صبر جمیل

نبود جز عشق و نبود جز تجلی اراده خداوندی که زیباست و زیبایی را دوست می‌دارد.

مصائبی که تاریخ حیات بشر با همه حیوان صفتی و ددمنشی شیاطین انسانی‌اش نظیر آن را کمتر به خود دیده چگونه می‌تواند زیبا باشد؟ سینه آدمی مگر چقدر می‌تواند وسیع و شرح یافته باشد که عشق و ایمانی اینچنین را در خود جای دهد و رضایت و تسلیمی آن‌گونه را ثمر بدهد؟

با این همه به‌رغم ناباوران ظاهربینی چون ما که حتی به اصل وجود چنین جمالی مشکوکیم چه برسد به شناخت و باورش و از آن بالاتر درک و تجربه‌اش، و نیز به‌رغم مدعیانی که منع عشق می‌کنند، این زیبایی وصف‌ناشدنی و این عشق غایی، هست و حجت موجه عاشقان و عارفان هم تا ابد همین حسن و جمال ازلی و ابدی خواهد بود که عالم همه بر پایه عشق برخاسته از آن، پابرجاست: «فان بالعشق قامت السموات» (امام خمینی، مصباح الهدایه، ص160)‌.

اما صبر جمیل زینب تنها از این‌رو جمیل نیست که قرین با رضایت و تسلیم ایمانی به مبدأ لایزال وجود است. صبر زینب زیباست چون کوچک‌ترین نسبتی با تقدیرگرایی منفعلانه و عافیت‌‌طلبانه‌ای که توجیه مظلومیت و عدم ایستادگی در برابر ظلم را نتیجه بدهد ندارد.

تسلیم و رضایت تنها در نسبت با خداست که برای زینب معنا دارد وگرنه جز در برابر او و در پیشگاه ربوبی او زینب نه فقط تن به رضایت و تسلیم نمی‌دهد بلکه آشکارا ایستادگی می‌کند و پایداری.

به بیان دیگر صبر زینب در نسبت به خدا رضایت و تسلیم است و در نسبت با جز او، پایداری و ایستادگی. به یاد داشته باشیم که همان زینب که «ما رایت الا جمیلا» گفته، هم او خطاب به یزید این بیان آتشین و کوبنده را داراست: «ای یزید! اکنون که به گمان خویش بر ما سخت گرفته‌ای و اقطار زمین و آفاق آسمان را به روی ما بسته‌ای، و ما را همانند اسیران به گردش درآوردی، می‌پنداری که خدا تو را عزیز و ما را خوار و ذلیل ساخته است؟ و این پیروزی به خاطر آبروی تو در نزد خداست؟ باد به دماغت انداخته‌ای ... من ارزش تو را ناچیز و پست می‌دانم و سرزنش و نکوهشت را عظیم و توبیخ و ملامتت را فراوان.»

آزاد جعفری/ جام جم