این خرچنگ کلیه شما را می‌بلعد!

 این سلول‌های سرطانی، معمولا در نزدیکی غدد لنفاوی اطراف کلیه یافت می‌شوند و در حالت متاستاز ممکن است به ریه‌ها، استخوان‌ها و کبد هم گسترش یابند یا از یک کلیه به کلیه دیگر سرایت کنند که در این شرایط درمان بسیار دشوار بوده و در بیشتر موارد بیماران جان خود را از دست می‌دهند. متاسفانه حدود 30 درصد از موارد سرطان‌کلیه منجر به متاستاز می‌شود. سرطان بدخیم کلیه حدود 3 درصد از بیماران را تشکیل می‌دهد و به دلیل نداشتن علائم مشخص و زودهنگام، معمولا در مراحل پایانی تشخیص داده می‌شود و در مقابل پرتودرمانی و شیمی‌درمانی مقاوم هستند. این بیماری بیشتر در دهه چهارم تا ششم زندگی سراغ فرد می‌آید و بیشتر افراد بالای 40 سال را مبتلا می‌کند و در مردان شایع‌تر از زنان است.

پزشکان و محققان به درستی نتوانسته‌اند علل اصلی بروز سرطان کلیه را کشف کنند ولی برخی بر این باورند که جهش‌های ژنتیک در DNA افراد می‌تواند باعث ایجاد سرطان کلیه شود. این جهش‌ها باعث رشد و تقسیم سریع سلول‌ها می‌شود. سپس با تجمع غیرعادی آنها، توموری ایجاد می‌شود که حتی ممکن است فراتر از سطح کلیه‌ها رفته و به دیگر نقاط بدن هم گسترش یابد. برخی عوامل محیطی و ژنتیکی در بروز سرطان کلیه اثر دارند.

سیگار کشیدن خطر ابتلا به سرطان کلیه را 2 برابر (40 درصد) افزایش می‌دهد و برای ترک آن هیچ وقت دیر نیست، چرا که با کاهش مصرف سیگار، این خطر کاهش می‌یابد.

همچنین اگر چاق هستید، به فکر کاهش وزن خود باشید. چاقی عامل دیگری است که بخصوص در زنان عامل بروز سرطان کلیه به شمار می‌رود.

افزایش فشار خون هم یکی دیگر از آن عواملی است که ارتباط مستقیمی با وقوع سرطان کلیه دارد. پس چنانچه فشار خون بالایی دارید، بیشتر مراقب باشید.

در ضمن بیمارانی که به طور اکتسابی در معرض ابتلا به بیماری کیستیک کلیه هستند و در طولانی‌مدت تحت دیالیز قرار دارند، 30 درصد بیشتر مستعد ابتلا به سرطان کلیه هستند.

آمارها نشان می‌دهند مردان بیش از زنان دچار این بیماری می‌شوند و در میان نژادهای آمریکایی، آفریقایی و سفیدپوستان این بیماری زیاد دیده می‌شود.

بهتر است از مصرف غذاهای پرکالری پرهیز کنید و از انجام فعالیت‌های بدنی غافل نشوید، چون غذاهای پرکالری و کم‌تحرکی خطر سرطان کلیه را بالا می‌برد. شرایط شغلی هم ممکن است در برخی موارد، افراد را در معرض ابتلا به این بیماری قرار دهد. به عنوان مثال، افرادی که در محل کار خود با برخی مواد شیمیایی همچون آزبست و کادمیوم سر و کار دارند، بیشتر در معرض این بیماری هستند.

همچنین اگر در خانواده شما سابقه ابتلا به سرطان کلیه وجود دارد، شما بیشتر در معرض خطر هستید و با مشاهده هر یک از علائمی که ذکر کردیم، حتما با پزشک مشورت کنید.

آن دسته از زنانی که تخلیه رحم داشته‌اند، به خاطر عوامل هورمونی و آسیب‌هایی که ممکن است هنگام عمل به کلیه وارد شود 2 برابر بیشتر در معرض ابتلا به سرطان کلیه قرار دارند.

فراموش نکنید که استفاده زیاد از برخی داروهای مسکن مانند آسپیرین، پاراستامول و گروهی از داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن تا حدودی خطر ابتلا به سرطان کلیه را افزایش می‌دهد. در نهایت برخی رژیم‌های غذایی مانند استفاده از گوشت‌هایی که زیاد پخته شده‌اند یا مصرف زیاد چربی‌ها، خطر ابتلا به سرطان کلیه را بالا می‌برد، به طوری که رعایت این موارد و مصرف هر چه بیشتر میوه‌ها و سبزیجات خطر این بیماری را تا حدود زیادی کاهش می‌دهد.

با دیدن علائم سرطان هر چه سریع‌تر به پزشک مراجعه کنید. پزشک ابتدا برای تشخیص عارضه، شرح حال کلی از وضعیت جسمانی، سابقه خانوادگی و عوامل پرخطر را جویا می‌شود. در معاینه جسمانی، پزشک به دنبال علامت و نشانه‌هایی از بیماری همچون بالا بودن دمای بدن، بالا بودن فشار خون و وجود توده قابل لمس در ناحیه شکم یا پهلوها می‌گردد.

تجویز آزمایش خون و ادرار: این نوع آزمایش به پزشک در پی بردن به علائم سرطان کمک خواهد کرد. آزمایش خون وجود سلول‌های قرمز خونی و سایر مواد را مشخص می‌کند و آزمایش ادرار هم میزان قند خون، پروتئین‌ها و باکتری‌ها را مورد بررسی قرار می‌دهد.

سی‌تی‌اسکن: در این روش با اشعه ایکس تصویری جزئی از کلیه تهیه و برای شفافیت عکس‌ها از ماده حاجب استفاده می‌شود.

ام‌آر‌آی: در این روش از امواج رادیویی و میدان‌های مغناطیسی قوی برای تصویربرداری از کلیه‌ها استفاده می‌شود. انرژی این امواج توسط بافت کلیه جذب شده و به صورت الگوهای شناختی روی صفحه مانیتور به تصویر درمی‌آید.

اسکن پرتونگاری انتشاری پوزیترون: در این روش که یک نوع تصویربرداری ویژه است اطلاعات دقیقی درخصوص محل قرارگیری تومور و چگونگی گسترش آن به دست می‌آید. در این شیوه از گلوکز رادیواکتیو برای تعیین محل سرطان استفاده می‌شود، چون سلول‌های سرطانی بیش از سلول‌های عادی این مواد را جذب می‌کنند.

اسکن استخوانی: این اسکن، انتشار سرطان به استخوان‌ها را نشان می‌دهد. در طول این آزمایش به بدن بیمار عوامل رادیواکتیوی را تزریق می‌کنند که در تمام بدن پخش شده و در مناطقی از آن که سلول‌های سرطانی قرار دارند، تجمع می‌یابند.

آزمایش فراصوت: در این تصویربرداری از امواج صوتی با فرکانس بالا استفاده می‌شود و انسان قادر به شنیدن آنها نیست و با کمک آن، تصویری کلی از بدن به نام سونوگرام ایجاد می‌شود که وجود تومور یا کیست را نشان می‌دهد. این تصویر از پژواک امواج صوتی روی سطح کلیه یا سایر اندام‌ها تشکیل می‌شود. در این روش از وسیله‌ای به نام مبدِل استفاده می‌شود که روی بخش بالایی شکم قرار می‌گیرد و مانیتوری، این صداهای پژواک شده را به تصویر تبدیل می‌کند.

آزمایش پیلوگرام درون وریدی: در این روش که برای تصویربرداری از مجاری ادراری شامل کلیه‌ها، مثانه و رحم به کار می‌رود، پزشک ماده حاجب را به ورید (سیاهرگ) بازو تزریق می‌کند. در تشخیص سرطان این ماده در بدن حرکت می‌کند و در کلیه‌ها جمع شده و هر گونه توده شکمی را در داخل آنها نشان می‌دهد.

آنژیوگرافی: این روش تصویربرداری همانند سی‌تی‌اسکن بوده و برای بررسی عروق خونی صورت می‌گیرد. در بیماران مبتلا به سرطان کلیه، پزشک ماده حاجبی را به درون سرخرگ‌های خونی، تزریق می‌کند. سلول‌های سرطانی این مواد را جذب کرده و روی آنژیوگرام نشان داده می‌شود.

بیوپسی (نمونه‌برداری): نمونه‌برداری از بافت کلیه، مؤثرترین روش تشخیصی است که رشد بافت سرطانی کلیه و بدخیم یا خوش‌خیم بودن آن را نشان می‌دهد.

پس از تشخیص سرطان کلیه باید آزمایش‌های دیگری هم صورت گیرد تا مشخص شود سرطان به بافت‌های مجاور گسترش یافته است یا خیر. تمام این روش‌های تشخیصی ذکر شده می‌توانند سرطان را در مراحل ابتدایی شناسایی کنند.

پزشک با انجام آزمایش‌هایی، نوع بیماری را طبقه‌بندی می‌کند. به عبارتی درصد گسترش بیماری و توده‌های سرطانی را نیز مشخص می‌کند. این آزمایش‌ها معمولا شامل سی‌تی‌اسکن از کبد یا تصویربرداری فراصوت و نیز آزمایش ام‌آرآی است که از کبد و عروق خونی آن به عمل می‌آید.

در مرحله ابتدایی سرطان کلیه، اندازه تومور، نهایتا 7 سانتی‌متر و بزرگی آن به اندازه توپ تنیس است. در این مرحله، سلول‌های سرطانی به کلیه محدود می‌شود و فراتر از آن نرفته است. بیمارانی که در این مرحله هستند با یک عمل جراحی و برداشتن قسمتی از کلیه یا تمام آن، کاملا درمان می‌شوند. پزشکان امید به زندگی را در بیماران مبتلا به سرطان کلیه یک میانگین 5 ساله در نظر می‌گیرند. امید به زندگی در بیماران مرحله یک، حدود 81درصد است. به این معنا که 81 درصد از این گروه پس از 5 سال زنده می‌مانند.

درمرحله بعدی، سلول‌های سرطانی به بیش از 7 سانتی‌متر رسیده و بزرگ‌تر از تومورهای مرحله یک شده‌اند. ولی سلول‌های سرطانی همچنان فقط کلیه را درگیر کرده‌اند. این گروه از بیماران هم به دلیل امکان برداشتن تومور سرطانی کلیه، قابل درمان هستند و امید به زندگی در آنها 74 درصد است.

در مرحله سوم یکی ازاین سه شرط رخ می‌دهد: 1) تومور فراتر از کلیه نرفته ولی سلول‌های سرطانی به سیستم لنفاوی اطراف کلیه و غدد لنفاوی گسترش پیدا کرده‌اند.2) تومور به غده فوق کلیوی یا لایه‌های چربی و بافت لیفی اطراف کلیه حمله کرده ولی سلول‌های سرطانی از این بافت فراتر نرفته‌اند و ممکن است در یکی از غدد لنفاوی اطراف کلیه مشاهده شوند. 3) سلول‌های سرطانی از کلیه به عروق خونی بزرگ هم گسترش یافته‌اند و در یکی از غدد لنفاوی اطراف هم دیده می‌شوند. درمان بیمارانی که در این مرحله هستند، نسبت به 2 گروه قبلی دشوارتر است و امید به زندگی در این افراد 53 درصد است.

مرحله نهایی هم به یکی از 3 صورت زیر مشاهده می‌شود: تومور با بافت لیفی اطراف کلیه توسعه یافته است، سلول‌های سرطانی در بیش از یک غده لنفاوی وجود دارد یا سرطان به سایر نقاط بدن همچون ریه‌ها، استخوان‌ها، مغز و کبد هم گسترش یافته است. احتمال درمان این دسته از بیماران بسیار کم و دشوار است و تومورهای سرطانی به سایر اندام‌ها و بافت‌ها نیز حمله کرده است. امید به زنده‌ماندن بیماران این گروه تنها 8درصد است. پزشکان می‌کوشند با شیمی‌درمانی، پرتودرمانی یا عمل جراحی، تومورهای ثانویه ایجاد شده در اندام‌های دیگر را درمان کنند.

بررسی این که سرطان کلیه در کدام یک از مراحل فوق است، برای انتخاب بهترین و مناسب‌ترین درمان ضرورت دارد.

درمان سرطان سلول‌های کلیوی در افراد متفاوت است و پزشکان گزینه‌های درمانی را بسته به نیاز بیمار و نوع سرطان سلول‌های کلیوی، اندازه و محل قرار گرفتن تومور، نوع مرحله سرطانی، وضعیت عمومی بیمار و سن بیمار انتخاب می‌کنند. بیش از 50 درصد بیمارانی که در مراحل ابتدایی بیماری مراجعه می‌کنند، قابل درمان هستند ولی گزینه‌های درمانی در مراحل پایانی اثربخشی زیادی نداشته و بسیار ضعیف عمل می‌کند. برخی بیمارانی که دچار متاستاز شده‌اند، به ایمنی درمانی پاسخ می‌دهند ولی در موارد پیشرفته‌تر بیماری، تنها درمان‌هایی صورت می‌گیرد که مسکن بوده و درد را کاهش می‌دهند.

عمل جراحی: این روش شایع‌ترین و نخستین درمانی است که در بیشترین موارد ابتلا به سرطان کلیه کاربرد دارد. در این روش، قسمتی از کلیه یا تمام آن را خارج می‌کنند.

شیمی‌درمانی:‌ این روش، درمانی است که تمام سلول‌های بدن را تحت تأثیر قرار داده و از دارو برای توقف رشد غیر طبیعی سلول‌های سرطانی یا نابودی آنها استفاده می‌شود. در شیمی‌درمانی یک دارو یا ترکیبی از داروها معمولا در چرخه‌های زمانی به بیمار تزریق می‌شود و در قالب قرص، داروهای وریدی یا تزریق‌های عضلانی صورت می‌گیرد. البته شیمی‌درمانی را معمولا قبل از جراحی برای کاهش حجم تومور انجام می‌دهند تا خارج‌کردن آن راحت‌تر باشد. شیمی‌درمانی ممکن است در مواردی موثر باشد ولی با عوارض جانبی فراوانی همراه است که می‌توان به افزایش ابتلا به عفونت‌ها، خونریزی، کاهش انرژی بدن، ریزش مو، زخم‌های دهانی، کاهش اشتها، تغییر در سیکل‌های ماهانه خانم‌ها و ناباروری موقت یا دائمی در مردان و زنان اشاره کرد.

پرتودرمانی: این شیوه، نوعی درمان موضعی به شمار می‌رود که از اشعه ایکس با انرژی بالا و سایر پرتوها برای از بین بردن سلول‌های سرطانی و توقف رشد آنها استفاده می‌شود و 5 روز در هفته و به دو صورت انجام می‌گیرد.

اول پرتودرمانی خارجی که به وسیله یک دستگاه از خارج بدن، پرتوها را به سمت سلول‌های سرطانی می‌فرستد. دوم پرتودرمانی داخلی که از مواد رادیواکتیو استفاده می‌کنند و از طریق سوزن یا سوند انجام می‌گیرد. ولی پرتودرمانی در اغلب مواقع موثر نبوده و تنها برای تسکین دردهای ناشی از گسترش سرطان به کار می‌رود. برخی افراد قبل از عمل جراحی برای کوچک شدن تومورها تحت این درمان قرار می‌گیرند.

ایمنی‌درمانی (درمان زیستی): ایمنی‌درمانی که به درمان زیستی هم معروف است نیز از گزینه‌های درمانی سرطان کلیه به شمار می‌رود. در این روش از سیستم ایمنی بیمار برای مبارزه با سرطان استفاده می‌شود.

داروهای مورد استفاده در این روش سیستم ایمنی بدن بیمار را تحریک می‌کند و به مبارزه علیه سلول‌های سرطانی وا می‌دارد. از داروهای معروف در این زمینه می‌توان به اینترفرون و اینترلوکین 2 اشاره کرد.

هورمون‌درمانی: در این نوع درمان از قرص یا روش‌های تزریقی استفاده می‌‌کنند. این شیوه درمانی در بیمارانی که در مراحل پیشرفته قرار دارند به کار می‌رود.

هدف‌درمانی: این روش، شیوه درمانی نوینی است که سلول‌های سرطانی را نشانه می‌گیرد. در این روش از داروهایی استفاده می‌شود که از رشد عروق خونی جدید و پیشرفت سلول‌های سرطانی بدخیم و متاستاز شدن آنها جلوگیری می‌کند و باعث کوچک‌شدن تومورها می‌شود.

در کنار این درمان‌ها، استفاده از روش‌های طب مکمل و جایگزین هم می‌تواند موثر باشد و درمان موفقیت‌آمیزی برای سرطان کلیه به شمار می‌رود. سرطان کلیه از آن دسته بیماری‌هایی است که فرد بیمار را دچار مشکلات عدیده زیادی می‌کند و بیمار درد و رنج زیادی را متحمل می‌شود. درمان‌های جایگزین چون هنردرمانی، ورزش، مدیتیشن، موسیقی‌درمانی و انجام حرکات آرامبخش می‌تواند به کاهش علائم و دردهای ناشی از بیماری کمک کند.

منابع:

Mayoclinic/medicinenet/cancer