در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
فیلم علمی ـ تخیلی
جزیره
The Island
محصول 2005
کارگردان: مایکل بی
بازیگران: ایوان مک گرگور، اسکارلت ژوهانسون
رشد فناوری در حوزههای مختلف اگرچه هیجانانگیز بوده است، اما برای آینده زمزمههایی از نگرانی را نیز در بر داشته است. اگر ما بدون هیچ نوع مهاری فناوری را به جلو ببریم به کجا خواهیم رسید؟ آیا آیندهای که با آن مواجه خواهیم شد، آیندهای انسانی است یا همه ارزشهای ما دستخوش تغییر خواهد شد؟ نویسندگان علمی و آیندهنگر بارها نسبت به این مساله هشدار دادهاند و آن را در آثار خود آوردهاند و نویسندگان علمی ـ تخیلی نیز نتوانستهاند خود را از این نگرانی دور نگاه دارند. یکی از معروفترین نمونههای هشدار درباره آینده فناوری را میتوان در آثار سینمایی سال 2001، مانند «اودیسه فضایی» دید که رایانه علیه انسان قیام میکند و برای حفظ ماموریت، خدمه انسانی را از بین میبرد و نمونه اغراقشدهتری از این مورد را میتوان در فیلمهایی مانند ترمیناتورها دید که هشداری جدی تحت عنوان قیام ماشین علیه انسان است. اما همیشه هشدار نسبت به آینده فناوری معطوف به قیام ماشین علیه انسان نیست که بحث زیر پا گذاشته شدن اخلاق را نیز در بر میگیرد و بخصوص این بحث در داستانهای مربوط به علوم زیستی نمود بیشتری مییابد. در سالهای اخیر پیشرفتهای انسان در حوزه سلولهای بنیادی، کلونینگ و دستکاریهای ژنتیکی باعث شده تا برخی آیندهنگرها بکوشند ادامه این مسیر را پیشبینی کنند. فیلم «جزیره» یکی از همین سناریوهاست که به مساله شبیهسازی انسان میپردازد.
داستان فیلم با روایت یک شهروند آغاز میشود. افرادی که زیر نظر گرفته شدهاند همه آنها خاطراتی محو از گذشته خود دارند و به نظر میرسد سیاره ما دچار فاجعهای بزرگ شده و این بازماندگان با کمک مسوولان آن مرکز و طی قرعهکشی برای اعزام به جایی به نام جزیره ـ که گفته میشود تنها نقطه قابل زیست و بهشت باقیمانده روی زمین است ـ انتخاب میشوند.زمین هیچگاه با بحران مواجه نشده و آنها در میان بیابان و در تاسیساتی زیرزمینی تولید شدهاند. در حقیقت با رشد فناوری کلونینگ، موسسهای بزرگ نوعی بیمه برای افراد ثروتمند ایجاد کرده است تا آنها بانکی از اندامهای شبیهسازی شده برای آنها درست کنند (کاری که امروز دانش فنی برای آن وجود دارد) مدیران موسسه پس از مدتی متوجه میشوند دوام اندامها در شرایط مصنوعی با دشواریهایی مواجه است و به همین دلیل اقدام به کپی کامل افراد میکنند و آنها را در تاسیسات خود تحت رژیم غذایی و ورزشی خاص نگاه میدارند تا هر زمان که شخص اصلی دچار عارضهای شد، اندام مورد نظر او را از بدن نسخه کپی شده، بردارند. افسانه سفر به جزیره در حقیقت توجیهی برای غیبتهای گاهگاهی قربانیان است.
امکان شبیهسازی افراد به عنوان بانک اعضا برای افراد ثروتمند یا قدرتمند همیشه دغدغه اخلاقی محققان بوده است. به نظر میرسد دانش پزشکی راه چندانی تا توانایی کلون کامل انسان در پیش نداشته باشد. اما آیا اخلاقی است که موجود زنده دیگری درست کرد و هر وقت نمونه اصلی دچار مشکل شد، وی را کشت؟ اگرچه فیلم در بخشهایی از ایدههای خود با مشکل مواجه است (مانند کلون یکباره انسان بالغ) اما چشماندازی که روایت میکند چندان دور از ذهن نیست و ممکن است اگر نه به طور رسمی اما شرکتهای خصوصی ثروتمند روزی نه چندان دور دست به این کار بزنند. فیلم در قالب روایتی هیجانانگیز و ماجراجویانه داستان قیام نسخههای کپی شده در برابر سازندگان خود را روایت میکند و سوالی اخلاقی را پیش روی ما میگذارد که چه چیزی باید بر رشد فناوری مهار بزند؟
پوریا ناظمی
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
