سینمای دینی؛ حرکت در مسیر تعالی

به اعتقاد کارگردان ملک سلیمان، داستان‌های قرآنی با فطرت مخاطب سر و کار دارند، خداوند قصد داستان‌سرایی ندارد؛ بلکه به دنبال عبرت‌آموزی است و خواننده قرآن با مطالعه این داستان‌ها به این نکته می‌رسد. مخاطب هم معمولا با مقطع زمانی زندگی مثلا قوم صالح کاری ندارد؛ بلکه به صفات این قوم و مشکلاتی که بر سر راه ایمان آوردن آنها وجود داشته، توجه می‌کند و این چیزهاست که بر مخاطب اثر می‌گذارد.

اگر «ملک سلیمان» از نظر جلوه‌های بصری و تکنیک‌های سینمایی توانسته مرزهای محدود گذشته را بشکند؛ اما بسیاری از فیلمسازان و کارشناسان اعتقاد دارند رشد این سینما بیشتر در گرو پژوهش و نگارش فیلمنامه‌های باکیفیت‌تر است.

سعید شاپوری، مدرس سینما، تئاتر و فیلمنامه‌نویس در این باره معتقد است: «سینمای مذهبی برای پیشرفت به چند مساله نیاز دارد. اولین مشکل سینمای مذهبی ما عدم پژوهش است. پژوهش نه به معنای خواندن تاریخ بلکه به این معنی است که اصول دین را با معیارهای دراماتیک بسنجیم و شیوه و روایتی که درام دینی می‌تواند براساس آن خلق شود را به وجود بیاوریم.»

به اعتقاد شاپوری، در حال حاضر برخی فیلمسازان، تاریخ انبیا را با معیارهای غربی در قالب آثار نمایشی عرضه می‌‌کنند. او به مشکلات فیلمنامه‌نویسی در این عرصه هم اشاره می‌کند و می‌گوید: «متاسفانه دایره نویسندگان فیلمنامه‌های دینی به عده خاصی محدود است و این مساله نیز وقتی با «کسب سود مالی» ترکیب می‌شود، به این آثار لطمه می‌زند و این نکته‌ای است که باید مدیران این حیطه وارد آن شوند تا به وضعیت این نوع آثار سر و سامان دهند.»

سینمای دینی آرام و بی‌سر و صدا رشد می‌کند. شاید این سینما ستاره‌های پولساز نداشته باشد تا برایش جنجال‌سازی کنند، اما می‌تواند مخاطبان زیادی را برای رسانه‌ای به همراه داشته باشد.

اما این تنها فیلم‌های بلند سینمای ایران نیستند که در چند سال گذشته رویکرد پررنگی به موضوع‌های دینی داشته‌اند.

فیلمسازان کوتاه و مستندساز هم چند سالی است که به آموزه‌های دینی توجه بیشتری نشان می‌دهند و در این وادی موفقیت‌هایی را کسب کرده‌اند.

رضا برجی، عکاس و مستندساز در این باره می‌گوید: سازندگان فیلم کوتاه، مستند و انیمیشن بهتر است از داستان‌های قرآن الهام بگیرند و در این راه از تولیدکنندگان فیلم‌های بلند سینمایی تقلید نکنند.

وی ادامه می‌دهد: فیلم کوتاه و مستند، جای تحلیل یا روایت تاریخ دین نیست و بیشتر باید به سمتی برود که به روح و ذهن مخاطب تلنگر بزند و او را بیدار کند.

این فیلمساز می‌افزاید: برای همین رفتن به سمت حکایت‌های دینی، داستان‌های قرآنی و اشارات پندآموز می‌تواند بهترین شیوه رویکرد دینی در فیلم کوتاه و مستند باشد.

رضا برجی تاکید می‌کند: فارغ از قالب و زمان فیلم‌های ساخته شده در سینمای ایران، این گونه آثار باید دغدغه‌های امروز کشور را شناخته و مطابق به آن و با رویکرد به دین اسلام، ساخته شوند تا پاسخگوی ذهن جستجوگر مخاطب باشند.

آنچه از سخن فیلمسازان فعال در عرصه سینمای معنوی و دینی برمی‌آید، این است که مهم‌ترین وظیفه این سینما، پاسخ دادن به دغدغه‌های بشری است که بی‌شک به دلیل قالب هنری و تفریحی‌اش از نفوذ بیشتری در مخاطبان برخوردار است.