کارتی برای تمام فصول

نکته2: سیستم‌های پرداخت از نظر زمان پرداخت، دارای 3ترکیب هستند:

الف: سیستم پیش‌پرداخت (Pre-paid Systems)

ب: سیستم پرداخت در لحظه (Pay-now Systems)

ج: سیستم پس‌پرداخت (Post-pay Systems)

ویزاکارت، با چندین نوع سیستم‌پرداخت و تسویه حساب فعالیت می‌کند که نمونه‌های زیر از معروف‌ترین آنهاست:

ویزاکارت مجازی یا همان Visa Virtual یک کارت اعتباری از نوع پیش‌پرداخت است و برای خریدهای آنلاین و تلفنی مانند خریدهای اینترنتی می‌توان از آن استفاده کرد. عملکرد آن دقیقا به‌صورت سایر کارت‌های اعتباری است. تفاوت اصلی یا شاخصه اصلی آن نیز قابلیت استفاده از این کارت در اینترنت است. عمده بانک‌های صادرکننده این کارت انگلیسی هستند.

نوع Visa PrePaid آمریکایی مانند نوع انگلیسی است و باید قبل از استفاده آن را شارژ کنید. یعنی باید داخل حساب خود پول داشته باشید. این کارت به‌دلیل بین‌المللی بودن و قابلیت استفاده گسترده در کشورهای مختلف این امکان را به فرد می‌دهد که در هنگام مسافرت‌های خارجی بدون تبدیل پول یا دریافت پول نقد، با همان اعتبار داخل کارت، امور مالی خود را انجام دهد. این کارت نیز قابلیت استفاده در اینترنت را دارد و طیف وسیعی از شرکت‌ها و موسسات خدماتی آن‌را پذیرش می‌کنند. همچنین یکی از گزینه‌های اصلی در ارائه گواهی‌های بین‌المللی برای اماکنی مانند فروشگاه‌ها، هتل‌ها، خطوط هوایی و نمایشگاه‌ها، پذیریش کارت‌های اعتباری بین‌المللی است.

بانک‌های بین‌المللی نیز این امکان را می‌دهند که از این کارت‌ها در سامانه خودپردازهایشان استفاده کنید و پول نقد دریافت کنید. برای دریافت این کارت‌ها نیز مدارک شناسایی اصلی مانند کارت‌های شناسایی ملی یا پاسورت نیاز است.

کارت‌های پیش‌پرداخت کاربری بسیار آسانی دارند و در برخی موارد آن‌ها را کارت نقدی یا Cash می‌نامند. Prepaid MASTERCARD یکی از مشهورترین انواع Cash Card است. اطمینان به کارت‌های اعتباری پس‌پرداخت در همه جای دنیا با احتیاط و سرعت کم ایجاد شده و می‌شود و فقط موسسات و بانک‌هایی که از این روش، درآمد خوبی دارند از آن استقبال می‌کنند.

شاید این سوال مطرح باشد که بانک‌ها بدون این‌که پولی داخل حساب باشد، چطور می‌توانند به مشتری اعتماد کنند و چه دلیل دارد که چنین لطفی به مشتریان بکنند؟

در پاسخ تنها می‌توان گفت بانک یا هر موسسه دیگر به کسی لطفی نمی‌کند مگر اینکه برایش سود مادی در پی داشته باشد.

بانک‌ها با دادن اعتبار به شما برای خرید بیش از پول جیب‌تان شما را خواسته یا ناخواسته مجبور به خرید بیش از حد می‌کنند. شکی نیست که بانک و سایر موسسات به هر مشتری این امکان را نمی‌دهند. مشتریان خوب همیشه می‌خواهند خوب بمانند و تقریبا بانک‌ها هیچ‌گاه ضرر نمی‌کنند. علاوه بر آن بانک از هر خرید الکترونیک شما کارمزد و پورسانت دریافت می‌کند و چه بهتر آنکه تعداد این خریدها بیشتر شود.

فقط در مواردی مزیت عمده کارت‌های پیش‌پرداخت، امنیت و اطمینان بسیار زیاد آنها نسبت به کارت‌های اعتباری رایج یا سنتی (Credit Card) مورد نظر است و در بیشتر کشورها همچنان از کارت‌های پیش‌پرداخت بهره می‌برند. این مورد در خریدهای اینترنتی و آنلاین نیز صدق می‌کند. فروشگاه‌های اینترنتی مثل آمازون وe-bay در مقابل پذیرش کارت‌های اعتباری مبلغی پورسانت دریافت می‌کنند و با این کار شیوه‌های فروش جذاب‌تری را پیشنهاد می‌دهند.

در صدور و استفاده از یک کارت عوامل زیر به‌صورت زنده مشارکت دارند:

اولین عامل، صادرکننده کارت است که یک بانک یا موسسه مالی است که طبق ضوابط خاص، کارت بانکی را در اختیار مشتریان می‌گذارد. نهاد صادر کننده کارت با مراکز تجاری و خدماتی، قرارداد منعقد می‌کند تا در صورت مراجعه دارندگان کارت به آنها، طبق ضوابط، کالا و خدمات در اختیار آنان قرار دهند. این قرار‌داد اگر با یکی از اعضای موسسات بین‌المللی منعقد شود می‌تواند مرجع بین‌المللی برای آن کارت شود.

دوم مراکز پذیرنده کارت‌ها هستند. مراکز تجاری و خدماتی که براساس قرارداد با صادرکنندگان کارت توافق می‌کنند تا در صورت مراجعه دارندگان کارت، کالا و خدمات مورد نیاز آن‌ها را در قبال ارائه کارت و تایید آن، تحویل دهند، سپس بهای کالا یا خدمات را از صادرکننده دریافت کنند. این دریافت و پرداخت می‌تواند آنی و در لحظه باشد و یا به بعد موکول شود.

سومین عامل، دارنده کارت است که طبق قوانین جاری در هر کشور یا منطقه، شخص حقیقی می‌تواند با مراجعه به یک موسسه مالی، کارت بانکی دریافت کند تا به وسیله آن بدون پرداخت پول، کالاها و خدمات مورد نیاز خود را تهیه کند. غیر از این موارد موارد دیگری هستند که به‌صورت غیرزنده در این پروسه حضور دارند. مانند بانک‌های مرکزی یا کنسرسیوم‌های مالی صادرکننده کارت و نیز مراکز نظارتی محلی و بین‌المللی که می‌توانند پلیس بین‌المللی باشند.

هر کارتی برای شناسایی و احراز هویت به یک شناسه نیاز دارد و این شناسه معمولا شماره روی کارت است که امروزه بیشتر کارت‌های اعتباری استاندارد و مشهور بین‌المللی سیستم شماره‌گذاری  ANSI Standard X4.13-1983 را برای این منظور به‌کار می‌برند. در این سیستم از یک عدد 16رقمی استفاده می‌شود. این عدد برای سادگی هنگام خواندن یا به‌یاد سپردن به‌صورت 4 مجموعه 4رقمی نوشته می‌شود، اما این تقسیم‌بندی چهارتایی هیچ ارزش و معنای خاصی ندارد.

در مواردی مشروع یا نامشروع بودن این نوع معاملات مطرح می‌شود که البته به‌دلیل گسترده بودن تنوع این معاملات جای بحث کارشناسی دارد. اما بانک مرکزی ایران بر طبق قانون بانکداری اسلامی بر این دادوستدها نظارت شرعی نیز دارد.

در برخی موارد صادرکنندگان کارت‌های اعتباری برای افراد متاخر در بازپرداخت جرایمی را در نظر می‌گیرند که موضوع مورد اختلاف نظر شرعی بود، اما شورای نگهبان قانون اساسی در پاسخ به سوال بانک مرکزی (به شماره 4095/هـ مورخ 1361/11-28)، خسارت تاخیر تادیه را در قالب شرط ضمن عقد پذیرفته است. در آن سوال آمده است که بانک با مشتریان خود در قراردادهای نظام بانکی، ماده‌ای را تحت عنوان «خسارت تاخیر تادیه» به این مضمون می‌گنجاند: «در صورت عدم‌تسویه کامل بدهی ناشی از قرارداد تا سررسید مقرر، به‌علت تاخیر بدهی ناشی از این قرارداد، از تاریخ سررسید تا تاریخ تسویه کامل بدهی، مبلغی به ذمه امضاکننده این قرارداد تعلق خواهد گرفت؛ از این رو، اعتبارگیرنده، با امضای این قرارداد، ملزم و متعهد می‌شود تا زمان تسویه کامل بدهی ناشی از این قرارداد، افزون بر بدهی تادیه نشده، مبلغی معادل 12درصد مانده بدهی برای هر سال بدهی مذکور برحسب قرارداد به بانک بپردازد.»

شورای نگهبان نیز طی نامه شماره 7742 مورخ 1361/11/12 عمل به‌ترتیب یاد شده را به‌شرط اصلاح عبارت «تسویه کامل بدهی» به عبارت «تسویه کامل اصل بدهی» بدون اشکال و مطابق موازین شرع شناخت. ( نقل از نشریه بانکداری الکترونیک- شماره 13)

کلام آخر: کارت‌های اعتباری لازمه زندگی الکترونیک هستند، حال در هر قالبی که می‌خواهد باشد، اما باید مراقب بود در دام سودجویان قانونی و غیرقانونی این کارت‌ها گرفتار نشویم.

سعید نوری آزاد

منابع