با دکتر بهرام عیناللهی، مدیر پروژه تولید بیوایمپلنت چشمی
درمان زخمهای چشم با پانسمانهای زنده
بیوایمپلنتها بهعنوان یکی از دستاوردهای اخیر دانشمندان از جمله تجهیزات پزشکی محسوب میشوند که منشأ بیولوژیک (موجود زنده) دارند. این مواد با استفاده از مهندسی بافت طوری تغییر داده میشوند که با رسیدن به شرایط مناسب، جذب بدن شوند و برای ترمیم قسمتهای آسیبدیده مورد استفاده قرار گیرند. ساخت بیوایمپلنتها آنقدر پیچیده است که فقط چند کشور تکنولوژی آن را بدست آوردهاند، این در حالی است که ایران پیش از این موفق به تولید انبوه بیوایمپلنتهای استخوانی، قلبی، عروقی و بیوایمپلنت تانــدون شده و در حال حاضر به عنوان کشوری پیشکسوت تولید انبوه بیوایمپلنت چشمی را آغاز کرده است. دکتر بهرام عینالهی، مدیر پروژه تولید بیوایمپلنت چشمی، معتقد است به کمک این بیوایمپلنتها در مدت کوتاهی زخمهای مقاوم به درمان و زخمهای بعد از عمل جراحی چشم، درمان میشوند و به همین دلیل هم اختراع منحصربهفرد پزشکان و زیست فناوران ایرانی را میبایست عامل سبقت از دانشمندان خارجی در عرصه تولید صنعتی بیوایمپلنتهای چشمی محسوب کرد. دکتر عیناللهی، فوق تخصص قرنیه و استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، در این گفتوگو درباره این روش درمانی و مزایای استفاده از آن میگوید.
استفاده از بیوایمپلنتها در درمان مشکلات چشمی از چه زمانی مطرح شده و چه فرقی میان درمانهای مشابه گذشته با دستاورد جدید شما وجود دارد؟
طی سالهای گذشته از پرده جنینی برای ترمیم آسیبهای چشمی استفاده میشده است. در این روشها پرده جنینی طی یک عمل یک ساعته به چشم بخیه زده میشد. اکنون ما با استفاده از پلیمر و فلزهای خاص، حلقهای را اختراع کردهایم که به عنوان یک حامل عمل میکند.
پرده جنینی بر روی این حلقه قرار میگیرد و سپس توسط متخصص چشم طی یک عمل 2 دقیقهای وارد چشم میشود. این روش به شکل ابتدایی در کشور آمریکا وآلمان در سال گذشته انجام شده ولی نوع پیشرفته آن که با استفاده از پلیمر و فلزهای خاصی حلقهای است کاملا در انحصار جمهوری اسلامی ایران است.
این ماده جدید درمانی که اختراع ایرانیان است بیشتر برای درمان التهابها و زخمهای ناحیه قرنیه چشم کاربرد دارد و خیلی سریع باعث درمان میشود و در کل میبایست 4 ویژگی را برای آن قائل شد چراکه این بیوایمپلنت مثل یک داربست عمل میکند و سطح خارجی چشم را کاملا میپوشاند، مانند کورتن خاصیت ضدالتهابی دارد، به عروق چشمی آسیب نمیرساند و در نهایت محافظتکننده نسوج و سطح چشم است.
ویژگی بیوایمپلنتهای چشمی جدید نسبت به موارد مشابه چیست؟
در این بیوایمپلنتها طی یک هفته تا 10 روز پرده جنینی جذب بافت چشم میشود و هیچ عوارض جانبی بر روی چشم و دید بیمار ندارد. بطورکلی پزشکی نوین درمانهای جدیدی را ارائه داده که یکی از آنها استفاده از روشهای غیر دارویی است. یکی از این روشهای غیر دارویی کاربرد بیوایمپلنت است که در درمان و ترمیم زخمها کاربرد وسیعی دارد. در ضمن پلیمر و فلزهای خاصی حلقهای به بیمار قدرت تحمل بیوایمپلنت را میدهد.
این ایمپلنت چشمی که ابتکار ایران است، از 2 قسمت اصلی تشکیل شده است. قسمت دارویی که از پرده آمنیوتیک جنین به دست میآید و قسمت دیگر حامل این ماده است که روی چشم قرار میگیرد و خاصیت چسبندگی روی کره چشم دارد.
بهطور کلی طب نوین در رویکرد جدید خود از درمانهای دارویی به درمانهای غیر دارویی در حال تغییر است، تاکنون برای درمان زخمها و التهابات چشمی از روشهایی استفاده میشد که بیمار حداقل باید 45 دقیقه تا یک ساعت در اتاق عمل جراحی میماند، بیهوشی را تحمل میکرد و بعد از جراحی هم بستری میشد اما در این روش جدید با استفاده از بیوایمپلنت چشمی بیمار ظرف 2 دقیقه از این ماده جدید استفاده میکند و این خدمت به صورت یک کار سرپایی در درمانگاه انجام میشود و نیازی به انتظار برای خالی شدن اتاق عمل نیست.
طرح تولید بیوایمپلنتهای چشمی را از چه زمانی آغاز کردهاید و در حال حاضر تولید آن در چه مرحلهای قرار دارد؟
از یک سال پیش این طرح شروع شده است. در این روش پرده آمنیوتیک بهگونهای فرآوری شده است که قابلیت تولید وسیع دارد. محصول نهایی این بیوایمپلنتها با نام samt قرار است بزودی وارد بازار شده و در اختیار همه اورژانسها قرار گیرد.
تولید این وسیله در چند مرحله انجام شده است؟
آمادهسازی پرده جنین و بدون سلول کردن آن را میبایست اولین مرحله کار قلمداد کرد. استفاده از پلیمر و فلزهای خاص حلقهای برای قرار دادن آن در چشم در مرحله بعدی انجام میشود.
در تولید این بیوایمپلنتها، از چه تکنولوژی و تجهیزاتی استفاده شده است؟
برای تولید این بیوایمپلنتها آمادهسازی پرده جنین و بدون سلول کردن آن در اطاقهای بدون پارتیکل انجام میشود تا تمامی میکروبها و سلولهای مزاحم از بین بروند. در کنارآن پلیمر و فلزهای خاص حلقهای برای حمل بیوایمپلنت تولید میشوند و در مراحل بعدی هم استریل کردن و در نهایت بستهبندی انجام میشود.
به غیر از مسائل پزشکی مطمئنا تولید صنعتی این بیوایمپلنتها از لحاظ اقتصادی هم میتواند توجیه خوبی داشته باشد.
بله، با توجه به آسیبپذیر بودن چشم در برابر عوامل بیرونی سالانه 500 تا 700 هزار مورد مبتلا به زخم و ضایعات چشمی داریم که حدود 10درصد آنها به عمل جراحی وسیع نیاز دارند. به غیر از ضرورت استفاده از چنین روشی برای درمان این بیماران با تولید بیوایمپلنتهای پوششی و چشمی در کشورمان قیمت این محصول نسبت به مشابه خارجی آن کمتر از یکسوم میشود و برای کشورمان سودآوری ارزی دارد.
به گفته شما بیوایمپلنتها در حال حاضر به تولید انبوه رسیده است اما چه سازمانها یا مراکزی این طرح را حمایت کردهاند تا به مرحله صنعتی برسد؟
این طرح در شرکت بینالمللی نسوج و بافت زنده ساخت در شهرک صنعتی شمسآباد انجام شده و این بیوایمپلنتها تایید وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ایران را دارد و با حمایت وزارت صنایع انجام شده است.
به اعتقاد شما امکان صادرات این محصول هم وجود دارد؟
با توجه به کاربرد وسیع بیوایمپلنت چشمی امکان صادرات این محصول وجود دارد.
از نتایج این دستاورد مقالهای در نشریات بینالمللی به چاپ رسیده است؟ درباره تایید علمی کار چطور؟ بیوایمپلنتهای چشمی تاکنون تایید علمی چه مراکزی را گرفته است؟
تا به امروز این طرح محرمانه بوده ولی باتوجه به تایید وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ایران مقاله این بیوایمپلنت چشمی در کنگره چشم اروپا که قرار است بهمنماه برگزار شود پذیرفته شده است. در ضمن تاکنون ???بیمار به کمک بیوایمپلنتهای چشمی درمان شدهاند. در حال حاضر این بیوایمپلنتها تاییدیه وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ایران را دریافت کرده و برای تایید سازمان غذا و داروی آمریکا به این کشور فرستاده شده است.
باتوجه به اهمیت استفاده از این دستاورد در درمان بیماران، آینده این طرح را چگونه ارزیابی میکنید؟
از این بیوایمپلنتهای چشمی میتوان در درمان آسیبهای چشمی مانند زخمهای قرنیه، آسیبهای شیمیایی برای جلوگیری از نکروزه شدن، بازسازی سطح ملتحمه، نقص نسبی سلولهای بنیادین لیمبوس، ناخنک، پیوند قرنیه و... اینگونه بیماریها استفاده کرد. این درمان در واقع نوعی لنز انسانی محسوب میشود که نیازی به بخیه ندارد. البته بر روی این پرده میتوان دارو هم تعبیه کرد، البته ما هنوز وارد این فاز نشدهایم.
بهاره صفوی / گروه دانش
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
