قانون جمع‌آوری قلیان‌ها در حال دود شدن

براساس قانون جامع کنترل دخانیات، قرار بود استفاده از قلیان در اماکن عمومی کم و محدود شود. بر همین اساس کمیسیون فرهنگی دولت 9 ماه پیش مصوبه‌ای مبنی بر جمع‌آوری قلیان‌ها تصویب کرد؛ اما بعد از گذشت این مدت، وزارت کشور این مصوبه را به نیروی انتظامی ابلاغ نکرده است. درواقع قرار است در صورت ابلاغ این مصوبه به نیروی انتظامی، مراکز مجاز عرضه قلیان شناسایی شده و مراکزی که پروانه عرضه قلیان ندارند، جمع‌آوری شوند.

در همین خصوص وقتی از رئیس مرکز تحقیقات کنترل دخانیات دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی درخصوص کند بودن روند جمع‌آوری قلیان‌ها سوال می‌کنیم، می‌گوید: اصولا درخصوص جمع‌آوری و کنترل قلیان‌ها در کشور روندی وجود ندارد، چه برسد به کند یا سریع بودن آن.

اگر جایی یافتید که در آن درختی و سبزی بود، مسلم بدانید در همان نزدیکی‌ها بساط قلیان به راه است. قبح کشیدن قلیان به قدری ریخته شده که اکنون در بسیاری نقاط، جوان‌ها یا حتی همه اعضای خانواده مانند زمان صرف شام و ناهار دور هم جمع می‌شوند و قلیان می‌کشند.

مردم ما هنوز اطلاع دقیقی از این موضوع ندارند که کشیدن قلیان مانند همه مواد دخانی مضر است؛ ولی این باور غلط که ضرر کشیدن قلیان از سایر مواد دخانی کمتر است، همچنان وجود دارد. شاید به همین دلیل است که وزیر بهداشت می‌گوید، شیوع مصرف قلیان در کشور از 12 درصد به 26 درصد افزایش یافته است. مرضیه وحید دستجردی به فارس می‌گوید: بسیاری از مردم فکر می‌کنند که قلیان عامل تفریح است و ایجاد عارضه نمی‌کند، لذا می‌بینیم شیوع مصرف قلیان از 12/1 درصد به 26/1 درصد رسیده است و متاسفانه بیشترین مصرف‌کنندگان آن نوجوانان و جوانان هستند.

به گفته او، اگر فردی یک بار قلیان استفاده کند، در هر‌بار کشیدن به اندازه 40 تا 80 نخ سیگار مصرف کرده است و افرادی که در معرض دود آن قرار می‌گیرند، به منزله این است که 4 تا 7 نخ سیگار مصرف کرده‌اند.

همه‌گیر شدن مصرف سیگار در تفریحات خانوادگی، پارک‌ها و حتی خانه‌ها و قهوه‌خانه‌های سنتی و مدرنی که هر روز همانند قارچ در حاشیه خیابان‌های مختلف شهرها می‌رویند تا قلیان را به جوانان و مردم هدیه دهند، همگی نشان می‌دهد، قانونی که تصویب می‌شود؛ اما ضمانت اجرایی ندارد بیشتر به یک تعارف شبیه است.

برای هر خبرنگاری معمولا این اتفاق رخ داده است که با مسوولی مصاحبه‌ای انجام دهد اما بعد از مصاحبه از فرد مصاحبه شونده می‌شنود که حق ندارد حرف‌های گفته شده را چاپ کند. با این حال، هرگز فکر نمی‌کردیم درخصوص اجرا نشدن قانون جمع‌آوری قلیان‌ها هم کار به اینجا برسد که مسوولی در وزارت بهداشت بخواهد حرف‌هایش را در این خصوص چاپ نکنیم؛ حرف‌هایی که نشان می‌دهد مبارزه با دخانیات و مواد دخانی در کشور ما دست‌های پشت پرده دارد و تصویب این قوانین هم با اما و اگر‌هایی انجام می‌شود که فقط روی کاغذ می‌ماند.

این در حالی است که شرکت دخانیات به عنوان عرضه‌کننده مواد دخانی در کشور ما هم برعکس بسیاری از کشورهای موفق در زمینه مبارزه با دخانیات، دولتی است و به عقیده برخی کارشناسان، نمی‌توان این توقع را داشت که دولت علیه خودش قانون تصویب کند یا در صورت تصویب، آن را به اجرا بگذارد.

در ایران روی کاغذ 150 مرکز مبارزه با دخانیات وجود دارد که می‌گویند از همه روش‌های مبارزه با دخانیات استفاده می‌کنند. از سوی دیگر 75 تا 80 درصد افرادی که به مواد دخانی روی می‌آورند، حداقل 3 بار خواسته‌اند ترک کنند اما نتوانسته‌اند. از طرفی سالانه 6 هزار میلیارد تومان هزینه درمان ناشی از مصرف مواد دخانی در کشور می‌شود.

با وجود این، هنوز نه در زمینه اجرای قوانین مصوب و نه در حوزه آموزش و فرهنگ‌سازی برای کنترل مواد دخانی تلاش چندانی نمی‌شود. همچنین جالب است بدانید که مشخص شده 52 درصد جوانان و نوجوانان فقط بر اثر تبلیغات رسانه‌ای و فیلم‌ها به سمت مصرف مواد دخانی کشیده شده‌اند.

نمونه خوب فرهنگ‌سازی در کشور ما به حوزه راهنمایی و رانندگی برمی‌گردد. وقتی که قانون اجباری شدن بستن کمربند ایمنی با تیزرهای تلویزیونی و بیلبورد‌های تبلیغاتی آغاز شد.

درواقع قانون و فرهنگ‌سازی سبب شد بستن کمربند به یک رفتار تبدیل شود؛ کاری که به اعتقاد کارشناسان درخصوص کنترل مصرف مواد دخانی در کشور باید صورت بگیرد.

مستوره برادران نصیری / گروه جامعه