افزایش سقط جنین‌های غیرقانونی در کشور

بر اساس اعلام سازمان پزشکی قانونی، از زمان تصویب این قانون سالانه بیش از 2 هزار سقط جنین قانونی در کشور انجام می‌شود. اما سقط جنین‌های غیرقانونی آماری ندارد و تنها یک‌بار یکی از اعضای کمیته اخلاق پزشکی پژوهشکده ابن‌سینا، آمار سقط جنین‌های غیرقانونی در سال 1382 را حدود 80 هزار مورد اعلام کرد؛ آماری که نه از سوی مراکز رسمی تایید شد و نه تکرار.وزیر بهداشت نیز در گفتگو با خبرگزاری ایلنا، با تایید این‌که در این خصوص آماری وجود ندارد، می‌گوید: آمار مراجعان سقط‌های غیرقانونی به دلیل مخفیانه‌ بودن اعلام نمی‌شود و افراد بعد از مراجعه نیز اعلام نمی‌کنند که به انجام سقط غیرقانونی مبادرت کرده‌اند، به همین دلیل تنها از موارد نادری مطلع می‌شویم و آمار دقیق موجود نیست.

اهمیت آمار علاوه بر جنبه‌های اخلاقی و شرعی، به موضوع سلامت مادران برمی‌گردد؛ چراکه به گفته مرضیه وحید دستجردی، از مهم‌ترین مواردی که سلامتی مادر را به خطر می‌اندازد، سقط‌های غیرقانونی است که باید با آنها دقیقا برخورد شود.

یکی از مهم‌ترین عوامل سقط جنین در کشور بارداری‌های ناخواسته اعلام می‌شود، چرا که متاسفانه بارداری‌های ناخواسته در کشور به دلیل بی‌توجهی و البته نبود آموزش‌های همگانی در خصوص روش‌های پیشگیری زیاد است.

پایش‌های تنظیم خانواده در ایران نشان می‌دهد 75 درصد زوجین بلافاصله پس از ازدواج تصمیم می‌گیرند بچه‌دار شوند و از هیچ روش پیشگیری استفاده نمی‌کنند.

محمد اسلامی، رئیس اداره جمعیت و تنظیم خانواده وزارت بهداشت، با تایید این آمار در مورد رفتارهای باروری ایرانیان پس از ازدواج به ایلنا می‌گوید: 80 درصد از یک چهارم باقیمانده افراد نیز که از روش‌های جلوگیری استفاده می‌کنند، متاسفانه از روش‌های مطمئن برای جلوگیری از بارداری بهره نمی‌برند.به گفته رئیس اداره جمعیت و تنظیم خانواده وزارت بهداشت، در مجموع فقط 13 درصد از زوجین از روش‌های صحیح جلوگیری از بارداری استفاده می‌کنند.

گذشته از بحث بارداری‌های ناخواسته، علل دیگری که سبب مراجعه افراد به مکان‌های غیرقانونی سقط جنین می‌شود، فقر فرهنگی، ازدواج‌های نافرجام یا موقت، عدم آگاهی از روش‌های نوین جلوگیری از بارداری و ترس از آبرو است.

سقط‌های غیرقانونی در مراکز غیر بهداشتی در حالی انجام می‌شود که این عمل عوارضی همچون پارگی رحم، نازایی ثانویه، خونریزی طولانی و سقط ناقص را موجب می‌شود؛ مساله‌ای را که وزیر بهداشت تایید کرده و نسبت به تداوم این روند هشدار داده است. به گفته دستجردی، انجام عمل سقط جنین، مراقبت‌های جدی می‌طلبد، چرا که کوچک‌ترین عارضه‌ای باعث عفونت و سقط عفونی و همچنین سوراخ‌شدن رحم شده و خطر مرگ را درپی دارد.

وی می‌افزاید: سقط جنین غیرقانونی گاهی حتی بیماری طولانی‌مدت و معلولیت را درپی دارد و یک عمر گریبانگیر مادر می‌شود.

از سوی دیگر، نباید این واقعیت را کتمان کرد که متاسفانه به دلیل سخت بودن شرایط ازدواج برای جوانان، برقراری روابط به دور از نظارت والدین و خانواده در میان برخی از آنان رایج شده است.

حتی اگر داوری درباره پیامدهای اخلاقی و ارزشی این روابط را مسکوت بگذاریم باز هم پیامدهای دیگر این روابط ازجمله سقط‌های غیرقانونی و خطرناک، لزوم آگاهی‌بخشی به جوانان بویژه دختران و زنان را دوچندان می‌کند.

دکتر ژانت مهجوری، متخصص زنان و زایمان با تاکید بر این موضوع و با هشدار نسبت به افزایش و عوارض سقط‌های غیرقانونی در کشور می‌گوید: متاسفانه بارداری در میان گروه سنی 18 و 19 ساله کشور‌ افزایش یافته است.

او با ابراز تاسف نسبت به انجام سقط جنین توسط افرادی که شرایط انجام آن را رعایت نمی‌کنند، می‌گوید: اغلب دختران و زنانی با طیف سنی 18 تا 19 ساله به دلیل بارداری ناخواسته و از ترس آبرو اقدام به سقط جنین می‌کنند.

به گفته این متخصص زنان، سقط جنین باید در شرایط و امکانات بهداشتی و استریلیزه انجام ‌شود و در کنار انجام سقط‌های غیرقانونی توسط افراد ناشناس، داروها و آمپول‌های این عمل نیز در بازارهای سیاه همراه با عارضه به فروش می‌رسد که سقط ناقص را سبب می‌شود.

گذشته از بحث توزیع و دسترسی آسان به دارو‌های سقط جنین، مکان‌های غیرقانونی سقط جنین هم داستان‌هایی دارد.انجام سقط جنین از سوی افراد غیرمتخصص، از ماماها و پزشکان عمومی گرفته تا افرادی بدون تحصیلات در صفحات حوادث روزنامه‌ها فراوان دیده می‌شود، اما روایت زنانی که به این مراکز رفته‌اند نشان می‌دهد که این مراکز بشدت غیربهداشتی است.

دخمه‌های تاریک، تخت‌هایی با ملحفه‌های آلوده، افرادی با هویت‌های جعلی، مبالغ هنگفت و پذیرش تعهداتی که مادر را مسوول همه عواقب و عوارض این سقط‌ها می‌داند، توصیف مشترک کسانی است که به این مراکز مراجعه کرده‌اند.

نکته حائز اهمیت در این زمینه آن است که این مراکز همچنان فعال هستند و مشتریان خود را دارند و وزارت بهداشت و دیگر سازمان‌ها و نهادهای نظارتی نیز تاکنون نتوانسته‌اند جلوی فعالیت آنها را بگیرند.

هر چقدر هم که مساله سقط جنین در کشور ما جزو موضوعات ممنوعه باشد و قرار باشد اطلاع‌رسانی و هشدار نسبت به آن، مانند خود این عمل در خفا باشد، اما همین که وزیر بهداشت این مساله را رسانه‌ای کرده است، اهمیت توجه به آن را چند برابر می‌کند.

شاید در خصوص سقط‌هایی که از ترس آبرو انجام می‌شود نتوان مشخصا وزارتخانه یا سازمان خاصی را مورد خطاب قرار داد. همان‌طور که وزیر بهداشت نیز در خصوص افزایش بی‌بندوباری‌های اخلاقی و سقط‌های غیرقانونی می‌گوید: این مساله باید بررسی جامعه‌شناسی شود و چنین کاری به حوزه وزارت بهداشت مربوط نیست.

وی می‌افزاید: در واقع ما تحقیق و تفحصی نمی‌کنیم و هر آنچه که بیمار اظهار می‌کند، ثبت می‌شود و از چند و چون واقعی این مساله اطلاعی نداریم.با این حال، وزارت بهداشت دست‌کم در خصوص بارداری‌های ناخواسته نقش مهمی در آموزش همگانی به عهده دارد.

مسلما در اختیار قرار دادن ابزار‌های پیشگیری به شکل رایگان و آموزش‌های لازم می‌تواند آمار مراجعات به مراکز غیرقانونی سقط جنین را کاهش دهد.

از دیگر سو، دیگر نهادهای مسوول در جامعه از جمله قوه مقننه نیز باید به طور جدی در این زمینه به چاره‌اندیشی پرداخته و اقدامات قانونی لازم را برای جلوگیری از مرگ مادران در نتیجه سقط‌های غیرقانونی به عمل آورند.

مستوره برادران نصیری / گروه جامعه