وقتی شکر شیرین نیست

آنچه که موضوع این مناقشه می‌باشد افزایش تعرفه واردات شکر است، به طوری که موافقان این حرکت را گامی رو به جلو در افزایش تولید شکر و همچنین افزایش سطح زیر کشت این ماده می‌دانند. آنها افزایش تعرفه را باعث ایجاد رونق در صنایع داخلی و افزایش اشتغال می‌دانند. این در حالی است که مخالفان این کار را باعث کاهش صادرات قند و شیرینی و شکلات تولید داخل می‌دانند. همچنین آنان این کار را به ضرر اشتغال و تولید ملی می‌دانند. حال بحث اساسی اینجاست که در این مناقشه حق با کیست؟ و آیا راهی وجود دارد که بتوان این مساله را حل کرد؟

طبق آماری که منتشر شده بود در سال گذشته تولیدکنندگان شیرینی و شکلات حدود 500 میلیون دلار از محصولات خود را صادر کرده‌اند، در حالی که برای واردات شکر 2 میلیارد دلار ارز ناقابل از کشور خارج شده است. بنابراین تا اینجا یک بر صفر به نفع افزایش تعرفه باید حکم کرد. به عبارت دیگر یکی از شاخص‌های داوری باید میزان ورود و خروج ارز به کشور باشد.

مطلب دوم در مورد داوری کردن برای این مناقشه میزان تاثیر آن بر اشتغال داخلی است. از آنجایی که درباره این موضوع آماری ندارم در مورد آن نظری نمی‌دهم. ولی شاخص دوم در مورد داوری کردن برای این موضوع اشتغال داخلی است که با افزایش تعرفه چند شغل ایجاد و چند شغل از بین می‌رود. این کاملا طبیعی است که در هر دستور یا حکم اقتصادی تعدادی از مشاغل حذف می‌شود و از بین می‌رود، در حالی که با همان دستور (اعم از تعرفه یا تعیین سهمیه یا...) تعداد دیگری از مشاغل ایجاد می‌شود، اما نکته مهم اینجاست که این کارها طوری مدیریت شود که در نهایت به نفع اقتصاد ملی تمام شود.

حال با توجه به آماری که در روزنامه‌ها دیده‌ام به نظر می‌رسد افزایش تعرفه کار درستی باشد، ولی در درس اقتصاد کشاورزی بنا بر نظر استاد مربوط ما می‌توانیم زمین‌های تحت کشت نیشکر را در خوزستان آزاد کنیم و در آن محصولات دیگری را بکاریم و استفاده بهتر و مفیدتری از آب و زمین و... داشته باشیم و در عوض شکر خام را وارد کنیم، چراکه در این مقوله تولیدکنندگان شکر کشورهایی نیستند که بخواهند ما را تحریم کنند یا روابط خصمانه با کشور ما داشته باشند. همچنین می‌توان به جای شکر از خرمای داخلی استفاده کرد، به طوری که بنا بر اطلاعات روزنامه‌ها طرحی وجود دارد که خرمای فرآوری شده جایگزین قند و شکر شود.

در پایان برای داوری در این موضوع پیشنهاد می‌شود که:

1) در هر حال افزایش یا ثبات تعرفه‌ها را به مسوولان امر واگذار می‌کنیم که با ثبات تعرفه‌ها اقتصاد روند فعلی خود را طی خواهد کرد. ولی اگر تعرفه‌ها افزایش یابد برای کاهش اثرات جانبی منفی این کار پیشنهاد می‌شود که دولت برای تشویق صادرات شیرینی و شکلات مابه‌التفاوت واردات تعرفه شکر را به صورت یارانه تشویقی صادرات به تولیدکنندگان مربوط پرداخت کند تا آنها بتوانند مانند سابق به صادرات خود ادامه دهند، حتی در صورت افزایش صادرات باید به آنها یارانه تشویقی غیر از یارانه صادراتی تعرفه پرداخت شود.

2) شرکت‌های تولید شکلات و شیرینی سطح فعالیت اقتصادی خود را گسترش دهند و اقدام به احداث مجتمع‌های کشت و صنعت برای رفع نیازهای اولیه خود داشته باشند. ضمن این‌ که اگر این اقدام را نمی‌توانند انجام دهند می‌توانند به شرکت‌های کشت و صنعت موجود متصل شوند تا بتوانند از ظرفیت‌های آنها استفاده کنند. در نهایت اگر این کار را هم نمی‌توانند انجام دهند می‌توانند با ایجاد یک شرکت یا یک بنگاه زیرمجموعه تحت شرکت خودشان اقدام به جذب کشاورزان و خرده‌مالکان در بنگاه تولیدی یا شرکت تعاونی خودشان کنند. به عبارت دیگر یک شخص حقوقی ایجاد شود که بتواند کشاورزانی که نیشکر و چغندر قند می‌کارند را تحت این مجموعه ساماندهی و مدیریت کرده و ارزان‌تر و ساده‌تر از محصولات آنها در تولید شکلات و شیرینی استفاده کند.