چشیدن حلاوت خرما در گرو حمایت از نخلداران

به گزارش واحد مرکزی خبر،خرما یکی از محصولات صادراتی ایران است که 400 نوع از آن در ایران کاشته می‌شود که از این تعـداد فقط 15 رقم آن تجاری است ؛ مهم‌ترین ارقام خرما در خوزستان استعمران، کبکاب، زاهدی و برحی است.

اما با این وصف حمایت ناکافی از نخلــداران و پرداخت تسهیلات با بهـره زیاد به آنان و مهمتر از همه به فروش نرفتن محصول آنان با قیمت مناسب، طعم شیرین خرما را در کامشان تلخ کرده است.

کارشناسان معتقدند یکی از علل ارزان بودن قیمت خرمای صادراتی ایران نداشتن بسته‌بندی مشتری پسند است، همچنین نبود مدیریت تولید، بازاریابی در صادرات، ضعف، تبلیغات و سنتی بودن روش تولید و صادرات موجب شده است خرمای ایران به قیمت ارزانتر فروخته شود و ارزش افـزوده آن در مقایسه با کشورهای رقیب بسیار کمتر باشد.

همچنین پرداخت تسهیلات با بهره زیاد و حمایت ناکافی از نخلداران، آنان را در آستانه ورشکستگی قرار داده است و بالطبع ان برخی صنایع فـرآوری و کارخانه‌هـای بسته‌بندی نیز در معرض تعطیلی قرار گرفته‌است بطوریکه به عنوان نمونه 20 واحد از 65 کارگاه و کارخانه بسته بندی خرما در خوزستان تاکنون تعطیل شده و بقیه هم به حالت نیمه فعال و نیمه تعطیل درآمده است.

تعطیلی این واحدها موجب بیکاری مستقیم یا غیرمستقیم 9هزار نفر از مجموع 35هزار شاغل در بخش خرما در شهرستان‌های خرما خیز خوزستان همچون شـادگان، اهـواز، آبادان، خرمشهـر، دشت آزادگان، امیدیه و هندیجان شده است.

مدیر باغبانی جهاد کشاورزی خوزستان گفت: این استان امسال با تأمین آب نخیلات و کم بودن عارضه گرد و خاک مواجه بوده و همچنان از تولید مورد انتظار به عللی از جمله خشکسالی و کم آبی در سال‌های گذشته تا حدودی عقب است.

حلیم کوتی تصریح می‌کند خارک و رطب از 28هزار هکتار از نخلستان‌های بارور خوزستان در بیشتر نخلستان‌های شهرستان‌های خرماخیز در حال برداشت است و می‌توان گفت برغم وجود برخی مشکلات با برخی اقدام به موقع، کمیت و کیفیت محصول، در مقایسه با پارسال بهبود قابل توجهی یافته است و انتظار می‌رود امسال 150 هزار تن محصول برداشت شود.

او میانگین تولید خرما در خوزستان را پنج و نیم تن در هر هکتار بیان کرد و گفت: شهرستان‌های آبادان، شادگان، اهواز، ماهشهر و بهبهان بیشترین تولید‌کننده خرما در خوزستان است.

کوتی، ارائه نهال، بارش مناسب، اصلاح نخیلات، گرده افشانی، حذف و جایگزینی نخل‌ها به منظور توسعه نخلستان‌ها و ارائه خدمات ترویجی و آموزشی را از برنامه‌های این سازمان برای توسعه نخلستان‌های استان اعلام کرد.

مدیر جهاد کشاورزی خرمشهر هم از افزایش 30 درصدی تولید خرما از نخلستان‌های این شهرستان در سال ‌جاری خبر داد و گفت با توجه به شرایط آب‌ و هوایی مناسب امسال پیش‌بینی می‌شود بیش از 60هزار تن خرما تولید و روانه بازار شود.

نادر پوررکنی تلاش جهاد کشاورزی را در افزایش هرچه بیشتر تولیدات کشاورزان خرمشهری با برگزاری دوره‌های آموزشی به کشاورزان مختلف در افزایش تولیدات امسال موثر دانست.

رئیس اداره جهاد کشاورزی آبادان هم با بیان وضع مناسب تر امسال در مقایسه با سال‌های گذشته پیش بینی کرد امسال بیش از 70 هزار تن خرما از نخلستان‌های آبادان برداشت شود.

اما مشکلات صنعت خرما تنها به تولید محدود نمی‌شود بلکه در قسمت مهمتر یعنی صادرات به چالشی برای صادرکنندگان بدل شده است.

ادریس پور، بهره زیاد وام را از مشکلات کارگاه‌های بسته‌بندی خرما دانست و گفت تا سال 85 خرید خرما بصورت تضمینی توسط اتحادیه تعاونی روستایی انجام می‌گرفت اما به علت نگهداری نامناسب و عدم کشف قیمت، منابع مالی زیادی از دولت به هدر می‌رفت که درپی آن با درخواست بخش خصوصی خرید خرما بصورت توافقی و با هماهنگی سازمان بازرگانی، اتحادیه خشکبار خوزستان و کارگاه‌های بسته‌بندی و با اعطای وام به کارگاه‌ها برای خرید توافقی صورت می‌گرفت و این نوع خرید که در بازارهای مدرن معقول‌تر و پرکاربردتر است، آغاز شد.

شریبی یکی از صادرکنندگان خرما می‌گوید با این تصمیم مشکلات این صنعت قدیمی استان به پایان نرسید و بهره بالای وام و حاشیه سود پایین این صنعت سبب بوجود آمدن مشکل عدم بازپرداخت وام‌های اخذ شده توسط کارگاه‌ها شد.

او می‌افزاید عدم آموزش صحیح نخل‌داران در راستای افزایش بازدهی نخل‌ها، عدم استفاده از وسایل استاندارد برای جمع‌آوری و حمل و نقل خرما از نخلستان به کارگاه‌ها و انبارها سالانه منابع ملی زیادی را هدر می‌دهد.

او، ناتوانایی کارگاه‌های بسته‌بندی برای خرید ماشین‌آلات مدرن شست و شو و بسته‌بندی را به مشکلات کارگاه‌داران می‌افزاید.

او تصریح کرد: این مساله از جدی‌ترین خطراتی است که موجب عدم رشد این صنعت شده و متأسفانه کمتر به آن توجه شده و مقابله با آن نیازمند برنامه‌ریزی دقیق، جدی و بلند مدت است.

همچنین صادرکنندگان معتقدند سختی برگشت ارز حاصل از فروش، صادرکنندگان کارگاه‌های بسته‌بندی و نخل‌داران را با چالش‌های جدی در زمینه نقدینگی مواجه کرده است.

شریبی صادرکننده خرما خاطرنشان کرد: توجه به نیازهای مشتریان بجای توجه به نیازهایی که فکر می‌کنیم مشتریان دارند، به عنوان مثال برخی اوقات دیده می‌شود که حمایت‌های ویژه‌ای در بخشنامه‌ها و دستورالعمل‌ها برای تشویق تولیدکنندگان و صادرکنندگان به بسته‌بندی کوچک خرما می‌شود.

این حمایت‌ها برای محصولاتی چون پسته و زعفران قابل دفاع است اما برای خرما باید نیاز مشتریان را ببینیم، بیش از 70 درصد خرمای خوزستان برای استفاده در صنایع نان و شیرینی به کشورهای هدف صادر می‌شود که طبعاً خریداران استفاده از بسته‌بندی بیش از 10 کیلوگرم را مناسب‌تر می‌دانند و نیازی به بسته‌بندی کوچک ندارند.

سرادی‌پور یکی از صادرکنندگان خشکبار در منطقه می‌گوید باید قبول کنیم صنعت خرمای خوزستان یک صنعت عقیم و عقب افتاده است درحالیکه با برنامه‌ریزی درست و استفاده از افراد آگاه در طراحی و جدیت در پیاده کردن این برنامه می‌توانیم به راحتی همین خرما را حداقل با 2 برابر قیمت به فروش برسانیم و در نتیجه ارزآوری آن برای کشور 2 برابر خواهد شد.

او تصریح کرد: این اتفاق یک شبه پیش نخواهد آمد و نیاز به حرکت‌های تدریجی و پیوسته چه در دولت و چه در بخش خصوصی دارد.

این صادرکننده خشکبار کشور گفت: هرچند که تأمین نقدینگی یکی از مهم‌ترین پارامترهای بسیار مهم این صنعت است، اما مشکلات این صنعت فقط با تأمین نقدینگی واحدها حل نمی‌شود، بلکه به مسائل دیگری از قبیل آموزش اصولی و علمی در تمام زمینه‌های تولید، بسته‌بندی و صادرات این محصول نیز باید توجه ویژه‌ای شود.

همچنین تجار و بازرگانان این صنعت باید علاوه بر بازارهای کنونی و سنتی نگاهی به بازارهای بالقوه خرما نیز داشته باشند.

سرادی‌پور صادرکننده خشکبار در منطقه ادامه داد: به عنوان مثال در حدود 20 سال پیش خرمای خوزستان در بازار استرالیا یکه‌تاز بود و اثری از خرمای دیگر کشورها وجود نداشت، اما امروز کشوری چون تونس توانسته است بخش قابل توجهی از بازار خرمای استرالیا را از آن خود کند.

مغینمی دیگر صادرکننده خرما می‌گوید صادرات خرمای کشور با چالشی جدی مواجه است خشکبار در ایران بعد از صادرات نفت، گاز و مشتقات آن ارزآورترین محصول صادراتی ایران است بنابراین هرگونه تصمیم در مورد آن بصورت قابل توجهی صادرات غیرنفتی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

او افزود: محصول خریداری شده در انبارها نگهداری می‌شود و به مرور تا آغاز برداشت سال بعد بفروش می‌رسد و سالانه حدود 50 تا 60 هزار تن خرما برای بسته‌بندی توسط کارگاه‌ها خریداری می‌شود.

از آنجا که عایدات یک صادرکننده خرما هم از محل ارزش افزوده ناشی از بسته بندی مرغوب و بازاریابی مطلوب بدست می‌آید، ایجاد صنایع بسته‌بندی و فرآوری خرما می‌تواند هم در توسعه استان و هم در ایجـاد اشتغال مفید باشد.

به عقیده بسیاری از کارشناسان به علت نبود بسته‌بندی مناسب و واحدهای فـرآوری و حمایت نکردن از بخش خصوصی این نوع محصول در استان با چالش‌های بسیار همراه است، این محصول هم‌اکنون به کشورهای اروپایی حوزه خلیج فارس و مصر صادر می‌شود.

کارشناسان معتقدند با مروری بر ساختار صادراتی خرمای ایران، باید نقـاط قـوت و ضعف آن تحلیل و بررسی و راهکارهای مناسب برای بهبود وضع صادراتی آن در نظر گرفته شود.

استانداردسازی، وارد کردن فناوری‌های جدید و فرهنگ‌سازی برای مصرف خرما، ارتقای سطح کیفی، رعایت بهداشت در بسته‌بندی و توسعه خطوط حمل و نقل از عوامل مؤثر در ارتقای و توسعه صادرات خــرما است.

ناآشنایی بهره‌برداران با روش‌های اصولی جمع‌آوری، بسته‌بنـدی، حمل و نقل و نگهداری محصول، فـرسوده بودن یا غیراقتصادی بودن برخی از نخلستان‌ها به علت افزایش سن بعضی از درختان و کمبود کارگاه‌ها و کارخانه‌های بسته‌بندی مدرن از مشکلات فرآوری تولید و صادرات خرماست که توجه جدی مسوولان را به رفع این نواقص می‌طلبد.

اما آنچه در این میان مهم‌تر به نظر می‌رسد حمایت از نخلداران است که نقش اصلی را در تولید این محصول پرمصرف ایفا می‌کنند ؛ لازم است مسوولان هرچه سریع‌تر فکر چاره‌ای اندیشیده تا نخلداران نیز به خوبی طعم شیرین خرما را چشیده و حلاوتش، سختی‌ها و مشقت‌هایی را که در راه تولید آن متحمل می‌شوند از یادشان ببرد.