در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
شکلگیری حافظه بلندمدت
حتما برایتان پیش آمده است که با فردی مواجه شده باشید که دوستان قدیمی خود را براحتی به یاد میآورد، اما در به یاد آوردن اسامی نوههایش با مشکل مواجه میشود. از دست دادن حافظه در نتیجه افزایش سن موضوعی است که در سالهای اخیر ذهن بسیاری از دانشمندان و محققان را به خود مشغول کرده است.
اگر چه آنها تنها به اطلاعات بسیار اندکی درباره فرآیند موثر در شکلگیری حافظه بلندمدت دست یافتهاند اما آنچه مسلم است این است که بخش هیپوکامپ مغز در این فرآیند نقش اصلی را برعهده دارد. شکلگیری حافظه مستلزم تبادل ضربانهای الکتریکی در فاصله بین سلولهای عصبی است. این فرآیند موجب تحریک انتقال دهندههای عصبی شده و در نتیجه ارتباطات جدیدی بین سلولهای عصبی ایجاد خواهد شد. البته باید این نکته را یادآور شد که ایجاد انتقالدهندههای عصبی در این فرآیند نیز مستلزم عملکرد DNA است.
در صورتی که ژنهای خاصی که در این فرآیند نقش دارند فعال نشوند حافظه بلندمدت شکل نخواهد گرفت. به طور طبیعی در داخل هسته سلول، DNA به دور یک پروتئین ماسورهایشکل که هیستون نام دارد و تنظیمکننده عملکرد ژنها است میپیچد. در فرآیند شکلگیری حافظه مولکول کوچکی که گروه استیل نام دارد به یک پروتئین ماسورهایشکل موسوم به H4 متصل میشود. در نتیجه ارتباط بین DNA و هیستون تضعیف شده و در این مرحله با نسخهبرداری از DNA عوامل ژنتیکی فعال شده و موجب تحریک انتقالدهندههای عصبی میشوند. در افرادی که با افزایش سن به اختلالحواس مبتلا میشوند تعداد گروههای استیل که به هیستون H4 متصل میشوند کاهش مییابد و بنابراین DNA به سختی به دور پروتئین ماسورهای شکل هیستون میپیچد و در نتیجه فعالیت عوامل ژنتیکی که در کنترل حافظه نقش دارند متوقف خواهد شد. این گروه از محققان که درباره چگونگی درمان افرادی که به فراموشی و ضعف حافظه مبتلا شدهاند به تحقیق پرداختهاند و دریافتهاند که با تزریق یک ترکیب سلولی که به عنوان نوعی عامل بازدارنده عمل میکند و شرایط مناسبی را برای اتصال گروههای استیل به هیستون فراهم کرده و در نتیجه پیوند DNA هیستون را تضعیف میکند میتوان مشکل ضعف حافظه را در این ابزار تا حد زیادی برطرف ساخت. در نتیجه با از سرگیری فرآیندهایی که در حافظه نقش دارند بار دیگر عوامل پروتئینی تاثیرگذار در این فرآیند ساخته شده و حافظه از دست رفته تقویت خواهد شد.
نتایج به دست آمده از تحقیقات انجام شده در این زمینه حاکی از آن است که در موشهایی که از طریق تزریق این نوع داروی بازدارنده تحت درمان قرار گرفتهاند عملکرد حافظه تا 50 درصد بهبود یافته است و به این ترتیب میتوان امیدوار بود که در آیندهای نهچندان دور بیماران مبتلا به آلزایمر را که با مشکلات و محدودیتهای بسیاری مواجه هستند، تحت درمان قرار داد. البته باید توجه داشت که اغلب افراد پس از 40 سالگی با مشکلاتی در زمینه حافظه مواجه میشوند که این موضوع اغلب ناشی از عدم توجه آنها به محیط اطرافشان بوده و نمیتوان آن را از جمله علائم و نشانههای اولیه ابتلا به بیماری پارکینسون به شمار آورد.
فرانک فراهانی جم
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
