کنکاش در زندگی حیوانات برای یافتن راز طول عمر

نکته جالب توجه و حتی عجیب این است که با افزایش مقاومت بدن در برابر فاکتورهای بیماری‌زا احتمال کاهش باروری وجود دارد. البته این نتیجه‌ای است که در دنیای این نوع گوسفند حاصل شده است. این نکته می‌تواند سرنخ مهمی برای یافتن پرسش مورد نظر دانشمندان باشد. پیتر هاتوسن، استاد زیست‌شناسی و مدیر مرکز علوم حیاتی دانشگاه پنسیلوانیا در گفت‌وگو با Science Daily به سرنخ‌های به دست آمده در یک دهه اخیر اشاره می‌کند. او امیدوار است پاسخی برای این پرسش پیدا کند که چرا برخی افراد بیشتر از دیگران مستعد ابتلا به یک بیماری خاص هستند.

به نظر می‌رسد این که چرا برخی افراد در مقایسه با دیگران در آلوده شدن به فاکتورهای بیماری‌زا مستعدتر هستند یکی از بزرگ‌ترین معماهای علم پزشکی باشد؟

دقیقا همین طور است. می‌توانم به جرات بگویم که پاسخ به این معمای پزشکی ریشه در فاکتورهای گوناگونی دارد که مهم‌ترین آنها به تفاوت‌های عمیق و ریشه‌دار در دنیای حیوانات و تمامی موارد مربوط به طول عمر و تولید مثل در آنها مربوط می‌شود. به عبارت دیگر می‌توان گفت با بررسی دقیق آنچه که در دنیای حیواناتی نظیر گوسفندان می‌گذرد، می‌توان به پرسش‌های موجود درباره مقاوم شدن فاکتورهای بیماری‌زا در دنیای انسان‌ها نیز پی برد. به همین دلیل جای امیدواری است که تحقیقاتی از این دست بسیار مثمرثمر باشند. ما در بررسی‌هایی که روی نوعی از گوسفندان وحشی داشته‌ایم به این نتیجه رسیده‌ایم که جمعیت این حیوان در گذشت زمان به سطوح ضعیف‌تر و قوی‌تری از ایمنی و باروری رسیده است.

بدون شک تاکنون در دنیای زیست‌شناسی مطالعه‌ای با این دقت و با چنین جزئیاتی درخصوص ایمنی‌شناسی انجام نشده است و بر همین مبنا می‌توان گفت نتایج چنین مطالعه‌ای می‌تواند به ایجاد تغییراتی شگرف در دانش ما نسبت به ایمنی‌شناسی حیوانی منجر شود.

اتفاقا این مورد یکی از نتایج اصلی تحقیق اخیر بوده است. ما طی سال‌های گذشته به این نتیجه رسیده‌ایم که وجود نوعی تعادل در سطح ایمنی بدن گوسفند می‌تواند به افزایش قابل توجه قدرت باروری و در نتیجه بیشتر شدن تولید مثل منجر شود. البته این تعادل به معنای یک رابطه مستقیم نیست بلکه فکر می‌کنیم رابطه عکسی میان افزایش مقاومت در برابر بیماری‌ها و در عین حال تولید آنتی‌بادی‌های مختلف در خون و باروری وجود دارد.

این گوسفندان از نژادی موسوم به Soay هستند که در یکی از دورافتاده‌ترین جزایر اسکاتلند به نام Hirta رندگی می‌کنند. این جزیره در 160 کیلومتری غرب خاک اصلی اسکاتلند واقع شده است. جمعیت گوسفندان وحشی این منطقه قابل توجه است و همین نکته دانشمندان را ترغیب به سفر و انجام کارهای تحقیقاتی مختلف می‌کند.

ما طی این سال‌ها گوسفندان را در سطوح گوناگون آنتی بادی‌ها یا همان مولکول‌های طبیعی تولید شده به وسیله سیستم ایمنی بدن حیوان که برای مقابله با آلودگی‌هایی نظیر آنفلوآنزا یا کرم‌های انگلی تولید می‌شود، مورد بررسی قرار داده‌ایم. یکی از نتایج جالب توجه این است، گوسفندی که خون آن حاوی آنتی‌بادی‌های بیشتری است، طول عمر بیشتری نیز دارد.

بله ما متوجه شده‌ایم دام‌هایی که خون آنها بیش از دیگران دارای چنین آنتی‌بادی‌هایی است در زمستان‌های سخت مقاومت بیشتری دارند و جمعیت آنها با تلفات کمتری همراه است.

نکته عجیبی که در این مطالعه دیده شده این است که گوسفندانی با سطح بالای ایمنی، تولید مثل چندانی ندارند و در نقطه مقابل آن دسته از گوسفندانی که در خون آنها آنتی‌بادی‌های زیادی دیده نمی‌شود، تولید مثل قابل توجهی دارند.

راهی جز این نداریم. ما بررسی‌هایی نیز درخصوص استفاده از این نتایج در دنیای انسان‌ها انجام داده‌ایم و متوجه شده‌ایم ایمنی بالای بدن موجب افزایش مقاومت بدن در برابر فاکتورهای بیماری‌زا می‌شود، اما در عین حال هزینه‌هایی را نیز از بعد باروری به همراه دارد. تلاش‌هایی که برای تولید واکسنی موثر و متناسب با چنین تعادل جالب توجهی انجام شده است، می‌تواند پاسخ روشنی به این پرسش باشد که چرا در یک جمعیت یکدست حیوانی تفاوت‌های زیادی درخصوص قدرت سطح ایمنی بدن و مقابله با فاکتورهای بیماری‌زا دیده می‌شود.

بله اما باید پذیرفت که هنوز در ابتدای راه هستیم. کار بسیار سختی در پیش داریم، اما می‌کوشیم با تکیه بر مطالعاتی که انجام داده و می‌دهیم به پیشرفت‌های قابل توجهی درخصوص نمونه‌های انسانی نیز دست پیدا کنیم. البته باید تمامی جوانب را در نظر داشته باشیم. درخصوص این گونه خاص گوسفندان متوجه شده‌ایم که در نمونه‌هایی که آنتی‌بادی قابل توجهی در خون حیوان وجود دارد وضعیت تولید مثل و توان باروری چندان چشمگیر نیست، اما درباره انسان چه می‌توان گفت؟ همه چیز به یافتن آن تعادل اصلی بستگی دارد.