کارت‌های اعتباری در مرحله کسب اعتبار

در حال حاضر بانک‌های کشور از جمله پاسارگاد، پارسیان، صادرات و... نیز صدور کارت اعتباری شتاب را در لیست خدمات خود قرار داده‌اند و این کارت‌ها همانند کارت‌های حساب الکترونیکی شتاب در بانک‌های عضو طرح شتاب و فروشگاه‌ها قابل استفاده است و شما یک ماه بعد از خرید کالا با دریافت صورتحسابی از بانک نسبت به پرداخت جمع مبالغ خریدهای خود به بانک اقدام می‌کنید.

با افتتاح سامانه کارت اعتبار و البته حمایت از تولیدات داخلی خرید کارکنان دولت (سخا)‌ نیز گامی دیگر در جهت گسترش بانکداری الکترونیک آغاز شده است. دولت در این طرح با همکاری بانک ملی 5‌/‌2 میلیون کارمند را بتدریج تحت پوشش این سامانه قرار خواهد داد تا کارت اعتباری خرید تا سقف یک و نیم میلیون تومان در اقساط 24 ماهه و با کارمزد 4 درصد دریافت کنند. این اقدام با هدف حمایت از تولید داخلی و تقویت و گسترش تجارت الکترونیک صورت گرفته‌ و باید منتظر ماند تا نتیجه کار را پس از گذشت یک‌سال که وعده داده شده است کل کشور مورد پوشش قرار گیرد، محک زد.

کارت‌های اعتباری برای خریدهای اینترنتی، خرید یا فروش بدون پرداخت وجه نقد استفاده می‌شوند و شخص با توجه به میزان اعتباری که بانک صادرکننده کارت به او داده بدون داشتن موجودی امکان برداشت از حساب خود (تا سقف اعتبار)‌ را دارد و پس از مدت معینی بدهی خود را به بانک پرداخت می‌کند.

استفاده‌کنندگان از این کارت در پایان هر ماه صورتحسابی از بانک خود دریافت می‌کنند که در آن خریدها و دریافت‌های نقدی با جزییات کامل ذکر شده است.

اما در کارت‌های بدهی (Debitcard)‌، شخص فقط تا سقف موجودی حساب خود می‌تواند به وسیله این کارت پرداخت نماید. این کارت‌ها به یک حساب بانکی مجزا مرتبط هستند. کارت‌های بانک‌های کشور اعم از سیبا، سپهر، مهر و... از این نوعند. در این نوع کارت‌ها وقتی دارنده کارت با ارائه آن از فروشگاهی کالایی بخرد، بلافاصله یا با فاصله زمانی بسیار کم بدهکار می‌شود، یعنی به عبارتی قیمت کالا از حساب بانکی او کسر می‌گردد. دارنده کارت بانکی بدهکار تنها به اندازه آخرین مانده حساب بانکی خود می‌تواند از آن استفاده کند.

اما در مورد کارت‌های از پیش پرداخت شده (Prepaid)‌ باید گفت که کاربری این نوع کارت‌ها دقیقا مثل نوع Debit بوده ولی بدون ارتباط به حساب بانکی مجزاست. البته این کارت‌ها دو نوع قابل شارژ و غیرقابل شارژ هستند. کارت‌های غیرقابل شارژ همانند کارت تلفن پس از پایان موجودی یا اعتبار فاقد ارزش می‌شوند.

گسترش مبادلات و معاملات و شتاب زندگی شهرنشینی در دنیای امروز باعث شده تا پول نقد کم‌کم جای خود را به پرداخت‌های الکترونیکی بدهد و چندین سال است که نظام بانکی کشور نیز لزوم استفاده از فناوری‌های نوین بانکداری را احساس کرده و تلاش داشته با فراهم آوردن زیرساخت‌های لازم در این جهت گام بردارد. در حال حاضر کارت‌های اعتباری از جمله ابزار بسیار موثر اقتصادی، امنیتی و بانکی هستند که باعث سهولت در روابط تجاری شده‌اند و مشتریان می‌توانند به وسیله این کارت‌ها برای خرید کالا از تمامی پایانه‌های فروشگاهی متصل به شبکه شتاب یا پایانه‌های مربوط به بانک خود بدون پرداخت وجه استفاده کنند.

کارت‌های اعتباری صرف‌نظر از نوع آن نقش قابل‌توجهی در توسعه بانکداری الکترونیکی دارند. هادی جمالیان، کارشناس امور بانکی در این باره به جام‌جم می‌گوید: استفاده از کارت‌های اعتباری باعث افزایش گردش نقدینگی شده و از سوی دیگر به نوعی حمایت از تقاضاست که می‌تواند به رونق بخشی تولید نیز منجر شود.

وی می‌افزاید: افزایش قدرت خرید و امکان بهره‌گیری از فرصت‌های مالی، از بین رفتن امکان جعل و سرقت پول، ایجاد نظم مالی با تعیین سقف مشخص جهت خرید کالا و خدمات و خرید سریع و آسان از تمام فروشگاه‌های کشور که مجهز به اتصال به شبکه بانکی هستند، از ویژگی‌ها و مزایای استفاده از کارت اعتباری است.

وی در پاسخ به این سوال که مدت بازپرداخت بدهی ایجاد شده در کشورهای دیگر در مقایسه با ایران چقدر است می‌گوید: در دنیا انواع کارت‌های اعتباری وجود دارد و براساس اعتبار مشتری یک ماه تا یک سال با توجه به اعتبار مشتری و امتیازاتی که برای او از نظر گرفته شده است مدت بازپرداخت می‌تواند متفاوت باشد. اما در ایران بانک‌ها مدت یک ماهه‌ای را در نظر گرفته‌اند که با توجه به صورتحساب ارسالی باید نسبت به پرداخت آن اقدام کنند.

وی در پاسخ به این سوال که آیا امکان استفاده چند منظوره از این کارت‌های الکترونیکی وجود دارد می‌گوید: کارت‌های اعتباری ابزاری است که می‌‌توان برخی سرویس‌های دیگر را نیز روی آن تعریف کرد و این امکان وجود دارد که از یک کارت حتی برای پرداخت وجه در پمپ بنزین یا سایر موارد نیز استفاده شود.

وی می‌افزاید: البته جامعه هدف فرق می‌کند. به هر حال در کارت‌های هوشمند می‌توان سرویس‌‌های دیگری را نیز با توجه به زیرساخت‌هایی که وجود دارد ارائه داد. در حال حاضر کارت سلامت، کارت سفر و ... مشتریان متفاوتی دارند، هرچند می‌توان کارت‌‌ها را چند منظوره تعریف کرد، اما فکر می‌کنم سیستم بانکی برای این که کارت‌های اعتباری شناخته شود، ابتدا ترجیح داده آن را به طور مجزا معرفی کند.

به گفته کارشناسان بانکی رواج کارت‌های اعتباری موتور محرکه توسعه بانکداری الکترونیک خواهد بود و لازم است بانک مرکزی و بانک‌ها درخصوص ارائه این‌گونه خدمات سرعت و امنیت را لحاظ کنند تا در مردم حس اطمینان نسبت به خدمات نوین شکل بگیرد. بانک‌ها می‌توانند تسهیلات خود را در قالب برنامه‌های الکترونیک بویژه کارت‌های اعتباری پرداخت کنند. امروزه بسیاری از بانک‌ها در دنیا تسهیلات خرد خود را در قالب کارت‌های اعتباری به مشتریان پرداخت می‌کنند که این امر هم برای بانک به جهت هزینه و هم برای مشتریان به جهت سهولت کار مناسب است.