نقش های ماندگار

خانم دووینتر در «ربکا»^*

همسر دوم آقای ماکسیم دووینتر را به هیچ نام مستقلی نمی‌شناسیم و تنها به اسم همسر دوم آقای دووینتر می‌توانیم از او نام ببریم، یا همان «خانم دووینتر» که البته این نام، بین او و همسر اول ماکسیم یعنی «ربکا» مشترک است. این گمنامی خودش یکی از ویژگی‌های مهم شخصیتی اوست که به طور کامل با دیگر خصوصیات فردی وی همخوانی دارد؛ سادگی، تواضع و بی‌آلایشی او.

ماکسیم، نخست با مهربانی این دختر مواجه می‌شود و بعد با خود او. صحنه ابتدایی فیلم را می‌گوییم که ماکسیم دووینتر قصد خودکشی از بالای صخره را داشت و ممانعت دختر مانع این کار او شد. شناخت بعدی و اصلی ماکسیم از او به اظهارنظر صادقانه او درباره مونت کارلو برمی‌گردد، آنجا که به رغم تعریف و تمجیدهای کارفرمایش از مونت کارلو، در جواب ماکسیم که نظر او را درباره آنجا می‌پرسد، بدون هیچ ملاحظه‌ای پاسخ می‌دهد: «به نظر من اینجا یه حالت ساختگی داره.» زن کارفرما در اعتراض به او می‌گوید: «خیلی‌ها حاضرند جونشون رو بدن که بتونن مونت کارلو رو ببینن» و ماکسیم در اینجا با این تک‌جمله کنایی (خطاب به کارفرما) علاقه‌مندی خود را به دختر نشان می‌دهد: «این محیط پوچ و توخالی رو؟»

ویژگی سوم، سادگی اوست. او دختر ساده‌ و بی‌زرق و برقی است (درست در مقابل شخصیت ربکا) و ماکسیم هم برای همین، عاشق او شده است. گواه، این که ماکسیم در تحسین این روحیه او و برای حفظ و تداوم آن به او می‌گوید: «هرگز با لباس ساتن سیاه و مروارید کاری نداشته باش.» و زمانی هم که خانم دووینتر به گمان خود برای جلب توجه بیشتر ماکسیم، لباس مجلسی مدل‌دار می‌پوشد، ماکسیم بی‌تعارف به او می‌گوید این لباس اصلا به او نمی‌آید. ریشه این سادگی شخصیتی را می‌توانیم افتادگی و تواضع بالای خانم دووینتر بدانیم و این که ذره‌ای غرور و خودبینی در وجود پاک و بی‌آلایش او نیست.

تصریح دوست ماکسیم، فرانک کراولی بر ویژگی‌های خانم دووینتر یعنی صداقت، سادگی، مهربانی و فروتنی، موید دیگری است بر آنچه ذکرش رفت. خانم دووینتر به آقای کراولی می‌گوید: «من خودم رو خیلی کوچک و حقیر حس می‌کنم. هر وقت که با کسی روبه‌رو می‌شم، با خواهر ماکسیم یا با مستخدما، می‌دونم که هر کدوم تو دلشون دارن منو با اون مقایسه می‌کنن؛ با ربکا... هر روز که می‌گذره بیشتر می‌فهمم که اون چیزایی داشته که من ندارم. مثلا زیبایی، خوش‌سلیقگی و تیزهوشی. همه چیزایی که داشتنش برای یه زن خیلی مهمه.» و جواب کراولی به این اظهارات، بهترین جواب ممکن است: «عوضش شما خصوصیات مهم دیگه‌ای دارین. خصوصیاتی که به نظر من خیلی مهم‌ترن. صداقت، مهربانی و با عرض معذرت فروتنی و اینا برای یه شوهر از هر زیبایی و ذکاوتی اهمیتش بیشتره».