دود از خوابگاه بلند می شود!

شاید وقتی ماه گذشته یک روزنامه صبح آمار تعجب آور وجود معتادان موادمخدر در دانشگاه ها را درج کرد، اصلا باورشان نمی شد که این آمار تا این حد واکنش های تکذیبی شدیدی داشته باشد.
کد خبر: ۳۷۱۳۱

طبق این آمار 5/72 درصد جوانان بعد از ورود به دانشگاه برای نخستین بار موادمخدر را تجربه می کنند.
همچنین در این آمار آمده بود که در سال تحصیلی 79-80، 47درصد از کل دانشجویان کشور از موادمخدر غیر از سیگار استفاده کرده اند. موضوع اعتیاد دانشجویان سالهاست بدجوری توی یک دور بیهوده افتاده است.
انتشار یک گزارش ، مقاله ، خبر یا مصاحبه در مطبوعات درباره اعتیاد دانشجویان و بعد تکذیب مسوولان دانشگاهی و آموزش عالی کشور و تاکید آنها بر فرهیخته ، اندیشمندپرور و... بودن جامعه دانشگاهی و دانشجویان و جملات قلنبه سلمبه دیگر درباره نیاز به نشاط سیاسی ، فرهنگ شادی و سرگرمی ، برگزاری جشنواره ها و... در دانشگاه و بعد فراموشی موضوع تا فرصت بعدی.
اردیبهشت ماه سال گذشته نیز پس از آن که انجام آزمایش اجباری اعتیاد در دانشگاه تبریز روی دانشجویان به رسانه ها درز کرد، موضوع اعتیاد دانشجویان برای مدتی هر چند کوتاه به سوژه اول مطبوعات و رسانه ها تبدیل شد؛ اما اعلام آمار غیرقابل باور منفی بودن آزمایش تمامی 1800دانشجوی این دانشگاه باعث شد تا این مساله خیلی زود پایان یابد.
در یکی دو هفته گذشته این دور بیهوده بار دیگر با انتشار آمار باورنکردنی و عجیب و غریب 47 درصدی اعتیاد دانشجویان در سال تحصیلی 79-80 در یک روزنامه صبح شروع شد. این بار اما، واکنش های تکذیبی حتی تا سطح مشاور رئیس جمهور و رئیس ستاد مبارزه با موادمخدر هم بالا رفت.
دکتر علی هاشمی ، مشاور رئیس جمهور و دبیر کل ستاد مبارزه با موادمخدر، با انتقاد از انتشار آمارهای ارائه شده در خصوص سوئمصرف موادمخدر دانشجویان در برخی مطبوعات گفت: برخلاف برخی اظهارنظرهای غیرکارشناسانه ، تنها 3 درصد دستگیرشدگان مرتبط با موادمخدر طی 6 سال اخیر دانشجو بوده اند. البته این آمار بعدا تصحیح شد و به 3/0 درصد کاهش یافت.
محسنی ، مدیرکل دفتر مرکزی حراست وزارت علوم نیز با بیان این که در تهیه آمار و ارقام اعتیاد دانشجویان ، کاری هماهنگ و متمرکز صورت نگرفته است ، آمارهای ارائه شده درخصوص اعتیاد در دانشگاه های دولتی و حتی دانشگاه های آزاد را کذب دانست و از مخالفت جامعه دانشگاهی و دانشجویی با موادمخدر سخن گفت. وی اعلام کرد که براساس تحقیقات حراست های دانشگاه ها، اعتیاد در دانشگاه ها در حال ریشه کنی است!
مسوولان دیگر نیز با بیان این که هیچ آمار دقیقی در مورد اعتیاد دانشجویان وجود ندارد، با ارائه آمارهای نادرست اعتیاد دانشجویان را بسیار اندک و در حدود صفر درصد اعلام کردند.
طبیعی است که این بار نیز این مساله با تکذیب مسوولان پایان می یابد، اما مساله مهم این است که چرا باید پذیرفتن واقعیت گسترش اعتیاد در میان دانشجویان تا این حد ناگوار باشد!

آمارهایی که خودشان زندانی اند

یکی از مسائلی که مسوولان مختلف در تکذیب اعتیاد دانشجویان به آن اشاره می کنند، آمارها هستند.
آنها اگرچه خودشان در مقابل آمارهای ارائه شده از سوی مطبوعات و مسوولان ، از غیرواقعی بودن آمارها سخن می گویند، اما خودشان به آمارهایی متوسل می شوند که به دلایل زیادی نادرست هستند.
آمارهای ارائه شده از سوی ستاد مبارزه با موادمخدر و سازمان زندان ها از جمله آمارهایی است که در بیشتر موارد به آنها استناد می شود؛ درحالی که آمارهای این مراکز به هیچ وجه نمی تواند حتی نیمرخی مبهم از اعتیاد دانشجویی را نشان دهد.
چرا که معتادان زندانی شده ، بیشتر شامل قاچاقچیان ، فروشندگان و معتادان تابلو و نزاری است که در طرحهای ضربتی مبارزه با موادمخدر از خیابان های فقیرنشین شهر دستگیر می شوند یا به علل دیگری مثل ولگردی به دادگاه و سپس به جرم موادمخدر به زندان فرستاده می شوند.
در حالی که دانشجویان معتاد به دلیل سر و وضع آراسته و نیز وضع تغذیه ای نسبتا مناسب و زندگی در محیط موجه خوابگاه یا خانواده ، امکان دستگیرشدنشان در حد صفر است ، علاوه بر آن که عنوان دانشجو شرایطی را فراهم می کند تا دانشجویان معتاد کمتر به عنوان مظنون جرایم مختلف دستگیر و اعتیاد آنها مشخص شود.
علاوه بر این ، حتی در صورتی که دانشجویی به جرم استفاده از موادمخدر دستگیر شود براحتی مدارک دانشجویی خود را دور می اندازد و برای آن که در دانشگاه با مشکلی روبه رو نشود، دانشجوبودن خود را کتمان می کند و بنابراین در آمار زندانیان دانشجو به حساب نمی آید.
علاوه بر این ، عوامل دیگری نیز وجود دارند که آمارهای مراکز رسمی در خصوص اعتیاد را نادرست می کند.

امنیت از نوع خوابگاهی

در نخستین روز ورود به خوابگاه دانشگاه ، با فهرست بلند بالایی از کارهایی که باید و نباید انجام داد روبه رو می شوید که همراه با فرم تقاضای ثبت نام خوابگاه به شما می دهند.
صدای ضبط بلند نباشد، نوار غیرمجاز گوش نکنید، پوشیدن شلوارک و رکابی ممنوع است ، استفاده از موادمخدر و مشروبات الکلی ممنوع است ، آوردن میهمان ممنوع است ،... و شما هم امضا می کنید و تعهد می دهید. خانواده تان هم که همراه شما آمده اند، فکر می کنند در اینجا شما از همه جهت مورد مراقبت و کنترل قرار می گیرید و با خاطری آسوده برمی گردند ولایت.
غافل از این که این تابلو تزیینی است و اینجا خودش شاید نخستین جایی باشد که دانشجوی عزیز آنها با واژه های سیگار، سیگاری و تل آشنا می شود.
ف - کیهان که دانشجوی کارشناسی ارشد روزنامه نگاری دانشگاه علامه طباطبایی است در زمینه علل رواج اعتیاد در دانشگاه ها خصوصا خوابگاه های دانشجویی می گوید: اتاقهای توسری خورده و دنج خوابگاه ها مکان مستعدی برای اعتیاد است.
به قول یکی از بچه های خوابگاهی اصلا فضای خوابگاه بخیه را می طلبد، به گفته کیهان در اتاقهای تنگ پشت به آفتاب خوابگاه بیشتر روز تاریک است ، خواب ، چای و سیگار و دود و دم تنها تفریحاتی است که در مواقعی بیکاری وجود دارد.
او می گوید: بی خود نیست در تمام مواقع روز کتری های زیادی هی پر و خالی می شوند و در اتاقها وقتی بچه ها در اتاق هستند، از داخل قفل می شوند.
احمد خلیلی فارغ التحصیل زبان دانشگاه تهران نیز درباره گسترش صعودی اعتیاد در دانشگاه می گوید: بیشتر بچه های دانشگاهی ، دوستان درسخوان و رتبه بالایی را به خاطر دارند که سال اول حتی از سیگار هم متنفر بودند، اما ترمهای بعد دچار چنان اعتیادی شدند که بیشتر ترمها مشروط می شدند.
او می گوید: در اتاقهای پرجمعیت 7-8 نفره خوابگاه ، کافی است در یک اتاق ، یکی از بچه های ترم اولی سیگاری باشد.
ترم دوم به احتمال زیاد 2 یا 3 نفر از بچه ها سیگار، حشیش یا تریاک به صورت تفریحی استفاده می کنند و به همین ترتیب در ترمهای بعد یک یا 2نفر از آنها معتاد حرفه ای خواهند شد.

مسوولان شب خوابگاه ، شهر در امن و امان است

عباس هوشمندی که مدتی مسوول شب یکی از خوابگاه های دانشجویی در تهران بوده است ، درباره عدم برخورد با مساله اعتیاد در خوابگاه های دانشجویی می گوید: بیشتر مسوولان شب خوابگاه های دانشجویی ، فارغ التحصیلان همان دانشگاه هستند که برای آن که پس از اتمام تحصیل جای خوابی داشته باشند و حقوق کمی هم بگیرند، این مسوولیت را قبول می کنند.
برخی از آنها حتی بدون حقوق و تنها برای داشتن خوابگاه مسوول شب خوابگاه می شوند. خب شما می خواهید یک نفر آدم که با حقوق اندک و تنها برای آن که جایی داشته باشد، مسوول شب یک خوابگاه می شود، دایما خودش را با بچه ها درگیر کند، درگیری ای که با تهیه یک استشهادیه از سوی دانشجویان و یا یک تحصن دانشجویی با کوتاه آمدن مسوولان روبه رو شده و باعث اخراج این مسوول شب می شود؛
او باتوجه به این که طبق آیین نامه کمیته انضباطی دانشگاه - ماده «د» بند - 4/1 نگهداری ، خرید، فروش و توزیع مواد مخدر با جرایم سنگینی روبه روست ، می گوید: من خیلی بهتر از هر کسی می دانم کدام اتاقها شبها سیگار می کشند، کدام اتاقها بساط راه انداخته اند و حتی چه کسانی در خوابگاه مواد توزیع می کنند؛ اما من که نمی توانم برخورد کنم.
اینجا مدرسه نیست که از من حساب ببرند. من فقط بعضی وقتها می توانم گزارش کنم که آن هم با یک صحبت کوتاه با دانشجو حل می شود و تنها در این میان دشمنی برای مسوول خوابگاه ایجاد شده است.
هوشمندی حتی معتقد است برخی از مسوولان شب خوابگاه ها خودشان هم مواد مخدر مصرف می کنند: من در یکی از خوابگاه ها خودم شاهد بودم که مسوول شب خوابگاه که خودش قبلا ساکن آن خوابگاه بوده است ، شبها در اتاق یکی از بچه ها مواد مصرف می کرد.

میهمانی ، سوغات و دود و دم

اگرچه بسیاری از خوابگاه های دانشجویی در فرم تقاضای خوابگاه به دانشجویان هشدار داده اند که اجازه ندارند از هیچ میهمانی به جز اعضای خانواده خود در خوابگاه پذیرایی کنند، اما بسیاری از دانشجویان خوابگاه مدام از دست هم اتاقی هایی گله مند هستند که همیشه تعداد زیادی میهمان همشهری و غیرهمشهری دارند.
برخی از این میهمانان که غالبا بدون داشتن کار مشخصی ، مدتی میهمان خوابگاه هستند، برای آن که از خجالت بچه های باحال خوابگاهی دربیایند و به میزبان و هم اتاقی او حالی داده باشند، بساط دود و دم راه می اندازند و آن وقت این کار کم کم در اتاق به صورت یک عادت درمی آید.
علی - ق، دانشجویی که مدتی را در خوابگاه سروستان دانشگاه علامه طباطبایی گذرانده می گوید: پسر عموی یکی از بچه های هم اتاقی ما، در تهران سرباز بود.
او پنجشنبه و جمعه های هر هفته زمانی که به خوابگاه می آمد برای آن که از خجالت بچه ها درآید با خود یک کمی تل می آورد و بچه ها که فردا را تعطیل بودند تا نیمه های شب مواد می کشیدند.
کم کم این به صورت یک عادت در اتاق ما درآمد و کم کم بچه ها خودشان از پارک نزدیک به خوابگاه مواد می خریدند و شبهای پنجشنبه استفاده می کردند.
بتدریج این مساله حالت هر شبه گرفت و یک زمان بعضی از بچه ها به خودشان آمدند که دیدند معتاد شده اند، اما هنوز هم باور نداشتند و فکر می کردند به صورت تفریحی می کشند و معتاد نشده اند.
برخی دیگر از بچه های خوابگاهی ، دانشجویان سال آخر را که واحدهای اندکی دارند عامل مهمی در شیوع اعتیاد در خوابگاه ها می دانند.
م - نژاد معصوم ، دانشجوی دانشگاه تهران دراین زمینه می گوید: بچه های ترم آخر و آنهایی که درسشان را ترم گذشته تمام کرده اند، ولی همچنان در خوابگاه به بهانه تصفیه حساب و یا نتایج کنکور کارشناسی ارشد به سر می برند، نقش مهمی در شیوع اعتیاد دارند.
آنها برای گذراندن وقتشان در خوابگاه نه تنها خودشان به وقت گذرانی های بی خودی مانند کشیدن تریاک و ورق بازی روی می آورند، بلکه بقیه بچه ها را هم وسوسه می کنند، اما مسوولان خوابگاه هیچ برخورد جدی در مورد ممانعت از ورود آنها انجام نمی دهند.

پرستوها به آشیانه بازنمی گردند

بسیاری از دانشجویانی که به دام اعتیاد گرفتار می شوند، دیگر نمی توانند درست و حسابی درس بخوانند.
نشئگی و شب بیداری با حل تمرینات و کوئیزدادن و شرکت در کلاسهای پشت سر هم که پیر یک آدم سالم را هم درمی آورد، جور درنمی آید و بنابراین بیشتر آنها موفق نمی شوند درسشان را تمام کنند.
چندین ترم پشت سرهم مشروطی و بعد اگر شانس بیاورند یک مدرک معادل و تمام.
حالا با چه رویی باید برگردم ، بگویم جواب آن همه امید بستن و پول خرج کردن این شد؛ این سوال بی جوابی است که بیشتر دانشجویانی که دچار این مشکل هستند از خودشان می پرسند.
آنها دیگر رویی برای بازگشتن به خانه ندارند. بیشتر آنها به امید آن که روزی ترک کنند، با کلک های مختلف در خوابگاه می مانند. بعضی از بچه ها این دانشجویان را به عنوان انگل های خوابگاهی می شناسند، کسانی که هیچ کاری ندارند جز آن که تا لنگ ظهر بخوابند و شبها تا نیمه شب بیدار بمانند.
آنها برای آن که در خوابگاه بمانند باید ابتدا به یکی از بچه های اتاق که مثل خودشان مشکل دارد نزدیک شوند و بعد هم تا حد ممکن به صورت دوستانه باج بدهند، از شستن ظرفها گرفته تا تهیه جنس.
بعضی از آنها هم برای آن که روی بازگشتن ندارند، به امید ترک کردن می روند سربازی ؛ اما مگر شانس ترک کردن چقدر است؛
به گفته دکتر شهرام نادری کارشناس دفتر اعتیاد سازمان بهزیستی ، تنها 3درصد معتادان کشور اقدام به ترک اعتیاد کرده اند که البته مشخص نیست چه تعداد از آنها موفق شده اند واقعا ترک کنند.

حالا چه باید کرد؛

حالا اگر چه برای مبارزه با اعتیاد در جامعه و خصوصا دانشگاه ها بسیار دیر شده ، اما باز هم برخی روزنه های امید باقی مانده است.
بنابراین هر چه زودتر باید اقدام کرد. شکستن تابوی اعتیاد دانشجویی و عدم تکذیب صددرصد این معضل باعث می شود تا برای آگاهسازی دانشجویان و واکسینه کردن آنها نسبت به این آفت خطرناک هر چه سریع تر کارهای بنیادی صورت بگیرد.
باید به روزنامه نگاران و محققان اجازه داد تا بخوبی این مساله را مورد بررسی قرار دهند.مساله اعتیاد، آن هم در میان دانشجویان یک هرم چند وجهی است که بی توجهی به هر یک از وجوه آن می تواند نکات منفی بسیاری را به دنبال داشته باشد.
متاسفانه هرگاه در ایران از اعتیاد دانشجویی و راهکارهای کاستن از این آسیب بحث می شود، نخستین راه حلی که عنوان می شود این است که امکانات ورزشی یا فرهنگی بیشتری در اختیار دانشجویان قرار داده شود؛ اما در این مورد نیز باید توجه کرد که این امکانات به تنهایی نمی توانند جلوی اعتیاد را بگیرند.
حتی نتایج تحقیقات بسیاری از محققان نشان می دهد این امکانات و اماکن خود می تواند یکی از راههای شیوع اعتیاد باشد. همگی ما فعالان ادبی ، فرهنگی و ورزشی بسیاری را می شناسیم که تعداد بسیاری از آنها اعتیاد دارند.
برخی دیگر از مسوولان دانشگاهی نیز مدام از گسترش روح مذهبی و افزایش فعالیت ها و اماکن مذهبی به عنوان تنها راه حل صحبت می کند.
در این مورد نیز باید به این مساله توجه داشت که فعالیت های تک وجهی در این زمینه در سالهای گذشته تا حدودی نمایانگر عملکردهای این نوع فعالیت ها به صورت تک وجهی است.
اعتیاد جامعه دانشگاهی باید به دور از جنجال و هیاهو به عنوان یک بحران ملی مورد بررسی قرار گیرد. ایجاد فضاهای خوابگاهی مناسب تر، تفریحات بیشتر، ایجاد امکانات کار در زمانهای تعطیلی و بیکاری دانشجویان و کنترل بیشتر روی خوابگاه ها و جلوگیری از ورود افراد غریبه و فارغ التحصیلان به خوابگاه ها، ارائه آموزش های لازم به دانشجویان در قدم اول و برخورد شدید و قاطع با دانشجویان خاطی و ایجاد فضایی کم اضطراب برای دانشجویان ، از جمله راهکارهایی است که باید مدنظر قرار گیرد.

حامد فرحبخش
farahbakhsh@jamejamdaily.net

newsQrCode
ارسال نظرات در انتظار بررسی: ۰ انتشار یافته: ۰

نیازمندی ها