در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
گفتگو با دانشمند برتر سال 2010
درخشش در مرزهای دانش
بعضی از دانشمندان تمام هم و غم خود را در تحقیق و مطالعه صرف میکنند و به نوعی در دنیای علم غرق میشوند.
نمونه بارز این افراد دکتر داوود دومیری گنجی، استاد دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل است که براساس آمار منتشر شده از سوی تامسون رویترز برای سومین بار متوالی، در سال 2010 نیز به عنوان دانشمند برتر جهان معرفی شده و اگرچه سوابق درخشانی در عرصههای مختلف ملی و بینالمللی دارد، اما این بار ارائه بیش از 250 مقاله ISI او را در فهرست یک درصد دانشمندان برتر جهان در رشتههای مختلف علمی قرار داده است.
به بهانه این انتخاب به سراغ دکتر دومیری رفتیم و علاوه بر اینکه از دلایل موفقیتش سوال کردیم به عنوان یک دانشمند جهانی، نظراتش را درباره اهمیت تولید مقالات ISI و وضعیت فعلی و چالشهای پیشروی علم کشور جویا شدیم.
آقای دکتر! معیارهای تامسون رویترز برای انتخاب دانشمندان برتر کدامند و شما به عنوان یکی از این دانشمندان برای انتخاب شدن، از چه مراحلی عبور کردهاید؟
برای انتخاب دانشمند برتر باید 5 مرحله طی میشد که پایگاه الکترونیکی تامسون رویترز پس از انجام این 5 مرحله، دانشمندان برتر سال را معرفی کرده است. در مرحله اول حداقل باید 2 نمونه از طرحهای دانشمندان در این سایت به عنوان مقاله داغ انتخاب میشد؛ مقالهای که بقیه مقالههای دیگر را برش دهد. مرحله بعدی، در پایان فصل باید کارهای آن دانشمند در هر زمینهای که پایگاه بخواهد انتخاب کند بالاترین ارجاعات را داشته باشد و به عنوان محقق برجسته شناخته شود. این پایگاه معمولا در هر فصل 22 نفر را به عنوان دانشمند ماه انتخاب میکند و در پایان 3 فصل از میان 66 نفر، 22 نفر برتر را برمیگزیند. در مرحله بعدی و در پایان سال از میان 88 نفر انتخابی در 4 فصل، 22 نفر را به عنوان دانشمند سال انتخاب میکند و در مرحله بعدی از طریق گفتگوی تلفنی یا چت کردن منتخب خویش را مورد آزمایش قرار میدهد تا مطمئن شود این فرد قادر است کارهای مشابه دیگری انجام دهد. این پایگاه به مدت 10 ساعت من را مورد آزمایش قرار داد و بعد از اطمینان کامل به عنوان دانشمند برتر معرفی کرده است.
در مرحله پنجم یعنی مرحله آخر، تصمیم نهایی به عهده شورای علمی دانشمندان جهان گذاشته میشود که در آن حدود 2 هزار و 82 دانشمند برتر جهان کارهای فرد را مورد ارزیابی قرار داده و تصمیم میگیرند این فرد به جمع دانشمندان برتر جهان بپیوندد یا خیر و پس از این 5 مرحله تصمیم نهایی به فرد مورد نظر ابلاغ میشود.
اعتبار این موسسه در مجامع عمومی در مقایسه با مراکز دیگری که افراد برتر را انتخاب میکنند چقدر است و انتخاب یک فرد به عنوان دانشمند برتر جهان از طرف این موسسه چه مزیتهایی برایش به همراه دارد؟
این موسسه تمام مقالات ISI و ژورنالهای ISI را بررسی میکند. مرکزی در این موسسه به نام Science Watch وجود دارد که معتبرترین سایت علمی دنیاست و لحظه به لحظه تعداد ارجاعات و روند پیشرفت زمینههای تحقیقاتی مختلف را چک میکند.
آیا شما در طول 3 سال متمادی تنها به علت تعداد مقالات ISI به عنوان دانشمند برتر انتخاب شدهاید؟
خیر. انتخاب یک محقق و دانشمند فقط در انتشار مقالات ISI نیست، بلکه داشتن زمینه علمی متنوع و متفاوت هم بسیار مهم است. به عبارت دیگر، فرد باید توانمند باشد و در زمینههای مختلف فعالیت علمی کند.
به اعتقاد شما تولید مقالات ISI چه سهمی از تولید علم را به خود اختصاص میدهد و در مقایسه با مصادیق دیگر تولید علم سهم تولید مقالات را چقدر مهم میدانید؟
مقالات ISI سهم زیادی از تولید علم را به خود اختصاص میدهد. تمام شاخههای دیگر تولید علم (ازجمله کتاب ـ نشریات) به این شاخه علم وابستهاند.
به عنوان یکی از رکوردداران در تولید مقالات ISI در مقابل افرادی که صعود جهشی کشور در این حوزه را زیاد مثبت نمیدانند و به نوعی آن را نقد میکنند، چه میگویید؟
به نظر من این شاخه باید به طور جدی گسترش پیدا کند، چرا که رهبر معظم انقلاب فرمودند دانشمندان ما باید در تولید علم نقش اساسی داشته باشند که 50 سال آینده در منطقه حرف اول را بزنیم.
اما چند درصد از تعداد مقالاتی که تاکنون ارائه کردهاید به فاز کاربردی رسیدهاند؟
بیشتر مقالهها در این فاز قرار میگیرند و مقالههای زیادی به صورت مقاله داغ شناخته شدهاند. مقاله داغ نشان میدهد که محققان زیادی به آن ارجاع دادهاند.
آیا شما هم به این مساله اعتقاد دارید زحماتی که دانشمندان ما در تولید مقالات ISI متقبل میشوند تنها برای کشورهای پیشرفته مفید است و به نوعی آنها بدون صرف وقت و هزینه به مجهولات خود با استفاده از تلاش ما دست مییابند؟
انتخاب دانشمند برتر فقط در انتشار مقالات ISI نیست، بلکه داشتن زمینه علمی متنوع و متفاوت هم بسیار مهم است. به عبارت دیگر فرد باید توانمند باشد و در زمینههای مختلف فعالیت علمی کند
خیر. علم برای تمام بشریت مفید است. ما طی 70 سال اخیر دانشمندانی که در تمام عرصههای علمی دنیا خوب درخشیده باشند، نداشتهایم. این فکر بسیار خطرناک است در حالی که رهبر معظم انقلاب تاکید بر تولید علم داشتهاند باید جمهوری اسلامی تلاش کند دستکم چند دانشمند برجسته در تمام قرنها داشته باشد.
در کل چقدر از مقالات ISI واقعا براساس نیازهای جامعه فعلی ما تهیه میشوند؟ چون به نظر میرسد این مقالات در پاسخ به مجهولات موجود در مرزهای دانش تهیه میشوند، یعنی مجهولاتی که ما هنوز به آنها نیازی نداریم یا حداقل پتانسیلهای لازم برای استفاده از آنها هنوز در کشور فراهم نشده است؟
من به این نظر اعتقادی ندارم. ما به همه علوم نیاز داریم و باید در جهت کاربردی کردن آن تلاش کنم. ما هنوز در اول چرخه سیکل علمی دنیا هستیم.
در چرخه نوآوری و شکوفایی چه مشکلاتی را مانع کاربردی شدن تلاشهای صورت گرفته در کارهای تحقیقاتی میدانید؟ آیا شما قبول دارید که مقالات ما اکنون در قفسههای دانشگاهها خاک میخورند؟
ما ابتدای راه چرخه نوآوری و شکوفایی هستیم و زمان زیادی لازم است تا این چرخه کامل شود. مقالههای ما اصلا در قفسهها خاک نمیخورد. میزان مقالههایی که روزانه دانلود میشوند بسیار زیادند. برای تهیه هر مقالهای که دانلود میشود دستکم 30 دلار هزینه میشود.
نسبت به آینده علم کشور چه نظری دارید و چقدر امیدوارید خروجیهای دانشگاهها در کشور و در بخش صنعت مورد استفاده قرار بگیرند؟
نسبت به این موضوع بسیار خوشبین هستم که اگر به همین روند پیش رود جزو 3 کشور اول دنیا خواهیم شد که همه دنیا به علم ما افتخار خواهند کرد.
آیا اهداف مدنظر در سند چشمانداز را واقعی و دست یافتنی میدانید؟ برای رسیدن به این اهداف چه مشکلاتی پیش روی محققان کشور و به طور کلی و در سطح کلان حوزه علم و پژوهش کشور میبینید؟
اگر ملت عزیز ایران به طور جد در راستای منویات رهبر معظم انقلاب حرکت کنند، من با اطمینان میگویم که صددرصد به اهداف میرسیم. تنها مشکلات جامعه ما درگیریهای درونی و تخریب کردنهای درونی است.
رمز موفقیت شما به عنوان فردی که 3 سال متوالی به عنوان دانشمند برتر جهان انتخاب شده در چیست؟ چطور توانستهاید این تعداد مقاله ISI ارائه بدهید و به نوعی رکورددار در این زمینه باشید؟
با لطف خداوند و همت همه بچههای تیم Nonlinear Dynamic که شبانهروزی تلاش کردهاند به این موفقیت دست پیدا کردهام.
برای نخستین بار در سال 2006 روشهای تحلیلی و عددی را با اعمال نمره و روشهای ریاضی در مهندسی بویژه مهندسی مکانیک به کار گرفتیم و این کار با روشهای جدیدی مثل HPM، WIM، ADM انجام شد و به دلیل جدید بودن متودولوژی بشدت در شاخههای مختلف مهندسی و فیزیک گسترش یافت به طوری که در نخستین سال ارائه این روشها برخی از مقالات چاپ شده به عنوان مقاله داغ انتخاب شدند. انتخاب مقالات داغ سبب بالارفتن رفرانسها یا سایتشن شد به طوری که هر چه سایتشنها بالا رود، ارزش مقالات یا تحقیقات بیشتر میشود و این عمل سبب شد در سال 2008 به عنوان یکی از دانشمندان برتر شاخه مهندسی جهان انتخاب شوم.
از آنجا که روشهای ارائه شده کاملا جدید و نو بودند، میزان سایتشن یا رفرانس افزایش بیشتری پیدا کرد به طوری که در پایان سال 2009 در یک رویکرد 10 سال و 8 ماهه از سوی تامسون رویترز به عنوان دانشمند سال 2009 انتخاب شدم. در این زمان تعداد مقالات ما حدود 150 مقاله بوده، اما با افزایش فعالیتهای علمی و تحقیقاتی گروه دینامیک غیرخطی دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل که متشکل از اعضای هیات علمی و دانشجویان داخل و خارج از کشور بوده است، توانستیم مقالات چاپ شده را به 250 مقاله علمی برسانیم که این عمل سبب شد در سال 2010 جزو یک درصد دانشمندان برتر جهان انتخاب شوم.
بهاره صفوی
گروه دانش
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
