تصویر اسطوره

اساسا این کنجکاوی عمومی در همه جای دنیا نسبت به ستاره‌ها از جمله ورزشکاران وجود داشته است و تصویر کردن زندگی فردی یا حرفه‌ای یک قهرمان ورزشی درواقع ترکیب و تلفیق ورزش و سینما به عنوان دو پدیده پرطرفدار در فرهنگ توده‌ای است. در میان انواع ورزش‌ها و قهرمانان ورزشی شاید هیچ رشته‌ای به اندازه رشته‌های رزمی از حیث سینمایی دارای جذابیت نباشد. مهم‌ترین دلیل آن‌هم این است که ورزش‌های رزمی خود دارای حرکات نمایشی و تصویری است و ظرفیت دراماتیکی آن نسبت به سایر رشته‌های ورزشی بیشتر است. علاقه بسیاری از مخاطبان بویژه جوانان به حرکات اکشن و رزمی را در گرایش و استقبال آنان از فیلم‌های اکشن و جنگی می‌توان تشخیص داد. مجموعه این عواملی را که برشمردیم در کنارهم بگذارید تا بتوانید حدس بزنید که ساختن یک فیلم یا سریالی درباره بروس‌لی چقدر می‌تواند جذاب و دیدنی باشد یا دست‌کم کنجکاوی مخاطبان زیادی را برانگیزد. بدیهی است بخش عمده‌ای از جذابیت سریال افسانه بروس‌لی به افسانه‌ای بودن خود واقعی او برمی‌گردد، هرچند بخشی از این افسانه‌ای و اسطوره‌ای شدن به کارکردهای تصویر و جادوی سینما برمی‌گردد. درواقع این سریال درباره یک قهرمان ورزش‌های رزمی است که بخش عمده‌ای از شهرت و محبوبیت خود را به دلیل حضور در سینما و بازیگری در آن به دست آورده است. مثلت ورزش، سینما و اسطوره، موقعیتی را شکل داده است که پرسوناژ بروس‌لی برساخته و برآیند آن است. درواقع عوامل جذابیت این سریال را می‌توان به دو گروه عمده عوامل فرامتنی و متنی تقسیم کرد که در میان عوامل فرامتنی باید به منزلت و جایگاه شخصیت بروس‌لی در بین مخاطبان فیلم‌های او جستجو کرد. فرق قهرمان این داستان با دیگران این است که مخاطبان از پیش او را می‌شناختند و به واسطه همان شناخت به تماشای این سریال نشستند در حالی که سریال‌های دیگر باید در تولید و معرفی قهرمان خود آنقدر تبحر و توانایی داشته باشند تا بتوانند مخاطب را مجذوب خود کنند. اما در میان عوامل درون‌متنی دو عامل مهم باعث جذابیت این سریال شده است. یکی پرداختن به زندگی خانوادگی و خصوصی وی و نسبت آن به زندگی حرفه‌ای و اتفاقاتی که در این عرصه برایش رخ داده است و دیگری شباهت ظاهری بازیگر نقش بروس‌لی که خود وی را برای مخاطبان تداعی می‌کند و چه بسا برای کسانی که سال‌ها پیش فیلم‌های بروس‌لی را دیده‌اند نوستالژیک و خاطره‌برانگیز است. ضمن این‌که یک عامل مهمی در ضمیر ناخودآگاه اثر و ذهن مخاطب وجود دارد که همه این عوامل جذابیت دراماتیک را در خود جای می‌دهد و آن هم وجوه رئالیستی اثر و واقعی بودن قصه است. سریال‌های زندگینامه‌ای بویژه اگر مربوط به شخصیت‌های معاصر تاریخی باشد، دارای این امتیاز است که کنجکاوی مخاطب، پشتوانه روانی فیلم برای دیده شدن آن است. آن هم در زمانه‌ای که انواع و اقسام قهرمان‌های مجازی و پوشالی به واسطه قدرت تصویر و جعبه جادو به مخاطبان تحمیل می‌شود. قهرمان‌هایی که قدرتشان یا ناشی از تکنیک‌های دیجیتالی و رایانه‌ای است یا ساخته شده حقه‌های سینمایی هستند. قهرمان‌هایی بعضا ماورایی که قدرتی فرازمینی دارند و مابه ازای آن در واقعیت زندگی قابل ردیابی نیست یا قهرمان‌هایی که بیشتر وجوه خبیث و حیوانی خود را پرورش داده‌اند. اما بروس‌لی قهرمان محبوبی است که قدرت اسطوره‌ای‌اش را براساس مهارت‌های واقعی در ورزش‌های رزمی به دست آورده و ادا درنمی‌آورد. ضمن این‌که در مقابله با دشمن به قدرت طبیعی و بدنی خویش تکیه می‌کند و هیچ نوع حقه تکنیکی و سینمایی در کار نیست. ضمن این‌که نشانه‌های پررنگی از اخلاق‌های جوانمردانه نیز در این شخصیت وجود دارد که برای مخاطب ایرانی جذاب است. قطعا یکی از جذابیت‌های بروس‌لی و آثار او سنخیت و نزدیکی او به فرهنگ شرقی است.

سریال اسطوره بروس‌لی واجد این امتیاز است که قصه خود را بر مبنای یک ساختار پرتعلیق روایت می‌کند. به این معنا که در پایان هر قسمت با موقعیتی مواجه می‌شویم که دارای تعلیق لازم بوده و انگیزه لازم را برای پیگیری ماجرا در قسمت‌های بعدی برای مخاطب ایجاد می‌کند.

واقعیت این است که اسطوره‌ای شدن و سویه کاریزماتیک یک شخصیت به لحاظ زمانی به مدتی کوتاه وابسته است. یعنی طولانی شدن زمان و عمر حرفه‌ای یک اسطوره باعث افول آن ستاره می‌شود و چه‌بسا قهرمان به ضد قهرمان هم بدل گردد، اما عمر کوتاه بروس‌لی موجب شد که او همواره به عنوان یک اسطوره در تاریخ باقی بماند. وی در سن 32 سالگی بر اثر تومور مغزی جان باخت. اما در همین مدت کوتاه در اواخر دهه 60 و اوایل دهه 70 به یک اسطوره قدرتمند بدل شد که همچنان درخشش این ستاره بودن به حال خود باقی است و او در ذهن نسل‌های بعد از خود نیز زنده و محبوب است. هیچ شکی نیست که بخش عمده‌ای از جذابیت افسانه بروس‌لی به خاطراتی است که مخاطبان از مجموعه فیلم‌های خود او در فیلم‌های کونگ‌فویی دارند. فیلم‌هایی که در رشد و گسترش ورزش‌های رزمی در جهان تاثیر زیادی گذاشت. تماشای این سریال اگرچه لذت‌بخش است، اما جای این حسرت را نیز می‌گذارد که چرا سریال‌سازان ما از زندگی قهرمان‌ها و اسطوره‌های ورزشی و هنری ایرانی، سریالی نمی‌سازند. آیا واقعا جای این خالی نیست که درباره قهرمانی همچون تختی یک سریال ساخته شود. اگر «شهریار» موضوع یک سریال قرار می‌گیرد، حتما تختی و نامجو هم می‌توانند به محور ساخت یک اثر تلویزیونی بدل شوند. ما افسانه و اسطوره کم نداریم.