تلاش برای احداث نیروگاه گداخت هسته ای در ایران

دکتر اصغر صدیق‌زاده در گفت و گو با ایسنا اظهار کرد: این هدفی است که نمی‌توانیم از آن به سادگی بگذریم زیرا درغیر این صورت، معلوم نیست که آیندگان برای برطرف کردن نیاز برق کشور ، ناچار به تحمل چه هزینه‌های گزافی شوند.

صدیق‌زاده افزود: گداخت هسته‌ای یکی از مقوله‌های علمی و فنی است که ایران می‌تواند به سرعت به جایگاه کشورهای پیشرفته صاحب این فناوری برسد.

به گفته وی ‌، ایران با داشتن علم این فناوری در گذشته،‌ باید همزمان با کشورهای قدرتمند، به انرژی گداخت هسته‌ای به صورت کامل دست یابد.

صدیق با بیان این که روش‌های متفاوتی برای رسیدن به گداخت هسته‌ای وجود دارد، گفت: دنیای گداخت هسته‌ای شدیدا در حال تحول است و پیش‌بینی می‌شود طی 40 سال آینده، منابع انرژی و ذخایر آن تمام شود و چون انرژی‌های تجدید‌پذیر نمی‌توانند حداکثر بیشتر از 20 درصد مصرف دنیا را تأمین کنند، نیازمند انرژی‌های جدید هستیم. از سوی دیگر زمانی که از منابع تجدید‌پذیر استفاده می‌شود، محیط زیست آسیب می‌بیند؛ درصورتی که روش‌های جدید تولید انرژی به خصوص گداخت هسته‌ای هیچ گونه اثری سوء بر محیط زیست ندارد.

به اذعان رییس پژوهشکده فیزیک پلاسما و گداخت هسته‌ای، متاسفانه قرن حاضر بیشترین صدمه را به محیط پیرامونی وارد کرده و اکنون زمان آن است که دنیا به آگاهی «لزوم سرمایه‌گذاری برای آ‌یندگان» برسد.

وی با بیان این که روش‌های متفاوتی برای رسیدن به گداخت هسته‌ای وجود دارد ،خاطرنشان کرد: درصدد انتخاب روشی هستیم که در ایران قابل انجام باشد؛ چرا که هدف ما ساخت راکتوری توسط محققان ایرانی است تا دانش طراحی و ساخت راکتور و نیروگاه گداخت هسته‌ای در کشور ایجاد شود.

صدیق زاده درباره فعالیت محققان پژوهشکده فیزیک پلاسما و گداخت هسته‌ای گفت: این پژوهشکده با دارا بودن ماشین‌ها و دستگاه‌های تولید پلاسما و گداخت هسته‌ای و سیستم‌های جانبی تشخیصی و ‌آشکارسازی منحصر به فرد، مانند توکامک دماوند، البرز و پلاسمای کانونی فیلیپوف، مطالعات بسیار پیچیده در زمینه پلاسما و گداخت هسته‌ای انجام می‌دهد که نتیجه آن در قالب گزارش‌ها و مقالات علمی فنی منتشر می‌شود.

وی افزود: مجموع این کارهای علمی منجر به تربیت نیروی انسانی ماهر و متخصص در پژوهشکده شده است؛ به نحوی که اخیرا نمونه دستگاه‌های تولید گداخت هسته‌ای در پژوهشکده به دست متخصصان طراحی و ساخته شد و ایران را در زمره چند کشور پیشرو این تکنولوژی قرار داد.

رییس پژوهشکده گداخت هسته‌ای درباره این دستگاه‌ها توضیح داد:  یکی از این دستگاه‌ها، دستگاه پلاسمای کانونی (DPF) فیلیپوف با انرژی 4.7 کیلوژول و نسبت منظر 2.3 است. دستگاه دیگر، پلاسمای کانونی (DPF) مدر 11.2kJ است که با بهره‌برداری از این دو دستگاه، ایران جزو معدود کشورهایی است که دانش طراحی و ساخت هر دو نوع پلاسمای کانونی فیلیپوف و مدر را داراست.

وی خاطرنشان کرد: مهمترین دستگاه طراحی شده، دستگاه گداخت هسته‌ای پیوسته به روش محصورسازی الکتروستاتیکی اینرسی (IECF) با توان 25 کیلو وات و ولتاژ 104 هزار ولت است که خوشبختانه ایران را به همراه آمریکا، ژاپن، کره جنوبی، استرالیا و فرانسه جزو شش کشور دارنده این تکنولوژی قرار داده است.

صدیق‌زاده درباره ظرفیت‌ها و پتانسیل کشور به لحاظ نیروی انسانی و توان تحقیقاتی و تجهیزاتی در زمینه گداخت هسته‌ای گفت: در پایان فاز مطالعات و امکان‌سنجی، نیروی انسانی متخصص و بستر علمی و فنی لازم برای طراحی و ساخت نیروگاه آزمایشی گداخت هسته‌ای ایجاد خواهد شد. در همین راستا،‌ شناسایی دانشگاه‌ها، مراکز علمی – فنی کشور و همچنین شرکت‌های تخصصی در دستور کار قرار داد.

به گفته وی ، برآورد اولیه حاکی از امکان طراحی و ساخت این راکتور در کشور بدون نیاز به مشارکت خارجی است.

رییس پژوهشکده فیزیک پلاسما و گداخت هسته‌ای در پاسخ به این سوال که چرا تاکنون از گداخت هسته‌ای برای تولید انرژی استفاده نشده است؟ خاطرنشان کرد: برای دستیابی به همجوشی هسته‌ای، لازم است در مرحله اول اتم‌ها را به یون کامل (اتم بدون الکترون که در میدانهای بسیار قوی و یا در دماهای بسیار بالا قابل تولید است) تبدیل کرد. در مرحله بعد باید این یون‌ها با هم برخورد کنند که شرایط ایجاد برخورد، دمای بالای 100 میلیون کلوین است. در این دما، یون‌ها انرژی سینتیک کافی برای شکستن سد کولنی و برخورد با هم را بدست می‌آورند. نتیجه آن که برای دستیابی به انرژی الکتریکی از گداخت هسته‌ای ، پیش‌نیازهای تکنولوژیکی بسیار پیچیده ضروری هستند.