با این احوال روند حوادث و تحولات به دلایل سیاسی، اجتماعی داخلی و نیز مشکلات خارجی چنانکه انتظار میرفت مبنایی منطقی و درست پیدا نکرد و باعث کاهش دخالتهای پایانناپذیر دو کشور روس و انگلیس نشد. همین مساله البته به اختلافاتی سیاسی و نظری میان رهبران و تئوریپردازان نهضت مشروطیت انجامید و بحرانهای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی قابل توجهی به دنبال آورد و موجب عمیقتر شدن اختلافات میان مقام سلطنت و پارلمان (به عنوان نماد اصلی انقلاب مشروطیت) شد و به این ترتیب هنوز انقلاب مشروطیت عمری دو ساله نیافته بود که به دنبال بالا گرفتن اختلافات و شکافی که در صف مشروطه خواهان (به دلایل عدیده سیاسی، اجتماعی و نظری) پدید آمده بود، محمدعلی شاه با کمک برخی عوامل خارجی، مجلس شورای ملی را بمباران کرد و با پراکنده ساختن بسیاری از رهبران و فعالان نهضت مشروطه بر عمر کوتاه نظام مشروطیت در ایران پایان داد و آغازگر دوران موسوم به استبداد صغیر شد. این دوران بیش از 13 ماه ادامه یافت و در موقعیتی که حکومت محمدعلی شاه با بحرانهای متعدد سیاسی، اجتماعی و اقتصادی روبهرو بود و در همان حال دو کشور روس و انگلیس هم با شدت هر چه تمامتری در امور مختلف کشور دخالت میکردند، بتدریج زمینههای قیام دیگری ضد نظام استبدادی موجود در برخی شهرها و ایالات کشور بهوجود آمد و در اوضاعی که مشروطه خواهان تبریز و آذربایجان ماهها در برابر حکومت محمدعلی شاه و متجاوزان روسی مقاومت میکردند، انقلابیون از سوی گیلان و اصفهان و مناطق غربی کشور به سوی تهران حرکت کردند و با هماهنگیهای صورت گرفته سرانجام در 25 تیر 1288 تهران را فتح کرده و به عمر سلطنت محمدعلی شاه پایان دادند. به این ترتیب مشروطه دوم متولد شد.
با هوشنگ نصیرزاده، وکیل بیرانوند
با تهیهکننده «سفینه نجات» به مناسبت روز جهانی کودک، از ضرورت سرمایهگذاری پایدار در انیمیشن ایران گفتیم