داروهای آرامبخش ،مهمترین عامل مسمومیت

دبیر انجمن سم‌شناسی ایران در گفت و گو با فارس با بیان اینکه هر ماده‌ای که جذب بدن شده و موجب اختلال عملکرد فیزیولوژی و تخریب سلول‌های بدن شود، «سم» نامیده می‌شود، اظهار داشت: مقدار سم وارد شده به بدن، تعیین می‌کند که فرد مسموم شده است.

وی با بیان اینکه مسمومیت دارای 3 شکل است، گفت: در مسمومیت از طریق خوردن، فرد ماده سمی را خورده و مسموم می‌شود؛ در مسمومیت از طریق استنشاق، ماده سمی از راه تنفس جذب بدن شده و در نهایت در مسمومیت از طریق پوست، سم از راه مخاط جذب بدن شده و موجب مسمومیت فرد می‌شود.

دبیر انجمن سم‌شناسی ایران، علت مسمومیت‌ها را متفاوت دانست و افزود: برخی مسمومیت‌ها عمدی و برخی دیگر تصادفی است؛ در مسمومیت عمدی فرد قصد خودکشی یا تمارض به خودکشی دارد و بیشتر در افراد 20 تا 40 سال رخ می‌دهد؛ در مسمومیت تصادفی نیز فرد ناخواسته مسموم می‌شود.

وی با بیان اینکه کودکان بیشتر به صورت تصادفی مسموم ‌می‌شوند، خاطرنشان کرد: مسمومیت عمدی بیشتر در میان افراد بالغ اتفاق می‌افتد.

شادنیا شغل افراد را یکی دیگر از عوامل مسمومیت دانست و ادامه داد: به طور مثال کشاورزی که از سم برای دفع آفات محصولات خود استفاده می‌کند در صورت عدم رعایت نکات بهداشتی و ایمنی ممکن است مقداری سم وارد بدنش شده یا مقدار سمی که در خانه نگهداری می‌کند موجب مسمومیت دیگر اعضای خانواده‌اش شود.

وی با بیان اینکه سوء مصرف مواد مخدر محرک و توهم‌زا یکی دیگر از عوامل مسمومیت است، اضافه کرد: در این صورت ممکن است فرد اصلاً قصد خودکشی نداشته باشد ولی به دلیل لذت بردن از مواد، مصرف خود را افزایش می‌دهد که همین امر موجب مسمومیت او می‌شود.

انواع مسمومیت

دبیر انجمن سم‌شناسی ایران، مسمومیت با سموم دفع آفات نباتی، محصولات غذایی، دارویی، حشرات و گزنده‌ها و مواد مخدر را از انواع مسمومیت‌ها دانست و افزود: در مسمومیت با سم دفع آفات نباتی، مقداری از مواد سمی که برای دفع آفات به کار برده شده است بر روی محصولات باقی می‌ماند؛ از این رو اگر این محصول به طور صحیح شسته نشده یا به صورت نشسته مصرف شود، موجب ورود مواد سمی باقیمانده بر روی محصول به بدن خواهد شد.

شادنیا افزود: در مسمومیت با حشرات ، بیشتر گزیدگی مد نظر است. این گزیدگی ممکن است به صورت له شدگی، پارگی و زخم ظاهر شده و به نوع جانور بستگی دارد همچنین اگر فرد سابقه حساسیت داشته باشد گزیدگی با حشرات ممکن است حساسیت را بیشتر کرده و موجب شوک، کاهش سطح هوشیاری و افت فشار خون شود؛ از این رو این افراد باید فوراً به مراکز درمانی مراجعه کنند.

وی قرمزی،‌ تورم،‌ سوزش و خارش را از علائم مسمومیت با حشرات دانست و گفت: مسمومیت با حشرات و گزنده‌ها اغلب در فصل تابستان به دلیل مسافرت‌ها رخ می‌دهد.

دبیر انجمن سم‌شناسی ایران اضافه کرد: در صورتی که فرد حساسیت نداشته باشد، گزیدگی با حشرات خطر جدی ندارد اما خطر گزیدگی با عقرب و مار بیشتر است. از این رو فرد مسموم باید فوراً به مراکز درمانی منتقل شود. سرد نگه داشتن محل گزیدگی با عقرب نخستین اقدامی است که باید برای فرد مسموم شده با عقرب انجام داد.

وی تورم شدید، اختلالات انعقادی و خونریزی را از علائم مسمومیت با گزنده‌ها دانست و بیان داشت: این نوع از مسمومیت در افراد مسن و کودکان خطر بیشتری دارد.

مسمومیت با مواد غذایی

شادنیا اظهار داشت: ورود میکروب به غذا موجب رشد باکتری‌ها شده و از طرفی سمومی را از خود آزاد می‌کند که این سم همراه با مصرف مواد غذایی وارد بدن شده و فرد را دچار مسمومیت می‌کند. مسمومیت غذایی ممکن است خفیف بوده و مدت زمان کمتری به طول انجامد همچنین این امکان وجود دارد مسمومیت، جدی و خطرناک شود.

رئیس بخش آی سی یو، بیمارستان لقمان، اسهال و استفراغ، گرفتگی عضلانی معده و تب را از علائم مسمومیت با مواد غذایی دانست و ادامه داد: در بیشتر موارد این علائم تا چند ساعت بعد از خوردن غذای آلوده ظاهر می‌شود و این امکان نیز وجود دارد که فرد تا چند روز احساس بیماری نداشته باشد.

وی تأکید کرد: رستوران‌ها خصوصاً رستوران‌های بین راهی که در پخت غذا، بهداشت را رعایت نمی‌کنند، مهمترین عامل مسمومیت با مواد غذایی هستند؛ مراقبت‌های پزشکی و دارویی بهترین اقدام برای بهبود فرد مسموم با مواد غذایی به شمار می‌رود و از آنجایی که آب بدن به دلیل اسهال و استفراغ کم می‌شود، برای جبران آب از دست رفته، به فرد مسموم باید مایعات فراوان داده شود.

مسمومیت دارویی

شادنیا مسمومیت دارویی را از خطرناک‌ترین مسمومیت‌ها دانست و گفت: در حال حاضر در شهرهای مختلف کشور خصوصاً تهران این نوع مسمومیت شایع‌تر است. داروهای آرامبخش، استامینوفن و داروهای قلبی عامل بیشترین مسمومیت دارویی در کشور هستند و بزرگسالان بیشتر به این نوع مسمومیت دچار می‌شوند.

این متخصص سم‌شناسی اضافه کرد: به غیر از کودکان که مسمومیت دارویی در آنها بیشتر تصادفی است افرادی که با مصرف داروها مسموم می‌شوند بیشتر به دلیل خودکشی آن را مصرف می‌کنند و از آنجایی که اطرافیان از این موضوع با خبر شده و فرد را به مراکز درمانی منتقل می‌کنند، در این شرایط خودکشی میسر نشده و در نهایت مسمومیت را برای فرد به دنبال خواهد داشت.

وی بیان داشت: با توجه به اینکه هم‌اکنون از امکانات خوبی برای درمان مسمومیت‌ها برخوردار هستیم میزان مرگ ناشی از مسمومیت دارویی به یک درصد رسیده که این آمار مطابق با استاندار کشور‌های غربی است.

شادنیا اظهار داشت: افرادی که با مصرف قرص قصد خودکشی می‌کنند. از نظر روانشناسی دارای یک نوع حالت روانی هستند. به دلیل همین مسئله پس از بهبود، مورد معاینه و مشاوره با روانپزشک و روانشناس قرار می‌گیرند تا دوباره دچار این نوع مسمومیت نشوند.

این استاد دانشگاه شهید بهشتی، خستگى، تنفس سطحى، نبض ضعیف و نامنظم و خواب‌آلودگى منجر به کاهش هوشیارى را از علائم مسمومیت دارویی دانست.

وی امکانات درمانی، زمان مراجعه، سن بیمار، نوع و مقدار مصرف دارو و سابقه بیماری‌ها را از فاکتورهای مهم در درمان مسمومیت دارویی دانست و افزود: در صورتی که فرد مسموم به موقع به مراکز پزشکی منتقل نشود مسمومیت دارویی به مرگ وی منجر خواهد شد همچنین نارسایی کلیه، عفونت ریوی و آسیب مغزی از عوارض مسمومیت‌های دارویی است.

شادنیا درباره مسمومیت با مواد مخدر اظهار داشت: ناخالصی و میزان مصرف مواد مخدر از مهمترین علل مسمومیت با این مواد است؛ در سال‌های گذشته آمار مسمومیت با قرص اکس بالا بود که هم‌اکنون کاهش پیدا کرده است اما در حال حاضر مسمومیت ناشی از مصرف شیشه بیشتر به چشم می‌خورد.

وی در خصوص مسمومیت با مشروبات الکلی تصریح کرد: مصرف بیش از حد مشروبات الکلی و نوع تقلبی آن یکی دیگر از عوامل مسمومیت است چرا که بیشتر این مشروبات دست‌ساز بوده و از الکل‌های سمی برای تهیه آن استفاده می‌شود.

دبیر انجمن سم‌شناسی ایران گفت: از آنجایی که بیشتر منازل گازکشی شده و مصرف نفت مانند گذشته نیست مسمومیت با نفت نیز به ندرت اتفاق می‌افتد.