سینما فقط بازیگری نیست

البته کارگردان‌ها نیز اگرچه بعد از بازیگران شانس بیشتری برای دیده شدن دارند و حتی برخی مخاطبان عام هم آنها را می‌شناسند، اما همچنان این بازیگران هستند که به ستاره‌های سینمایی معروفند. بدیهی است بخشی از این موقعیت حرفه‌ای به قدرت تصویر و اقتدار رسانه‌ای سینما بر می‌گردد که با تکیه بر کارکردهای تبلیغاتی خود موجب دیده شدن بازیگران می‌شود. شاید هیچ شغلی در جهان به اندازه بازیگری نتواند مظهر شهرت‌طلبی باشد و ریشه روانشناختی گرایش فراوان نسل جوان به حرفه بازیگری نیز به همین مساله برمی گردد. اما این فرآیند در جامعه ما شاهد یک رشد کاریکاتوری بوده و بازیگری در شرایط غیر منصفانه‌ای به یک موقعیت بادکنکی دست یافته است. در حالی که سینما به صدها شغل و مهارت وابسته است و نبود هر کدام از آنها مانع از شکل‌گیری یک آفرینش هنری می‌شود. کافی است به جامعه اصناف سینمایی نگاهی بیندازید.

در حال حاضر 29 صنف سینمایی در این خانه دارای دفتر و انجمن هستند. شما کدام یک از صنایع و هنرها را دیده‌اید که تا این اندازه دارای صنف و واحد باشد، ولی در میان این اصناف 29 گانه تنها یکی دو صنف هستند که در افکار عمومی شناخته شده‌اند؛ اول از همه بازیگری و بعد از آن با فاصله زیادی کارگردانی. این واقعیت را در میزان دستمزد مشاغل سینمایی هم می‌توان به اثبات رساند. در میان عوامل متعدد ساخت و تولید یک فیلم یا سریال تلویزیونی بیشتر میزان دستمزد به بازیگران تعلق دارد با این استدلال که آنها ویترین یک اثر هستند و جذب آنها در یک فیلم بیش از عوامل دیگر در فروش و رونق بخشیدن به گیشه تاثیر دارد. چه بسا اختلافاتی که در سال‌های اخیر بین بخشی از اصناف سینمایی صورت گرفته همین توجه بیش از حد به صنف بازیگران است که هم از حیث معیشتی و هم از لحاظ احترام اجتماعی در شرایط مطلوب تری به سر می‌برند. مناقشاتی که بر سر دستمزد برخی سوپراستارهای سینما در همین سال‌های اخیر رخ داد، مصداقی از همین برجسته بودن حرفه بازیگری در میان مشاغل مختلف سینمایی است. البته خود بازیگران در پیدایش این وضعیت چندان موثر و مقصر نیستند و اساسا حرفه بازیگری نه فقط در ایران که در همه جای دنیا دارای اعتبار و محبوبیت اجتماعی است. اما نقش رسانه‌های دیگر از جمله مطبوعات و خود رادیو تلویزیون را نمی‌توان در این مساله بی‌تاثیر دانست. کافی است تا نگاهی اجمالی به عکس‌ها و تیترهای روی جلد مجلات و روزنامه‌ها بیندازید تا متوجه شوید که حجم زیادی از مطالب و عکس‌ها به بازیگران سینما اختصاص دارد حتی در میان کارگردان‌های سینما هم به جز چند نفر از کارگردان‌های انگشت‌شمار، بقیه ناشناخته هستند. در حالی که در پروسه تولید فیلم به همان اندازه‌ای که بازیگر نقش دارد، نور پرداز و فیلمبردار، طراح صحنه و مسوول گریم و... نیز نقش دارند. چه بسا جذابیت و موفقیت یک فیلم به کیفیت کار یک تدوینگر وابسته است، اما کسی این تلاش را ارج نمی‌نهد و حتی نمی‌شناسد. مجلات و نشریات سینمایی هم خیلی به مشاغل دیگر سینمایی توجه نمی‌کنند و تنها این بازیگران هستند که عکس، مصاحبه و خبرهایشان تیتر می‌شود. بتازگی معاونت سینمایی برای 3 صنف سینمایی بازیگران، کارگردان و تهیه‌کنندگان کارت‌های سینمایی صادر کرده و بقیه اصناف سینمایی را به زمانی دیگر موکول کرده است و حتی تاکید کرده که این سه گروه به عنوان مشاغل اصلی سینمایی در اولویت معاونت سینمایی قرار دارند. همچنین تلویزیون در برنامه‌های مناسبتی یا نقد و بررسی سریال‌های خود از بازیگران و کارگردان برای جذابیت بیشتر برنامه خود استفاده می‌کند و اغلب از آنها دعوت می‌شود تا برای رونق بخشیدن به برنامه در تلویزیون حضور به هم رسانند. کمتر پیش آمده که مثلا از فیلمنامه نویس یک سریال موفق تلویزیونی دعوت شود تا مردم با چهره و دیدگاه‌های او آشنا شوند و دست کم مشاغل دیگر سینمایی را هم بشناسند. وقتی به کلاس‌ها و آموزشگاه‌های آزاد سینمایی سر می‌زنید، شاهد خواهید بود که متقاضیان بازیگری بیش از رشته‌های دیگر بوده و به همین دلیل هم میزان شهریه‌ای که برای این کلاس‌ها پرداخت می‌شود برای آموزش بازیگری بیش از رشته‌های دیگر است. حالا بماند که بازیگران از احترام عمومی و محبوبیت اجتماعی هم برخوردارند. اگر سویه رسانه‌ای سینما را معیار قرار دهیم و از این منظر بخواهیم به این مساله بنگریم، بیشترین مسوولیت و نقش را در تغییر وضعیت موجود، مخاطبان و افکار عمومی به عهده دارند. تلویزیون می‌تواند با تهیه و تولید برنامه‌های سینمایی به معرفی دیگر مشاغل سینمایی و اهمیت آن بپردازد و در برنامه‌های مناسبتی و نقد و بررسی فیلم و سریال‌ها از آنها دعوت کند. چه بسا معرفی این مشاغل و آشنایی مخاطب با آنها باعث جذب بسیاری از علاقه‌مندان سینما به مشاغلی غیر از بازیگری و کارگردانی شود. ما در حوزه تصویربرداری و صداگذاری و تدوین و... نیز دارای ستاره‌های سینمایی هستیم که معرفی و رسانه‌ای کردن آن می‌تواند موجب شناسایی و هدایت استعدادهای زیادی در این رشته‌ها شود. البته محمدمهدی عسگرپور، رئیس خانه سینما در همین رابطه می‌گوید قانون و لایحه جدید ساختار نظام سینمایی و صدور کارت‌های نظام سینمایی که بتازگی برای همه اعضای خانه سینما صادر شده است در جهت مساوات‌طلبی و اجرای عدالت حرفه‌ای برای همه حرفه‌ها و اصناف سینمایی است و هیات‌مدیره خانه سینما تلاش می‌کند تا در نشست مجمع مشاوران اصناف خانه سینما از نمایندگان همه اصناف در سیاستگذاری‌های صنفی استفاده کند تا تبعیض بین مشاغل سینمایی اتفاق نیفتد

با وجود این و با آگاهی به این‌که عدالت حرفه‌ای در حوزه سینما خیلی کمرنگ است و باید در جهت معرفی و رشد مشاغل دیگر سینمایی تلاش‌های زیادی صورت بگیرد، اما هیچ وقت نمی‌توان محبوبیت و جذابیت حرفه بازیگری را کاهش داد. بازیگران ستاره‌های سینما هستند اما آسمان سینما به ستاره‌های دیگر هم نیازمند است.