کار و بیکاری

این جمله تکراری وزیر محترم کار و امور اجتماعی را بارها و بارها شنیده‌ایم. البته بخش دوم این اظهارنظر یعنی مهارت نداشتن در انجام مشاغل مختلف بیشتر از هر سخن دیگری تکرار شده است و تمام یا حداقل بخشی قابل توجه از نظام آموزش و پرورش کشور و نظام آموزش عالی در مقابلشان این علامت سوال در مدت سالیان طولانی وجود داشته است که چرا این نظام‌های عریض و طویل آموزشی در ایجاد خلاقیت و مهارت ناتوان عمل کرده‌اند. تغییرات متعددی نیز در ساختار آموزش کشور ایجاد شده است تا شاید کمی از انفعال فارغ‌التحصیلان در برابر مهارت و تخصص کاسته شود، اما آیا نتیجه لازم حاصل شده است یا خیر؟ روی اصلی سخن در این نوشتار آن هم البته در حد تذکر و یادآوری دوباره بخش دوم سخن وزیر کار است که به تنبلی و نداشتن حال و حوصله کار کردن اشاره شده است. این نکته به این صراحت و وضوح تا به حال کمتر از زبان مسوولان و متولیان کار و شغل در کشور بیان شده است، اما شک نکنید که هر آدم عاقل و واقع‌بینی که آن را می‌شنود روی آن درنگ می‌کند و به راحتی از کنارش نمی‌گذرد. واقعیت موجود درباره بخشی از جوانان و افراد جویای کار این است که به دلیل تناسب نداشتن تحصیلات با شغل‌های موجود و پیشنهادی به آنان و به دلیل بالا رفتن سطح توقعات و مطالبات ناشی از تحصیلات و پز ناشی از آن و در واقع به دلیل این که فکر می‌کنند منزلت اجتماعی شغل‌های پیشنهادی یا در دسترس پایین و میزان تحصیلات آنان بالاست، دست رد به سینه کارهای پیشنهادی می‌زنند. نکته دیگری نیز در این میان وجود دارد که بیشتر ذهنیت‌سازی و رسوب ذهنی است. تکرار این مساله که افراد و فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌ها در جایگاه اصلی و تخصصی خود به کار گرفته نمی‌شوند بهانه‌ای به دست بسیاری از جویندگان کار داده است تا با این بهانه، اما در واقع به دلیل تنبلی و کاهلی به سراغ شغل‌های طاقت‌فرسا و پرزحمت و حتی کمی پرزحمت نروند. این نکته نیز حائزاهمیت است که به هر حال فضای تئوری با عمل بسیار متفاوت است و کار کردن در بسیاری مواقع حداقل در مرحله کسب تجربه برای فارغ‌التحصیلانی که همه می‌دانیم مهارت ندارند، می‌طلبد که با حقوق کمتر و کار بیشتر آستین‌ها را بالا بزنند و عرق بریزند و کار کنند، اما تغییر فرهنک کارگری در کشور و افزایش روحیه کارمندی و غلبه کارهای واسطه‌ای و دلالی و این ذهنیت شاید منفی که کار یافتن نیازمند داشتن پارتی است بسیاری را به سمت تنبلی پنهان و عدم تلاش در یافتن مهارت و سپس کار و شغل کشانده است.

گسترش فرهنگ تنبلی در کار و دست به سیاه و سفید نزدن و گرایش به کارهای شیک و کم‌زحمت و پردرآمد خطری است که جامعه جوان مارا تهدید می‌کند. البته بدیهی است که هم‌اکنون نیز با وجود تمام مشکلات و با وجود رسوخ پدیده تنبلی هستند جوانانی که با درک درست از واقعیت زندگی به دنبال کسب و کار و روزی حلال هستند و لذت کسب تجربه و تخصص را به بهانه عدم تناسب با روحیه یا کم‌درآمد بودن آن یا نداشتن پول و پارتی عوض نمی‌کنند. آنان در واقع مصداق بارز از تو حرکت از خدا برکت هستند، در مقابل جوانانی که مصداق جیب خالی و پز عالی هستند. جا دارد در سال همت و کار مضاعف کمی بیشتر به مقوله مورد اشاره در اظهارات وزیر کار و امور اجتماعی در باب تنبلی و حال کار نداشتن پرداخته شود.

صولت فروتن/ جام جم