مجری نباید بی پروا باشد

«تهران ساعت‌20» و «ساعت خوش» برنامه‌های‌تلویزیونی‌ای ‌ بودند که شجاعی مهر به کمک آنها به یک چهره شناخته شده برای مخاطبان تلویزیونی تبدیل شد.

او از سال 1376 تاکنون به صورت مستمر اجرای برنامه «سیمای خانواده» را به‌عهده دارد.

‌مردم شما را با‌ برنامه‌های خانوادگی می‌شناسند. از نظر شما یک برنامه جنگ خانوادگی چه ساختار و ویژگی‌های کلی باید داشته باشد؟

برای این که عمیق‌تر به این پرسش پاسخ دهیم اول باید خانواده را تعریف کنیم. خانواده کوچک‌ترین نهاد اجتماعی است که بسیاری از مهارت‌ها و آداب و کارهای مهم زندگی‌مان را در این نهاد یاد می‌گیریم و بعد در جامعه پیاده‌اش می‌کنیم. شخصیت اصلی ما در خانواده شکل می‌گیرد؛ همان شخصیتی که بعدها در جامعه ظهور و بروز پیدا می‌کند و به جامعه شکل می‌دهد.

باید ببینیم یک آدم چه آدابی و مهارت‌هایی را باید بداند. برنامه‌های اجتماعی باید تمام توجهشان به این نکته باشد. چگونه می‌شود با یک زبان ساده و علمی این مساله را به خانواده‌ها آموزش داد؟ پدر و مادر در سن نوجوانی فرزندشان چه رفتاری باید با آنها داشته باشند؟ رابطه زن و شوهر‌ها با هم باید چگونه باشد؟ یک برنامه اجتماعی خوب وظیفه‌اش اطلاع‌رسانی و آگاهی دهی به خانواده‌هاست.

اتفاقا من آشپزی را جزو معنویات زندگی می‌دانم (می‌خندد). واقعیت این است که فرهنگ غرب داشت سفره را از ما می‌گرفت. یکی از تاثیرات فرهنگ غرب این است که ما غذاهایمان را سرپایی می‌خوریم. این مساله تلخ و بدی است. نقطه‌ای که همه اعضای خانواده را در طول روز دور هم جمع می‌کند، آشپزخانه و سفره است.

یکی از جذابیت‌های آشپزخانه، غذای خوشمزه‌ای است که کدبانوی منزل تهیه می‌کند. ما در دوره‌ای زندگی می‌کنیم که ارتباط انسانی دارد به حداقل می‌رسد. ما نیاز داریم راجع به مسائل با هم مشورت کنیم. جلسات خانوادگی که دیگر برگزار نمی‌شود. ما به دفعات از مردم خواستیم مسائلشان را در یک نشست خانوادگی حل و فصل کنند. یک غذای خوشمزه باعث می‌شود همه سر سفره دور هم جمع بشوند.

نوع برنامه متفاوت است. برنامه من یک برنامه خانوادگی است. اعضای یک خانواده آن را می‌بینند.

من یاد گرفته‌ام جلوی پدرم پایم را دراز نکنم. وقتی یک خانواده به من اجازه داده که وارد محفلشان شوم، باید همین ادب را در آن خانواده رعایت کنم. من با امواج تلویزیونی به خانه مردم می‌روم. حس می‌کنم در آن خانواده بیگانه‌ام. اجرای من همیشه توام با ادب و تربیت بوده است. این جزو شالوده شخصیتی من است.

برخی از این اصطلاحات این است که مثلا سه نکن، بی‌خیال، علاف شدیم و... من زیاد نمی‌پسندم مجری‌ها از این واژه‌ها استفاده کنند. خیلی چیز جالبی نیست. بخصوص در رسانه‌ای که شخصیت‌های علمی و مردم عادی پای آن نشسته‌اند. در کلاس‌های فن بیان و گویندگی بسیار روی این قضیه تاکید دارم که باید با زبان مردم حرف زد. من ادبی و فاخر و لفظ قلم حرف نمی‌زنم. سعی می‌کنم از ادبیات خوب و پاکیزه استفاده کنم. یک بار دیدم یک مجری را با فرغون آوردند و وسط استودیو خالی‌اش کردند. معمولا با زباله این کار را می‌کنند. او می‌خواست یک کار طنز بکند. چطور می‌شود مردم از این آدم حرفی را بپذیرند؟ پس کلامش تاثیرگذار نخواهد بود. در طرف دیگر قضیه مجری‌هایی قرار می‌گیرند که مثل شما حرکت کمتری دارند و بیشتر نشسته برنامه را اجر می‌کنند.

اتفاقا همین امروز اجرا داشتم و بیش از 10 دقیقه راه رفتم. امروز کارگردان برنامه‌مان اصرار داشت من حرکت داشته باشم. با بچه‌های پشت صحنه سلام علیک کنم و بعد بنشینم. اینها ایده‌های کارگردان است.

ما برای این که بتوانیم قشر جوان خانواده را بیشتر تحت پوشش قرار دهیم «تازه‌ها» را راه انداختیم. خانم آزاده نامداری اجرای خوبی هم داشتند. آن گروه قبلی خسته شده بودند. گفتند ما چند ماهی را استراحت می‌کنیم.

هر از گاه سعی می‌کنیم آیتم‌های جدیدی راه بیندازیم. ضمن این که یادمان باشد مسائل اجتماعی و تربیتی خانواده چارچوب مشخص و معلومی دارد. شما گلستان سعدی را به‌دفعات می‌خوانید تا ملکه ذهنتان شود. هیچ وقت هم برایتان خسته‌کننده نمی‌شود. ذهن ما مثل تخته سیاه است. وقتی رویش می‌نویسید، خود به خود پاک می‌شود. باید دوباره بنویسید. ما شکل ارائه‌اش را در برنامه «سیمای خانواده» عوض می‌کنیم. این محتوا را به صورت گزارش، سریال و گفتگو با کارشناسان ارائه می‌دهیم.

قبول دارم. بعضی وقت‌ها ممکن است کلامم پر از نصیحت باشد که شاید خیلی هم جذاب نباشد، اما همه اینها برگرفته از آن چیزی است که از گذشتگان برای ما باقی مانده. گلستان و بوستان سعدی پر از نصیحت و پند و حکایت است. من خودم دوست دارم پای صحبت بزرگ‌ترها بنشینم و به پندهایشان گوش کنم.

هنوز هم که هنوز است اگر گلستان بخوانید در شما اثر می‌کند. مثلا به این حکایت توجه کنید: درویشی را گفتند دلت چه خواهد؟ گفت: آن که دلم هیچ نخواهد. گنجینه اطلاعاتی من پر از همین چیزهاست. من چیزهای قشنگی را که ببینم یادداشت می‌کنم و بعد در اجرایم می‌آورم.

این امضای من است. کارهایم را امضا می‌کنم. من سعی کردم خودم را در وضعیت مناسبی تعریف کنم. می‌خواهم مردم هیچ حرکت و حرف و اتفاق غیرمنتظره‌ای را از من شاهد نباشند. من به صدای خودم هویت دادم.