعتباری، بدهکار یا مجازی؟

کارت‌های طراحی شده برای تبادلات مالی به طور کلی داری 3 نوع موجودی هستند:

برای صدور این کارت، موسسه یا بانک عامل، ضمانت‌هایی مانند ملک، خودرو یا اعتبار قبلی فرد را از مشتری طلب کرده و براساس ارزش وثیقه مشتری درصدی را نیز به عنوان اعتبار به ارزش پول موجود در حساب شخص به اصل موجودی می‌افزاید. در حالت کلی بانک، اسناد فرد را برای بررسی سوابق مالیاتی دریافت کرده و پس از تایید سوابق مالیاتی و عدم تخلف فرد براساس میزان درآمد درج شده در سند حقوقی فرد به او اعتبار می‌دهد. این کار معمولا یک قرارداد است تا در مدت معینی نسبت به ضمانت خود عمل کند.

به این نوع کارت، کارت بدهکار هم گفته می‌شود. دارنده این نوع کارت، یک حساب بانکی دارد که از سوی بانک عامل برای او افتتاح می‌شود. این کارت مثل کارت‌های اعتباری است با این تفاوت که مشتری فقط می‌تواند به اندازه موجودی حسابش از کارت برداشت کند و به نوعی بانک این مبلغ را به شما بدهکار است و ضمانت دارد تا هر وقت که خواستید آن را به همراه سود به شما برگرداند.

این کارت موجودیت فیزیکی ندارد و صرفا یک اعتبار الکترونیک برای دارنده آن است و دارنده از طریق آن می‌تواند از وب‌سایت‌های اینترنتی خرید یا انتقال اعتبار نماید. این نوع کارت همان پول الکترونیکی است که توسط نام ضمانت یک موسسه مالی یا بانک صادر می‌شود. چک الکترونیکی نیز از این دسته به شمار می‌رود.

به پشت کارت عابربانک خود نگاه کنید، یک نوار مشکی رنگ خواهید دید. این نوار یک ابزار مغناطیسی است و می‌تواند مانند نوار کاست‌های قدیمی روی آن چیزی نوشته شود یا از روی آن خوانده شود.

نوار مغناطیسی روی این کارت‌ طبق استاندارد ایزو 7811 از 3 تراک یا بخش تشکیل شده است که اطلاعات خاصی روی هر تراک ثبت می‌شود. تراک یک کارت معمولا شامل اطلاعاتی از قبیل نام دارنده و شماره حساب است. سایر اطلاعات کنترلی نیز روی تراک‌های دیگر قرار می‌گیرد.

تقریبا تمام این کارت‌ها ـ بجز انواع محدودی ـ قابلیت بازنویسی اطلاعات ندارند، اما میدان‌های مغناطیسی می‌توانند اطلاعات داخل آن را به هم ریخته به اصطلاح کارت را بسوزانند.

این کارت‌ ازنظر فناوری به 2 دسته اصلی تقسیم می‌شوند: Hico - High coercivity و LoCo - LowCorecivity کارت‌های HiCo از کیفیت بهتری نسبت به کارت‌های LoCo برخوردار بوده و تاثیرات کمتری در استفاده زیاد، همجواری با کارت‌های دیگر و میدان‌های مغناطیسی می‌پذیرند. درصد صحیح خوانده شدن اطلاعات در نوع HiCo بسیار بیشتر از نوع دیگر بوده و با وجود هزینه بیشتر آن، به صرفه‌تر هستند. البته مشتری تقریبا هیچگاه اشتباه خوانده شدن توسط دستگاه را حس نخواهد کرد و این عمل تنها چند صدم ثانیه زمان می‌برد.

در حالت کلی در هنگام ارائه این کارت به دستگاه‌های کارتخوان مانند عابر بانک یا همان (ATM (automated teller machine از روی نوار مغناطیسی اطلاعات کارت را خوانده و آن را به پایگاه داده بانک مخابره می‌کند و این اطلاعات پس از تطبیق با اطلاعات فرد احراز هویت آن اطلاعات درخواستی را به بانک اطلاعاتی برمی‌گرداند. کارت‌های موسسات بزرگ بین‌المللی همچون ویزا و مسترکاردVisa و MasterCard از این نوع فناوری استفاده می‌کنند. در قسمت‌های بعدی به تعریف سایر شبکه‌های تبادل بانکی خواهیم پرداخت.