موسیقی و صدا در خدمت تصویر

قسمت اول به نوعی حول محور «روایت» می‌گردد، چیزی که شالوده اصلی داستان هزاردستان بر آن مبناست، اما این روایت در نگارش لفظ هزاردستان به وسیله خوشنویس و ادوات و مراحل خوشنویسی است که ناتمام می‌ماند. دقیقا مانند داستان خود سریال که ناتمام می‌ماند، یعنی پیش از آن که بخواهد لغت هزاردستان را بنویسد، نگارش ناتمام می‌ماند.

عمده‌ پلان‌های قسمت اول از نماهای بسیار نزدیک تشکیل شده‌اند. نماهایی که ابتدا ادوات خطاطی را نشان می‌دهند، اما ناگهان به تصویر تفنگ و فشنگ کات می‌خورد و صدای شلیک شنیده و بعد خون پخش می‌شود و این خون در حقیقت تمامی عواملی را که در ماجرای هزاردستان به نوعی درگیر بودند، در برمی‌گیرد. از پرسوناژهای داستان که قاب عکسشان می‌شکند و خون روی عکسشان می‌دود تا عواملی مانند روزنامه‌ و پول و تیتراژ را از نظر تصویرسازی غنای خاصی می‌بخشد. این خون دامن خود خطاط را هم می‌گیرد.

از نکات گفتنی صداگذاری تیتراژ سریال، صداهای جزئی است که بخوبی برای تصاویر مختلف به کار رفته است. صدای چکیدن خون روی اشیای مختلف، صدای روشن شدن کبریت و ...

از آنجا که سریال، سیر تاریخی طولانی مدتی دارد و بازه زمانی زیادی را روایت می‌کند و از طرفی رویکردی تاریخی دارد، طبیعی‌ است که صدای غالب در تیتراژ آن، صدای حرکت عقربه‌های ساعت باشد که به نوعی غلبه‌ ضرباهنگ و تم تاریخی در سریال را می‌رساند.

موسیقی دقیقا بعد از شلیک آغاز می‌شود و با صدای ناموزون و زیر ویلن، حالتی مانند صدای شنیدن یک جیغ را منتقل می‌کند و حس ناامنی و توطئه را در ذهن پدید می‌آورد؛ حسی که در تمام طول سریال با آن روبه‌رو هستیم.

ارتباط میان بخش اول و بخش دوم تیتراژ با تکیه بر نقاشی گل و مرغ برقرار می‌شود. ابتدا نقاشی روی قلمدان و پس از آن تصویری از یک نقاشی گل و مرغ مجزا که در حقیقت پس‌زمینه‌ معرفی عوامل است، اما باز هم همان تصاویر ماکرو در این نقاشی هم تکرار می‌شود، به این شکل که ابتدا بخش‌های کوچکی از مرغ نمایش داده‌ می‌شود و بعد تمامی تصویر به نمایش درمی‌آید و همزمان با این تصاویر، صدای پرندگان پخش می‌شود که در حقیقت فضا را از حالت خفقان و گرفتگی تصاویر اول خارج کرده و ما را آماده موسیقی متن فیلم می‌کند که بر مبنای پیش درآمد اصفهان ساخته‌ نی‌داوود، توسط استاد مرتضی حنانه اجرا شده و قطعه‌ای جزو قطعات ماندگار تاریخ موسیقی سنتی ایران است.

سپس عناوین روی تصویر و با همان خط نستعلیق ابتدای فیلم به نمایش درمی‌آید و در آخر با تاریخ ساخت، پایان می‌یابد، اما نام عوامل سریال به تفصیل ذکر نمی‌شود و بخش اعظم آن به تیتراژ پایانی واگذار می‌شود.

پروژه‌ای به عظمت و بزرگی هزاردستان، آغازی چنین درخور خود می‌طلبد و تیتراژ ابتدایی آن بخوبی توانسته با کل فضای سنتی و تاریخی سریال همخوان و بخشی از هزاران بخش ماندگار این شاهکار تاریخ سینمای ایران باشد.