قاره دولتمردان فرتوت

موگابه همین اواخر هشتاد و ششمین سالگرد تولدش را در حالی جشن گرفت که میانگین سن امید به زندگی در زیمبابوه از 45 سال تجاوز نمی‌کند. او مسن‌ترین زمامدار در آفریقایی است که «قاره دولتمردان فرتوت» نام‌ گرفته است.

با این حال حوادثی که نیجریه و مردم این کشور را چند ماهی است به خود مشغول داشته بخوبی نشان داد زمامداران آتی قاره سیاه بر خلاف اسلاف خود نباید انتظار داشته باشند براحتی بتوانند از عهده همه مشکلات و موانع برآیند.

مامادو تانجا، رئیس‌جمهور پیشین نیجریه- که پس از پایان دوره زمامداری‌اش به جای کناره‌گیری از قدرت ،اقدام به بازنویسی قانون‌اساسی کرد تا در مسند امور باقی بماند- وقتی سربازان خشمگین به کاخ‌ ریاست‌جمهوری یورش بردند و او را با کودتایی نظامی از اریکه قدرت به زیر کشیدند، تاوان این اقدام را پرداخت.

این روند موجب شد دیپلمات‌های خارجی مقیم نیجریه برای موضعگیری در قبال این حرکت دچار مشکل شوند و نتوانند بین محکومیت کودتا و نتیجه آن که پایان حاکمیت غیرقانونی تانجا بود یکی را برگزینند.

عمر یارادوآ، رئیس‌جمهور نیجریه وقتی به‌ناگهان نوامبر سال گذشته ناپدید شد و برای معاینات پزشکی به عربستان‌سعودی رفت، خلأ قدرت خطرناکی را پشت سر خود در کشورش به جا گذاشت.

او چند روز بعد نیمه‌شب به کشورش بازگشت تا شاهد بالا گرفتن اعتراضات سیاستمداران، و کلا، رسانه‌ها و مردم کوچه و خیابان باشد که خواستار پاسخگویی دولت و شفافیت عملکرد مقامات بودند.

گودلاک جاناتان، معاون یارادوآ همچنان در غیاب او که در بستر بیماری است، زمام امور را در دست دارد و گمانه‌زنی‌ها پیرامون وضعیت سلامتی رئیس‌جمهور به قوت خود باقی است.

اگرچه نامزدی افرادی چون منزس کمپل و جان مک‌کین در انتخابات‌ بریتانیا و ایالات‌متحده طی سال‌ گذشته میلادی سروصدای زیادی به واسطه سن بالای این دو به پا کرد، ولی این گونه مسائل به ظاهر در قاره سیاه توجه هیچکس را به خود جلب نمی‌کند.

باشگاه رهبران آفریقایی به سن بازنشستگی رسیده است. افرادی چون حسنی مبارک 81 ساله مصری، پل بیای 77 ساله از کامرون، زین‌العابدین بن‌علی 73 ساله از تونس، معمر قذافی 67 ساله از لیبی، ادوارد دو سانتوس 67 ساله از آنگولا، دنیس ساسونگوسوی 66 ساله از گینه‌بیسائو و ایوری موسوونی 65 ساله از اوگاندا از این جمله‌اند.این مردان روی‌هم رفته 250 سال بر کشورهای خود حکم رانده‌اند و به نظر می‌رسد عجله‌ای هم برای تسلیم در برابر خواست مردم خود ندارند. تقدیر بود که عمر بونگو، رئیس‌جمهور پیشین گابن را پس از 41 سال زمامداری در 73 سالگی به کام مرگ کشید و عنوان قدیمی‌ترین زمامدار آفریقا را از او گرفت.

گمان می‌رود رشد سازمان‌های غیردولتی و پا گرفتن فعالیت‌های اجتماعی بویژه به‌واسطه افزایش ضریب نفوذ اینترنت در قاره آفریقا به مثابه سدی در برابر تلاش زمامدارانی عمل می‌کند که درصدد حفظ قدرت به‌رغم کهنسالی برمی‌‌آیند. در عین حال به این مساله نباید بیش از حد خوش‌بین بود.

«جایزه مو ابراهیم» که هر ساله توسط بنیادی به همین نام برای مدیریت خوب به رهبران آفریقایی تعلق می‌گیرد سال گذشته بی‌صاحب ماند؛ چون هیچ یک از رهبران این قاره واجد شرایط دریافت آن شناخته نشدند.

موگابه که همچنان عنوان مسن‌ترین رهبر آفریقایی را یدک می‌کشد هیچ رغبتی به ترک داوطلبانه و مسالمت‌آمیز قدرت نشان نمی‌دهد. آوریل گذشته بود که او سی‌امین سالگرد به قدرت رسیدنش پس از کسب استقلال کشورش از بریتانیا را جشن گرفت. شایعات زیادی پیرامون شوق او به زندگی وجود دارد. این مرد 86 ساله با چنان حرارتی به قدرت چسبیده که مردانی با نصف عمر او چنان شور و حرارتی ندارند.

خیلی‌ها امیدوارند موگابه قبل از آن که مرگ یا بالا گرفتن اعتراضات در زیمبابوه مجال کناره‌گیری داوطلبانه از قدرت را از او بگیرد چون نلسون ماندلا، مبارز ضد آپارتاید و اولین رئیس‌جمهور پس از آپارتاید آفریقای‌جنوبی که با پایان دوران زمامداری‌اش در 91 سالگی و با وجود محبوبیت فراگیر تصمیم به کناره‌گیری از قدرت گرفت، سکان امور را به منتخب مردم زیمبابوه بسپارد.

منبع: گاردین
مترجم:رضا سادات