سریالی با پلان های دقیق

رضا انصاریان، تهیه‌کننده این مجموعه تلویزیونی معتقد است که سریال ساختمان 85 از جهت ساختار، متفاوت از آن چیزی است که بیننده از داستان‌های پلیسی تاکنون دیده است. این تهیه‌کننده تلویزیون از صحبت کردن درخصوص این سریال امتناع می‌کند و معتقد است مخاطب باید قضاوت نهایی را از برداشت‌های شخصی خود داشته باشد. انصاریان به ارائه چهره متفاوت از نقش بازپرس در پیگیری پرونده‌های ویژه قتل اشاره می‌کند و می‌گوید: آنچه مرا به تهیه این سریال ترغیب کرد، این نکته بود که از ابتدا قرار شد یک بازپرس ایرانی طراحی شود؛ بازپرسی از جنس خود مردم که با تفکر و ذائقه ایرانی همخوانی داشته باشد.

انصاریان در ادامه صحبت‌های خود به همکاری نهادهای کشف جرائم مربوط به قتل اشاره می‌کند و می‌گوید: «در جریان ساخت این مجموعه تلویزیونی در همه مراحل از تحقیق و نگارش فیلمنامه گرفته تا پیش تولید و اجرا با نهادهای مختلف جنایی و قضایی سر وکار داشتیم که خوشبختانه هیچ مشکلی پیش نیامد و دستگاه‌های نظارتی از همان ابتدای کار در جریان بودند و همکاری شایسته‌ای با گروه تولید ساختمان 85 به عمل آوردند.»

اما آنچه دراین میان حائز اهمیت است علاوه بر فیلمنامه و کارگردانی مهدی فخیم‌زاده، نوع چیدمان مجموع کاراکترهای این مجموعه تلویزیونی در ساختمانی پر رمز و راز است؛ ساختمانی که هریک از اهالی آن ماجرایی جنجال برانگیز و دنیایی پر از سوءظن دارند. این ساختمان که به شماره 85 نامگذاری شده است، 12 طبقه دارد. در هریک از این طبقات تعداد زیادی از افراد که هریک بخشی از داستان را پیش می‌برند، ساکن هستند. نکته جالب این‌که در ساختمان 85 ـ که لوکیشن اصلی این مجموعه تلویزیونی محسوب می‌شود ـ یک دکور معماری شده است که به شکل پلاتوهایی مرسوم اما با نگاهی تازه به هنر طراحی صحنه و براساس آنچه در فیلمنامه مطرح است و در اجرا خواسته شده، بنا شده است. به یاد دارم زمانی که برای تهیه گزارشی از پشت صحنه این مجموعه تلویزیونی به جایی حوالی پارک چیتگر رفته بودم، با ساختمانی وسیع با سقفی پوشیده از ایرانیت مواجه شدم و در ادامه به پارکینگی که اتفاقا یکی از لوکیشن‌های اصلی سریال بود، برخورد کردم و بعد متوجه شدم که این ساختمان نیمه کاره بیش از آن که شبیه آپارتمان‌های معمول باشد، استودیویی است برای تصویربرداری سریال ساختمان 85. در واقع این ساختمان با طراحی‌های گوناگون از صحنه و فضاسازی‌هایی موجود در فیلمنامه یک مجتمع 12 طبقه‌ای را نشان می‌داد و گروه تولید به جای تصویربرداری این سریال در یک مجتمع آپارتمان واقعی از یک پلاتو در ابعاد وسیع استفاده کرده بودند. طرح ایده‌های تازه و نوآوری در تولید از ویژگی‌های یک اثر موفق است و خوشبختانه تازه‌ترین مجموعه تلویزیونی فخیم‌زاده هم از این قاعده مستثنا نیست و خوب به یاد دارم که درهمان زمان هم رامین آشوری، طراح صحنه معتقد بود ساخت دکورهایی از این دست باعث نوعی توسعه‌یافتگی در صنعت سریال‌سازی می‌شود.

این مقدمه به این منظور چیده شد تا نظر محسن شاه ابراهیمی، طراح معمار این مجموعه تلویزیونی را جویا شوم. شاه ابراهیمی در آغاز صحبت‌های خود ساخت دکور از این دست را تجربه کاملی می‌داند و می‌گوید: روایت داستان این مجموعه تلویزیونی در یک آپارتمان می‌گذشت که تعداد زیادی از اهالی این ساختمان درگیر داستان بودند و معمولا این‌گونه از روایت‌های داستانی در مجتمع‌های آپارتمانی واقعی تعریف می‌شد و تا پایان یک پروژه سایر ساکنان ساختمان موردنظر هم درگیر تولید می‌شدند و مزاحمت‌های احتمالی برای اهالی ساختمان ایجاد می‌شد. به همین دلیل کار در فضاهای واقعی با مشکلات خاص خودش مواجه است و نوعی کندی در روند تولید به وجود می‌آورد. این کندی حرکت بخصوص در شب کاری‌های گروه بخوبی مشهود بود و خلاصه تمام این عوامل دست به دست هم داد تا با توجه به فیلمنامه، ساخت یک ساختمان متناسب با اجرای اثر را طراحی کنم. البته در این بین همکاری آقای انصاریان، تهیه‌کننده و همفکری مهدی فخیم‌زاده بسیار راهگشا بود.

این طراح معمار در ادامه می‌افزاید: البته ناگفته نماند که در گذشته‌ای نه چندان دور طراحی‌ها و ساخت دکورهایی از این دست را در آثار تاریخی بسیار داشته‌ایم، اما این اولین‌بار است که در یک مجموعه پلیسی با موضوع روز استودیو می‌زنیم؛ زمانی که فیلمنامه را خواندم، به اتفاق رامین آشوری طراح صحنه به این نتیجه رسیدیم که یک پارکینگ با 4 واحد طراحی کنیم که هر 12 طبقه را به هم ربط دهد که پس از قطعی شدن، طراحی دکور را آغاز کردیم. حدود 2 ماه زمان برد و می‌توان گفت این کار جدیدی است و می‌تواند به عنوان یک صنعت در تلویزیون به لحاظ بالا بودن حجم کار مطرح شود.

یکی از مسائل مطرح در حاشیه ساخت دکورهایی از این دست، بحث هزینه‌هایی است که باید صرف شود. زمانی که بحث گرانی هزینه را با شاه ابرهیمی مطرح می‌کنم او ضمن تایید این مطلب می‌گوید: متاسفانه اغلب تهیه‌‌کننده‌ها به دلیل هزینه طراحی و اجرای دکورهایی از این دست زیر بار نمی‌روند، در حالی که کار در دکور به لحاظ اقتصادی به‌‌صرفه‌ تر از پیدا کردن لوکیشن‌های واقعی است و امیدوارم روزی برسد که توسعه یافتگی صنعت را در سینما و تلویزیون شاهد باشیم، البته زمانی که پیشنهاد ساخت چنین دکوری را دادم، آقای انصاریان از من خواست با توجه به هزینه ساخت چنین فضایی، برآورد بودجه کنم و در ادامه یک هفته وقت خواستم تا هزینه معماری این ساختمان را با توجه به فیلمنامه ارائه دهم. زمانی که فیلمنامه را خوب مطالعه کردم به این نتیجه رسیدم که می‌توان با صرف بودجه‌ای نه‌چندان زیاد و حذف هزینه‌های جانبی چون رفت و آمد هر روزه عوامل و طراحی صحنه در آپارتمان‌های مختلف و همچنین نپرداختن اجاره بهای فضای آپارتمان مورد نیاز، دکوری در خور تحویل داد و در پایان بررسی‌های خود به کارگردان و تهیه‌کننده این اطمینان را دادم که می‌توان با تغییرات جزئی در فیلمنامه به فضای مورد نظر دست یافت.

همان‌گونه که شاه ابراهیمی در صحبت‌های خود اشاره دارد، ساخت دکور مستلزم پیروی از فیلمنامه است، با توجه به این مطلب از طراح معمار ساختمان 85 می‌خواهم تا درباره کم و کیف طراحی و فضاسازی این مجموعه تلویزیونی بگوید و شاه ابراهیمی در پاسخ به این نکته می‌گوید: همان‌طور که می‌دانید فضایی که برای تصویربرداری سریال ساختمان 85 طراحی شده بود، یک دکور بود نه ساختمان واقعی و ویژگی ساخت دکور هم دراین موضوع است که دکور براساس جوهره واقعی فیلمنامه ساخته می‌شود. فضایی که کارگردان و فیلمنامه‌نویس می‌خواهند از آن استفاده کنند مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرد و این امکان در فضاهای واقعی وجود ندارد. به عنوان مثال بسیار پیش آمده که هنگام تصویربرداری یک مجموعه تلویزیونی کارگردان یا طراح صحنه به دلیل ساختار واقعی یک خانه یا آپارتمان دچار مشکل می‌شوند و مثلا کارگردان می‌گوید کاش دیوار وسط خانه نبود تا فضای نورپردازی، حرکت دوربین، بازیگر و سایر عوامل امکان‌پذیر می‌شد و خوشبختانه ساخت دکورهایی از این دست، کاستی‌های صحنه را نیز از بین می‌برد و دکور در اختیار فیلمنامه قرار می‌گیرد و تمام فضاهای تصویربرداری اعم از نورپردازی، حرکت دوربین و جای قرارگرفتن وسایل صحنه در دکور پیش‌بینی می‌شود و پلان‌های مورد نظر کارگردان به وجود می‌آید.