نمی‌گذاریم ورزش در باد این موفقیت بخوابد

خب اگر قبول داشته باشیم که معیار سنجش جایگاه کشورها در ورزش، جدول توزیع مدال‌های بازی‌های آسیایی است، طبیعتا الان ایران کشور چهارم آسیاست.

مگر می‌شود بدون برنامه‌ریزی از پله‌ها بالا رفت؟ مگر می‌شود ایستاد و هیچ تصمیمی برای حرکت رو به جلو نداشت، اما به جلو حرکت کرد؟ ما قبل از شروع بازی‌های آسیایی گوانگجو هر روز براساس جدولی که داشتیم نام شانس‌های مدال کاروان ایران را می‌نوشتیم و پاک می‌کردیم و دقیقا می‌دانستیم با برنامه‌ریزی‌هایی که کرده بودیم، ورزش ما چه وضعیتی در گوانگجو خواهد داشت. در جریان مسابقات هم اکثر اتفاقات و نتایج براساس همان پیش‌بینی‌های قبلی رخ داد. ممکن است خیلی‌ها ورزش را از روی کتاب خوانده باشند و با توجه به تحصیلات آکادمیک درباره ورزش حرف بزنند، اما من به شخصه ورزش را لمس کرده‌ام و با اطمینان می‌گویم اگر مدیریت منسجمی پشت این ورزش نبود و کارها روی برنامه‌ریزی و اصول پیش نمی‌رفت، هیچ عامل دیگری نمی‌توانست ورزش ما را در جایگاه چهارم آسیا قرار دهد. به جرات به شما می‌گویم در این 4 سال روی رشته‌هایی چون قایقرانی و تیراندازی کار و سرمایه‌گذاری شد. در ورزش بانوان هم کارهای زیادی صورت گرفت تا 2 مدال برنز آنها در دوحه به 14 مدال افزایش پیدا کرد. یک ساختمان را شاید بتوانید یکی دو ساله ساخت، اما ساختن یک قهرمان کار راحتی نیست. سرمایه‌گذاری روی نیروی انسانی به مراتب حساس‌تر از سرمایه‌گذاری در بخش تاسیسات ورزشی و امکانات است. ما این کار را کرده‌ایم و در آینده هم مطمئن باشید که این نتایج درخشان تکرار خواهد شد.

خود من بین 13 تا 17 مدال طلا را پیش‌بینی می‌کردم، اما هر کس که ادعا کند قبل از بازی‌های آسیایی گوانگجو چنین نتایجی را از کاروان ایران پیش‌بینی می‌کرده واقعا ابهام‌آمیز است. قبل از این‌که این بازی‌ها آغاز شود روحیه امیدواری به آینده و حمایت کردن ورزشکاران برای حرکت به سوی پیشرفت در میان مسوولان ورزش وجود داشت، اما کمتر کسی فکر می‌کرد ورزشکاران ما اینچنین در آوردگاه گوانگجو خوش بدرخشند. با این حال الان که بازی‌ها تمام شده می‌توان گفت که اگر در بسکتبال، کاراته و کشتی شاهد ناداوری‌ها نبودیم و آن اتفاقات تلخ نمی‌افتاد یا در بوکس و شمشیربازی مطابق با انتظاراتمان نتیجه می‌گرفتیم، الان شرایط کاروان ایران به مراتب بهتر از آن چیزی بود که اتفاق افتاد.

شما اگر مدال‌های طلای ما را با ژاپن مقایسه کنید، زیاد با هم فاصله نداریم. البته با این امکانات نباید خودمان را با آنها مقایسه کنیم، اما حداقل می‌توانستیم فاصله‌مان را با قزاقستان بیشتر کنیم.

بله، آنها در مجموع مدال‌ها 20 مدال بیشتر از ورزشکاران ما به دست آوردند، اما معیار در بازی‌های آسیایی مدال طلاست. فراموش نکنیم که قزاقستان یکی از قطب‌های بزرگ ورزش آسیاست و همین که کاروان ورزشی کشورمان در پایان بازی‌های آسیایی بالاتر از آنها قرار گرفت، خود نشان از پیشرفت چشمگیر ورزش ما طی 4 سال گذشته دارد.

شاید باورتان نشود، اما من شب آخر بازی‌های آسیایی گوانگجو اصلا نخوابیدم و در آن روز سرنوشت‌ساز خودم شخصا به ورزشگاه محل برگزاری مسابقات دوومیدانی رفتم تا از نزدیک مسابقه ورزشکاران قزاق را تماشا کنم.

دقیقا، به همین خاطر من به ورزشگاه دوومیدانی رفتم. با اطمینان می‌گویم هیچ وقت من پرش سه‌گام را آن طور با دقت و هیجان نگاه نکرده بودم. دقیقا از لحظه‌ای که دونده قزاق شروع به حرکت می‌کرد به پاهایش خیره می‌شدم و گام به گام عملکرد او را زیر نظر داشتم تا ببینم چه خواهد کرد. خدا پدر و مادر دونده چینی را بیامرزد که در آن روز با رکورد خوبی که از خود به جای گذاشت مدال طلای سه‌گام را به دست آورد. البته واقعیت این است که برگی بدون اذن خداوند از درخت نمی‌افتد و این‌طور نیست که ما فکر کنیم چون ما خواستیم قزاق‌ها نبرند، آنها ناکام شدند. درست است که همه ما برای کسب این موفقیت بزرگ تلاش کردیم، اما مطمئنم اگر حمایت پروردگار نبود رسیدن به مکان چهارم بازی‌های آسیایی به هیچ وجه میسر نمی‌شد.

خب، استرس که بود، اما پیش‌بینی‌های ما هم روی یک کار برنامه‌ریزی شده دقیق بود. تنها نگرانی در این بود که نکند کسب یک یا دو نتیجه بد در همان روزهای اول باعث شود روحیه کل کاروان ضعیف شود. این اتفاقی بود که در دوحه افتاد و باعث شد ما در هفته اول بازی‌ها هیچ مدال طلایی نداشته باشیم. با این حال در گوانگجو، این استرس هم خیلی زود فروکش کرد، چون ما در همان روز نخست با هنرنمایی ورزشکاران‌مان در ووشو و تیراندازی، هم در پسران مدال گرفتیم و هم در دختران. بازی‌های آسیایی مانند خیلی از رویدادهای دیگر در روزهای ابتدایی خود استرس بیشتری برای ورزشکاران و تیم‎های شرکت‌کننده دارد، با وجود این کاروان ورزش ایران از همان روز نخست بازی‌ها صاحب مدال شد و جز روز پایانی که اصلا ورزشکاری نداشتیم در تمام روزها شاهد مدال‌آوری ورزشکاران کشورمان بودیم.

کاملا همین‌طور است. علتش هم این است که چه قبل از شروع بازی‌های آسیایی گوانگجو و هم در جریان این رقابت‌ها فضا، فضای کاری بود. هیات اجرایی کمیته ملی المپیک برای بازی‌های آسیایی گوانگجو بیش از 70 جلسه برگزار کرد و از زمانی هم که علی سعیدلو به عنوان رئیس سازمان تربیت بدنی قبول مسوولیت کرد، رابطه نزدیکی با او داشتیم. باید اعتراف کنم در یک سال گذشته شاهد همکاری ویژه‌ای از سوی سازمان تربیت بدنی با کمیته ملی المپیک بودیم. به عبارتی دیگر مشکلاتی که زمان مهرعلیزاده داشتیم اصلا نبود و فضا بسیار صمیمانه بود.

آن زمان هم از من دعوت می‌شد که در جلسات هیات اجرایی شرکت کنم، اما احساس من این بود که در آن مقطع همبستگی لازم میان اهالی ورزش وجود نداشت. اما اینجا شرایط کاملا متفاوت بود و به همین خاطر هم من در تمام جلساتی که با روسای فدراسیون‌ها داشتیم حضور فعال داشتم. جلسات هم همگی پربار بود.

در زمان ریاست او هم مثل الان از حاشیه خبری نبود. خود من از حاشیه گریزان هستم و باورم این است که فقط در فضای عاری از حاشیه است که می‌توان برنامه‌ریزی کرد، تصمیم گرفت و برای رسیدن به اهداف متعالی قدم‌های رو به جلو برداشت.

در هر صورت اختلاف سلیقه همه جا هست، اما نباید به آنها دامن زد. به همین خاطر من تلاش زیادی کردم که این اختلاف‌نظرها تاثیری در شرایط کاروان ایران نگذارد. اگر کسی ورزش را بشناسد و به کارش علاقه داشته باشد، اجازه نمی‌دهد هر مساله کوچکی باعث ایجاد خلل در کارش شود. در مقابل اگر قرار باشد با خیال مشوش کارها را انجام دهید نمی‌توانید خوب تصمیم‌گیری کنید.

چین وقتی در المپیک قهرمان می‌شود، قهرمانی در بازی‌های آسیایی برایش خیلی مهم نیست. آنها فقط می‌خواستند بهترین میزبانی را داشته باشند که به نظر من به هدفشان رسیدند. تقریبا هیچ مشکلی در گوانگجو نداشتیم. من از سال 1982 در بازی‌های آسیایی حضور دارم و تا به حال میزبانی با این کیفیت ندیده بودم. هم کیفیت غذا فوق‌العاده بود و هم اسکان ورزشکاران. به عنوان مثال در این بازی‌ها شاهد بیشترین تعداد شرکت‌کننده بودیم، اما آنقدر اتاق برای اسکان ورزشکاران و کادر اجرایی بود که هیچ مشکلی از این بابت احساس نشد، حال آن که در دوره قبلی بازی‌ها و در قطر، تعدادی از عوامل اجرایی کاروان ایران مجبور بودند، چند روز را در کشتی اقامت کنند تا جایی برای اسکان پیدا شود. غذاها هم به ذائقه ما ایرانی‌ها می‌خورد. ما در بوسان 2002 اکثرا از بیرون غذا تامین می‌کردیم. در عین حال امکاناتی هم که برای رفاه ورزشکاران و عوامل اجرایی در جریان برگزاری شانزدهمین دوره بازی‌های آسیایی در نظر گرفته شده بود، واقعا کم‌نظیر بود.

با اطمینان می‌گویم از نظر کمی و کیفی بهترین کاروان را داشتیم. بدترین خاطره من تاکنون برمی‌گردد به بازی‌های آسیایی 86 که طی آن سه چهار نفر از ورزشکارانمان پناهنده شدند و ما مشکلات عدیده‌ای آنجا داشتیم. اما کاروان ایران در گوانگجو هیچ حاشیه‌ای نداشت و تک‌تک ورزشکاران با نهایت آرامش، روی تمرین و مسابقاتشان متمرکز بودند. این آرامش در چهره مربیان تیم‌ها هم مشهود بود و همین انسجام و همبستگی کمک کرد ما شاهد نتایج خیره‌کننده‌ای از کاروان کشورمان باشیم. تمام تلاش من هم به عنوان سرپرست کاروان این بود که در داخل اردوها اجازه ندهیم کوچک‌ترین مشکلی برای ورزشکاران و مربیان ایجاد شود. با وجود فشردگی کار در گوانگجو، من خودم شخصا در پایان هر شب از مسابقات، پاداش مدال‌آوران را که برای طلا 1500 دلار بود، برای نقره 1000 دلار و برای برنز 500دلار، به آنها اهدا می‌کردم تا هم به قولی که داده بودیم عمل کرده باشیم و هم با این رقم ناچیز از تلاش آنها در همان روز تشکر کرده باشیم. در روزهای آخر هم، آنقدر کار سنگین بود که بعضی وقت‌ها من نمی‌فهمیدم چه زمان عصر می‌شود و کی شب. کار واقعا سنگین بود. کاروان ورزشی کشورمان، کادر اجرایی، مسوولان ورزش و تیم خبری جمعیتی بالغ بر 670 نفر بودند و هماهنگ کردن کارهای تک‌تک این افراد واقعا دشوار بود، اما بخوبی و بدون کوچک‌ترین مشکل به انجام رسید. نه ویزای کسی مشکل داشت، نه بلیت‌های هواپیما عقب یا جلو شد و نه مشکل دیگری برای اعضای کاروان ایران به وجود آمد.

به سوال خوبی اشاره کردید. من وقتی در آنجا دیدم سرآغاز سرمایه‌گذاری چینی‌ها از مدارس پایه است، افسوس خوردم که چرا ما تا قبل از این نسبت به این موضوع کم التفات بودیم. یکی از بزرگ‌ترین ضعف‌های‌های ما این است که در بحث آموزش و پرورش تا قبل از این ضعیف عمل کرده بودیم. گهواره ورزش قهرمانی در آموزش و پرورش است، اما این فرهنگ طی گذشته در آموزش و پرورش حاکم نبود تا استعدادهای درخشان را شناسایی کنند. البته هنوز هم دیر نشده و با وجود مدیری چون کیومرث هاشمی باید امیدوار بود که در آینده و با همکاری بیشتر دستگاه ورزش با وزارت آموزش و پرورش، اتفاقات خوشایندی رقم بخورد.

به هر حال کار باید با برنامه‌ریزی باشد. اگر بخواهیم نتیجه بگیریم باید شورای برون‌مرزی روی تک‌تک رشته‌هایی که به تورنمنت‌های مختلف می‌روند نظارت و ارزیابی کند که چقدر آن تورنمنت می‌تواند برای ورزشکاران ما مفید باشد. از این به بعد دیگر جایز نیست اعزام‌های ما اعزام‌های بی‌محتوا باشد. ما اگر برویم در تورنمنت‌های بزرگ و شکست بخوریم خیلی بهتر از آن است که جمعی از ورزشکارانمان را برای حضور در تورنمنت‌های بی‌ارزش و بی‌کیفیت به مسلخ ببریم و در پایان هم از این اردوهای تدارکاتی هیچ نتیجه‌ای عایدمان نشود.

حرف شما را قبول دارم. بودجه‌ها باید جوابگوی تدارک همه رده‌های سنی یک رشته ورزشی باشد. یعنی با بودجه‌ای که در اختیار یک فدراسیون قرار می‌گیرد تیم‌های پایه نوجوانان و جوانان هم باید به اندازه تیم بزرگسالان به اردوی تدارکاتی بروند، اما متاسفانه با بودجه مثلا 800 میلیونی چطور می‌توان به همه تیم‌ها توجه کرد. معلوم است که چنین پول‌هایی جوابگوی تدارک و آماده‌سازی هر سه رده نباشد.اگر می‌خواهیم نتیجه بگیریم باید بودجه قابل‌توجهی در اختیار ورزش قرار گیرد و نظارت ویژه‌ای روی هزینه‌کرد آن داشت تا فقط برای ورزشکار خرج شود نه این‌که صرفا برای ساخت تاسیسات ورزشی هزینه شود.

بله! الان واقعا به ورزشکار رسیدگی می‌شود، اما به نظر من باز هم کافی نیست. واقعیت این است که در زمان ما امکانات چندانی وجود نداشت. مثلا در مورد ژیمناستیک که رشته تخصصی من است نه‌تنها امکانات نبود که مربیان سرشناسی هم وجود نداشتند. در چنین فضایی 2 یا 3 ماه زمان می‌برد که ما یک حرکت فنی را یاد بگیریم. ضمنا در زمان ما اردوی‌های خارجی با این کیفیتی که الان شاهدش هستیم نبود، تازه اگر هم فرصتی برای اردوهای خارجی به دست می‌آمد، چون بودجه اعزام کل تیم وجود نداشت، فقط یک یا چند نفر از تیم به خارج از کشور می‌رفتند. این‌که می‌گویم الان واقعا به ورزشکار رسیدگی می‌شود به این خاطر است که آن زمان وقتی ما از مسابقات برمی‌گشتیم لباس‌هایمان را هم از ما می‌گرفتند تا ورزشکاران دیگر هم بتوانند از آنها استفاده کنند، اما الان ورزشکار برای هر مسابقه‌اش تجهیزات جدا می‌گیرد. الان خیلی به ورزشکار می‌رسند ولی ناکافی است. من حتی معتقدم باید وضع معیشتی مربیان را هم مورد توجه قرار داد. با ماهی 500 ـ400 هزار تومان که نمی‌شود مربی ساخت. در مقابل برخی مربیان خارجی کارنابلد هم بودند که عذر آنها باید خواسته شود. به عنوان مثال ما در بوکس با مربی خارجی‌اش نتیجه نگرفتیم، چراکه 3 مدال برنز برای ما مدال به حساب نمی‌آید. این را به این جهت می‌گویم که اگر می‌خواهیم از دانش مربیان خارجی استفاده کنیم، باید مربیان طراز اولی باشند که چیزی بیشتر از مربیان خودمان داشته باشند نه این‌که فقط پول بگیرند و در نتیجه‌گیری ناموفق عمل کنند. البته تحقق این خواسته هم نیاز به صرف بودجه بیشتری دارد که حتما در آینده باید مورد توجه قرار داد. ما برنامه‌های زیادی برای رشد ورزش داریم و خیلی زود آن را اجرایی خواهیم کرد.

این موضوع مهم است، اما نه به اندازه کیفیت مدال‌هایی که توسط ورزشکاران ما به دست می‌آید.

به هر حال نباید هزینه زیادی را که اعزام یک کاروان بزرگ برای ما به همراه خواهد داشت، نادیده گرفت. یعنی اگر قرار باشد از 50 رشته ورزشکار اعزام کنیم باید کاروانی 800 نفره را راهی گوانگجو کنیم. وقتی هزینه هر نفر 5‌/‌2 میلیون تومان می‌شود، این مساله یک مقدار دست ما را می‌بندد و شاید اگر با این تعدا ورزشکار تنها 20 مدال طلا بگیریم، انتقادها به مسوولان بالا بگیرد. به همین خاطر ما باید کیفیت کاروانی که به بازی‌های آسیایی اعزام می‌شود، را هم مدنظر قرار دهیم. به نظر من بازی‌های آسیایی و المپیک اهمیت زیادی دارند و جای تجربه‌اندوزی نیست.

ما از بوکس، دوچرخه‌سواری، جودو و تیر و کمان انتظار بیشتری داشتیم. اما این به معنای آن نیست که آنها تلاش خود را نکرده باشند. من شخصا در جریان آماده‌سازی تمام تیم‌های اعزامی به گوانگجو بودم و فکر می‌کنم در مورد رشته‌هایی که پایین‌تر از حد انتظار ظاهر شدند، بدشانسی و عوامل محیطی هم تاثیرگذار بود.

من قول داده‌ام که در مورد تیم فوتبال امید صحبت نکنم، چون احساسم این است که کمیته فنی فدراسیون فوتبال کارآمدترین مرجع برای تصمیم‌گیری در این مورد است.

ما از همه رشته‌های تیمی انتظار کسب مدال داشتیم، اما نظر شخصی من این است که در مورد تیم فوتبال امید باید سنجیده تصمیم گرفت و نباید جوگیر نتایج این تیم در بازی‌های آسیایی شد، چراکه با اندکی تدبیر می‌توان این تیم را در شرایط ایده‌آل قرار داد.

طبیعی است که اگر فدراسیون‌ها به حال خود رها شوند و تنها 6 ماه قبل از بازی‌های مهم بعدی برای ارزیابی عملکرد ورزش وارد عمل شویم، همین مقام چهارمی را هم تکرار نخواهیم کرد. در مقابل اگر کار را به دست کاردان بدهند، بودجه مورد نیاز را به ورزش تزریق کنند و نظارت فنی روی کار فدراسیون‌ها داشته باشند، ورزشکاران ما چیزی کم از دیگر ورزشکاران ندارند. در این صورت می‌توان برای رسیدن به سکوهای سوم و دوم آسیا هم امیدوار بود. البته امکانات هم مهم است که رئیس‌جمهور قول داده در این زمینه بیشترین حمایت را داشته باشد. به هر حال از الان برای 4 سال آینده باید برنامه‌ریزی شود. از الان که می‌گویم منظور همین آذر ماه است. باید روی برخی رشته‌ها به صورت گلخانه‌ای کار کرد. سرمایه‌گذاری روی رشته‌های پرمدال هم باید در اولویت قرار بگیرد، کاری که آغاز شده و باید با پشتوانه مالی دوچندانی ادامه یابد. دوومیدانی را ببینید که چند رشته مختلف دارد. همین که در تیراندازی بیشتر از 100 مدال توزیع می‌شود خود بهترین نشانه است. ما باید این واقعیت را بپذیریم که مدال‌آوری در رشته‌هایی چون کشتی، وزنه‌برداری، کاراته، تکواندو و رشته‌های تیمی محدود است. کشتی در گوانگجو با کسب 7 مدال طلا بهترین عملکرد را داشت. در کاراته، تکواندو و وزنه‌برداری هم 6 طلا گرفتیم. در رشته‌های تیمی هم که اصلا طلا نگرفتیم اما اگر روی رشته‌های پرمدال متمرکز شویم، شاید بیشتر از این تعداد مدال طلا نصیبمان شود. کاری که چینی‌ها، کره‌ای‌ها و ژاپنی‌ها آن را بخوبی انجام داده و نتیجه آن را نیز گرفته‌اند. آنها رشته‌های پرمدال را نشانه گرفته‌اند و همه ساله بیشترین مدال‌ها را در این رشته‌ها به دست می‌آورند.