2013، آخرین فرصت برای خصوصی‌سازی باشگاه‌های فوتبال

به نظر من، یکی از نکاتی که فوتبال ایران همواره از آن ضربه خورده است، بحث اعمال مدیریت سلیقه‌ای و نبود یک برنامه راهبردی مشخص برای توسعه فوتبال کشور بوده است؛ به طوری که نه‌تنها فوتبال ایران برنامه و هدف مشخصی را دنبال نکرده است؛ بلکه حتی در مقاطعی این نگاه نتیجه‌گرایی نیز منجر به شکست شده است. واضح است که اگر ما ندانیم به کجا می‌رویم و براساس آن هدف، استراتژی خود را تعریف نکنیم، حتی اگر به موفقیت‌های مقطعی نیز دست یابیم، باز هم این راهی که در پیش گرفته‌ایم، عایدی جز شکست در پی نخواهد داشت. بنابراین ما چاره کار را در این دیدیم که با یک برنامه واقعگرایانه، چرخ فوتبال ایران را به حرکت درآوریم تا تمامی اجزای آن به سمت و سوی یک هدف چرخیده و هیچ‌کس به دنبال کار سلیقه‌ای نباشد. با تدوین این طرح که در آن نگاهی همه‌جانبه‌نگر به مقوله فوتبال شده، یک هدف مشخص مدنظر است و آن این‌که فوتبال ایران به قدرت اول آسیا تبدیل شود.

باید بگویم که در مقطع فعلی، مهم تدوین این سند به بهترین شکل است، چون همان طور که گفتم بدون برنامه نمی‌توان به جایی رسید. پس از تدوین نهایی، این سند را در هیات رئیسه تصویب خواهیم کرد تا این اتفاق پایانی باشد بر اقدام‌های سلیقه‌ای در فوتبال ایران. به نظر من، با تغییر مدیریت فدراسیون این سند همچنان وجود خواهد داشت؛ چراکه مجمع فدراسیون در سال‌های آینده در انتخاب تیم مدیریتی جدید فدراسیون، پیگیری و اجرای این سند را خواستار خواهد شد و کسی نمی‌تواند بدون توجه به این سند رئیس فدراسیون شود؛ هرچند ممکن است آن را کامل کند؛ اما نفس قضیه وجود خواهد داشت. بر این اساس نباید نگران عدم اجرای این سند باشیم، چون همه‌جانبه بوده و از موضوع رده‌های سنی پایین گرفته تا بحث‌های نرم‌افزاری، سخت‌افزاری، باشگاهداری و همه و همه را مدنظر دارد.

عملکرد کشورهای آسیایی درس بزرگی برای فوتبال ایران محسوب می‌شود. از طرفی کشورهایی مثل ژاپن و کره جنوبی به لطف دارا بودن لیگی پویا و منظم آن‌گونه درخشیدند و کشوری مثل کره شمالی به دلیل نداشتن این شاخص، تحقیرآمیز ظاهر شد. البته موضوع لیگ، خاص کشورهای آسیایی نبود. انگلیس به دلیل وفور بازیکن وارداتی در لیگ برتر خود، حرفی برای گفتن نداشت و آلمان و اسپانیا که برعکس انگلیس بازیکنان بسیار خوب وطنی در لیگ خود دارند، در جام جهانی درخشیدند. در این میان آلمان یک الگوی تمام‌عیار نه‌تنها برای فوتبال ما که برای همه دنیا می‌تواند باشد. تیمی که با جوانگرایی بی‌مانند خود همه را حیرت‌زده کرد و درواقع قهرمان واقعی جام جهانی تیم جوان آلمان بود.

این یک واقعیتی است که در دنیای فوتبال، کشورها را به 2 دسته تقسیم می‌کنند؛ اول کشورهایی که در جام جهانی حضور دارند و دسته دوم کشورهایی مثل ایران که در مهم‌ترین آوردگاه جهانی فوتبال غایب هستند. نرفتن ایران به جام جهانی، یک ضایعه بسیار بزرگ بود که هیچ‌کس نمی‌تواند آن را توجیه کند. از این اتفاق بسیار تلخ هم باید برای آینده درس بگیریم و هم نگذاریم این اتفاق تلخ تکرار شود. گرچه بازهم می‌گویم ژاپن و کره جنوبی حتی اگر به جام جهانی نمی‌رفتند، تنها یک اتفاق بود، چون آنها در فوتبال با برنامه و توسعه‌یافته هستند و ما هم باید راه آنها را در پیش بگیریم. این دو کشور به همه توفیقات فوتبالی دست یافته‌اند. با این وجود تیم ملی ویترین فوتبال هر کشور است، همچنان که ویترین شرکت‌های بزرگ اقتصادی میزان فروش آنهاست، چون برآیند همه برنامه‌ها و اجزای این شرکت‌ها در فروش آنها متبلور می‌شود، طبیعی است که این فاکتور به عنوان موفقیت آنها تلقی شود. در فوتبال هم همین طور است ما نمی‌توانیم ادعا کنیم فوتبالمان بی‌عیب و نقص است و در عین حال تیم ملی ناکام باشد، چون تیم ملی خروجی فوتبال ما محسوب می‌شود.

زیاد راغب نیستم در این رابطه اظهارنظر کنم، چون در گذشته بارها نظرم را در این رابطه اعلام کرده‌ام، فقط این را می‌گویم که در حال حاضر وظیفه ما حمایت از کادرفنی تیم ملی است، ولو آن که این کادر فنی را قبول نداشته باشیم، باید به نظر جمع احترام گذاشته و کادر فنی را حمایت کنیم. البته درباره کادر فنی تیم‌های امید و جوانان هم لازم است، این را اشاره کنم که معتقدم حتی اگر غلامحسین پیروانی و علی دوستی‌مهر در این دو تیم شکست هم بخورند، کادر فنی موفقی هستند. گرچه اطمینان دارم که تیم‌های امید و جوانان ایران با کادر فنی کنونی بر جایگاه نخست آسیا قرار می‌گیرند و هیچ نگرانی از بابت این دو تیم ندارم.

مساله خوبی را مورد اشاره قرار دادید و برای من نیز جای تاسف است که تاکنون نسبت به این مساله مهم غفلت شده است. ببینید در اکثر شهرستان‌ها یکی، دو استادیوم بزرگ داریم که تربیت بدنی می‌تواند براحتی این ورزشگاه‌ها را در اختیار نماینده یا نمایندگان خود در لیگ برتر قرار دهد. این کار بسیار ساده‌ای است که می‌تواند یگ گام بزرگ در مسیر توسعه فوتبال باشد. در کنار ورزشگاه اختصاصی باید حق پخش تلویزیونی، قانون کپی‌رایت و سایر مباحث درآمدزایی برای باشگاه‌ها فراهم شود؛ امری که در حال حاضر وجود خارجی ندارد، نه این‌که مدیران باشگاه‌های ما توان این کار را نداشته باشند؛ بلکه مشکل آنها این است که حمایت نمی‌شوند و بدون ورزشگاه اختصاصی هیچ کاری در زمینه خصوصی شدن پیش نخواهد رفت.

در درجه اول به نظر من باید کمیته انضباطی جداول مشخص اخلاقی و انضباطی برای دست‌اندرکاران باشگاه‌ها، مربیان و بازیکنان طراحی کند که هرگونه رفتاری، امتیاز مشخص مثبت یا منفی خود را داشته باشد. این جداول نیز باید به صورت شفاف در اختیار جامعه فوتبال و مردم قرار گیرد تا اگر بازیکنی محروم شد، همه بگویند طبق یک جدول و به شکل نظام‌مند محروم شده است و دیگر نیازی به مصاحبه و گفتگوی رئیس کمیته انضباطی نباشد. بنابراین هدفمند کردن مسائل انضباطی باید به شکل جدی در دستور کار قرار داشته باشد. وظیفه کمیته انضباطی دفاع از حیثیت فوتبال است و اگر کسی به این حیثیت حمله کرد یا آن را زیر پا گذاشت باید بداند به شکل نظام‌مند و مشخص با او برخورد خواهد شد و نیازی به مصاحبه کردن نیست. البته این را هم بگویم که رئیس کمیته انضباطی اظهارنظرهای خود را محدود کرده و بتدریج در این جهت حرکت می‌کند.

ما یک فرصت بسیار بزرگ در فوتبال داریم به اسم تماشاگران که باید بخوبی از این فرصت بهره‌ ببریم؛ اما این فرصت فی‌نفسه یک تهدید نیز محسوب می‌شود؛ چرا که این همه علاقه و در کانون توجه بودن خودبه‌خود یک‌سری مسائل حاشیه‌ای ناگوار برای فوتبال به وجود می‌آورد. گرچه مسائل حاشیه‌ای معمولی جزیی از فوتبال بوده و اجتناب‌ناپذیر است. در این زمینه مطبوعات باید به کمک فوتبال بیایند و با رعایت خط قرمزها و در جهت فرهنگ‌سازی برای کاهش این حواشی گام بردارند، تنها برخورد انضباطی فدراسیون کافی نیست. از طرف دیگر همه اهالی فوتبال هم باید در اظهارنظرهایشان با دقت عمل کنند و مرز بین انتقاد با اهانت را بخوبی رعایت کنند.

حجت‌اله اکبرآبادی - امید توفیقی / گروه ورزش