فیلم جدید: «کیفر»؛ نوآر ایرانی

ژانر نوآر در سینمای ایران کمتر مورد توجه فیلمسازان قرار گرفته است. این ژانر که بدیل ژانر وسترن است، ویژگی‌هایی کاملاً متضاد با فیلم‌های وسترن دارد. در درجه اول شهری است، آدم‌هایش قهرمانانی توانا و بزن‌بهادر نیستند، تراژدی است و حماسه‌ای در آن در کار نیست، شخصیت‌های فریبکار دارد که در ظاهری آرام خود را معرفی می‌کنند و... مشهورترین فیلم‌های این ژانر در دهه‌های40 تا60 سینمای جهان ساخته شده است، از جمله «شاهین مالت»، «خواب بزرگ» و «مرد سوم». همفری بوگارت و جیمز کاگنی بیشترین بازی‌ها را در این فیلم‌ها داشته‌اند.

در سینمای ایران هیچ‌گاه این سینما به رسمیت شناخته نشده است. ژانر نوآر از ادبیات پاورقی می‌آید و قصه‌های پلیسی، اما به دلیل این که چنین پشتوانه‌ای در ادبیات ایران نبوده (یا کمتر وجود داشته) سینمایش هم چندان جدی گرفته نشده است. خیلی از فیلم‌های اجتماعی دهه 50 سینمای ایران را به این ژانر نسبت می‌دهند که البته با نگاهی توام با اغماض است. پیش از این بهروز افخمی با 2 فیلم شاخصش «جهان‌پهلوان تختی» و «شوکران» به قواعد این ژانر نزدیک شد، سپس «سگ‌کشی» تا حدودی نوآر بود و اینک «کیفر» بر اساس عناصر و مؤلفه‌های این سینما ساخته شده و در حال نمایش است.

کار مهم فتحی در فیلم جدیدش، تطبیق این عناصر با شرایط جامعه ایران و تهران امروز و البته با در نظر گرفتن محدودیت‌هاست. نتیجه کار این کارگردان به فیلمی پر کشش و جذاب تبدیل شده که متأسفانه در بدترین زمان ممکن روی پرده رفت و با توجه به برگزاری بازی‌های جام‌جهانی بعید است تماشاگران از آن استقبال کنند.