رسانه با وجود مخاطب است‌که نفس می‌کشد

با تشکر از شما که به شبکه خبر سر زدید. متولد 1353 از شهر یزد هستم و از سال 1375 با لیسانس ادبیات فارسی وارد صدا و سیمای مرکز یزد شدم. قبل از ورود به این حوزه، از بازیگری تئاتر کار خودم را شروع کردم و در ادامه اجرای برنامه‌های صبحگاهی را در رادیو به مدت 3 سال بر عهده داشتم. با ورود به سیمای یزد اجرای برنامه‌های متعددی را همچون سردبیری و گویندگی خبر، گزارشگری و مستندسازی را انجام دادم و 2 سال پایانی حضورم در شهر یزد عهده‌دار مدیریت روابط عمومی این مرکز بودم. در مجموع بعد از 9 سال فعالیت در شهر عزیزم، در سال 1384 به تهران منتقل و در شبکه خبر مشغول انجام وظیفه برای مردم کشورم شدم. هم‌اکنون دانشجوی ترم آخر کارشناسی ارشد ارتباطات هستم.

در سن 11 سالگی اولین حضورم را در تئاتر با موضوع دفاع مقدس تجربه کردم و این مقدمه‌ای بود برای تلاش بیشتر در این عرصه و در زمان تحصیل در دبیرستان و دانشگاه، آخرین کارم به نام «آهو دختر شهر آفتاب» که به جشنواره تئاتر فجر هم راه پیدا کرد و در سال 1375 حضور موفقی در جشنواره داشت.

همزمان با ورود به صداوسیما، حضورم در صحنه تئاتر به دلیل مشغله‌های کاری متوقف شد و با تجربه مناسب از این سال‌ها و دوستان و اساتیدم، دوران جدیدی را در اجرا و گویندگی آغاز کردم. شاید بهترین تجربه‌ام، همان 3 سال اجرای زنده برنامه‌های صبحگاهی رادیو بود.

ببینید، اساسا حضور در رادیو ویژگی‌های خاصی را برای هر فرد، بویژه گویندگان در بر می‌گیرد. از ویژگی‌هایی که می‌توان به آن اشاره کرد لحن، اعتماد به نفس و قدرت بیان، تمرکز بالا، اطلاعات و از همه مهم‌تر شناسایی بیش از پیش مخاطب است که گوینده را وادار به مطالعه می‌کند تا برنامه‌‌ای در خور شنوندگان ارائه شود. به خاطر همین موضوعات است که بسیاری از گویندگان و مجریان کار در رادیو را تجربه کرده‌اند و خود را مدیون رادیو و اجرای زنده روی صحنه می‌دانند.

اگر موافق باشید در ابتدا کمی به تاریخ خبر اشاره کنم که در پاسخ به سوال شما موثر است. سیر تکاملی خبر از گذشته که بشر از کی، چرا و چگونه به ماهیت پیام پی برده است و سعی در انتقال آن داشته را می‌توان این‌گونه نتیجه گرفت که برقراری ارتباط با دیگران، ‌پاسخی به نیاز درونی انسان‌هاست. اطلاع‌رسانی به مدد تکنولوژی‌‌های نوین ارتباطی در عصر ارتباطات توسعه‌ای همه‌جانبه داشته است. انتقال اخبار در کوتاه‌ترین زمان ممکن، از شهری به شهر دیگر و از کشوری به کشور دیگر ساختار کهنه اطلاع‌رسانی را از بین برده و رویای جهانی واحد با نظم بین‌المللی را شکوفا کرد.

حالا مردم جهان به هم وابسته‌اند و کوچک‌ترین اتفاق از رکودهای اقتصادی گرفته تا رویدادهای ورزشی به نوعی بر زندگی و کار تاثیرگذارند. تمام این اثرها از یک واژه ناشی می‌شود و آن خبر است.

در کسری از ثانیه هم خبر در حال تغییر است و هم اطلاعات ثانیه به ثانیه به روز می‌شود. شبکه‌های خبری در مسیر تحول هستند و نسبت به اتفاقات فوق در حال تحولند. مگر می‌شود با وجود این همه تغییرات، ساختار خبر با این همه اهمیت ثابت بماند؟

در مورد استراتژی خبر بویژه بخش خبری 20 پاسخی ندارم و در جایگاهی نیستم که در مورد این موضوعات صحبت کنم اما ببینید بین واقعیت و حقیقت یک مرز ظریفی وجود دارد. واقعیت این است که مخاطب سرمایه اصلی رسانه محسوب می‌شود. یعنی به طور مثال همان‌طور که حیات یک تولیدکننده کالا به وجود مشتری (مخاطب)‌ وابسته است رسانه هم با وجود مخاطب است که نفس می‌کشد. اینجاست که رسانه‌ای موفق عمل می‌کند که می‌تواند افکار عمومی را هدایت کند که به سبب آن مخاطبان بیشتر و وفادار برای خود به ارمغان بیاورد، لذا صادق بودن در این حوزه، صمیمی بودن با توجه به نیاز مخاطب هدف و شناخت آنان و به وجود آوردن یک بسته خبری براساس این اولویت‌ها می‌تواند در موفقیت یک بخش خبری حائز اهمیت باشد. حال وقتی به آمار 70 درصد از جمعیت کشور که جوان هستند می‌رسیم باید براساس ایجاد رنگ مناسب در دکور، پوشش گویندگان و اجرای آنان در این حوزه و بهره‌مندی از هیجان منطقی در ارائه خبرها بیش از پیش لحاظ شود. از نکات دیگری که می‌توانند در این راستا نقش بسزایی داشته باشند توجه به خبرهای حاشیه‌ای، محاوره‌‌ای خواندن خبر، ایجاد تضاد در لید خبر چون تایید و تکذیب یک خبر و بازتاب و آهنگ روان خبر و کارگردانی هدفمند و مناسب است که نمره 20 را در پی خواهد داشت. به نظر من خبر 20 سعی دارد این اولویت‌ها را برای مخاطبان ایجاد کند!

با توجه به بازتابی که از طریق روابط عمومی و سامانه پیامک و سایت خود شبکه خبر صورت گرفته، مثبت ارزیابی شده اما به شخصه در ارتباطی که با مردم دارم متوجه شدم خبر 20 جایگاه خودش را میان مردم خیلی خوب و موثر پیدا کرده و ترجیح می‌دهند با این بخش خبری همراه باشند. ناگفته نماند نقطه نظراتی را هم به من و دیگر گویندگان خبر انتقال می‌دهند که در دو بخش انتقادات و پیشنهادات سازنده مطرح می‌شود اما به طور کل نشان از همراه بودن با این بخش خبری می‌دهد که باعث افتخار ماست.

خوشحالم که از عنوان گوینده خبر امروزی استفاده کردید. امروز گوینده خبر با تعریفی که در سال‌های گذشته داشته متفاوت است.

صدا و تصویر از اولویت‌های اصلی یک گوینده در سال‌های گذشته بود ولی امروزه این طور نیست. ما شاهد هستیم که بنگاه‌های خبری جهان چه گوینده‌هایی را تربیت می‌کنند؛ چهره‌ها خیلی زیبا نیست، چیدمان خبر، آهنگ و ضربان خبر، کارگردانی هدفمند خبری،‌ تصویربرداری خلاقانه و شکار لحظه‌ها، گریم، نورپردازی و ده‌ها موارد دیگر لازم است که با هدایت یک گوینده باهوش و زبردست همراه با لحن مناسب به ثمر ‌رسد و کار را تکمیل ‌کند. پس گوینده خوب کسی است که با داشتن اطلاعات زیاد و تنوع در واژگان و اعتماد به نفس قوی روی عبارات متن، آهنگ دلنشین می‌گذارد، این آهنگ صدا، الحاق حس لازم به کلمه‌ای است که از گوینده صادر می‌شود،‌ حس القای یک خبر هشداردهنده،‌ یک خبر علمی، فرهنگی، اعلام آمار و ارقام ضروری برای مردم، حادثه و خبر شاد به مخاطب ازجمله ویژگی‌های گوینده خبر است که با توانایی‌های فیزیکی ویژه در اندام‌های گفتاری‌‌اش و مهارت‌های دیگر همچون انعطاف صدا و اجرا، خوب شنیدن، خوب نوشتن و خوب خواندن و آموزش دیدن و تسلط به زبان فارسی امکان‌پذیر خواهد شد.

ببینید، اصولا گویندگان خبر در کشور در 3 دسته تعریف می‌شوند.

دسته اول شامل کسانی است که «خوب حرف می‌زنند» یعنی با مطالعه متن و یک بار خواندن،‌ آن را خوب می‌خوانند، از صدای خوبی برخوردارند و تکمیل‌کننده تیم تولیدند.

دسته دوم گویندگانی هستند که «حرف خوب می‌زنند». این گویندگان خیلی به متن تکیه ندارند و با محفوظات قبلی و حاصل تجربه اجرا از عهده اجرا و گویندگی برمی‌آیند.

دسته سوم گویندگانی که «حرف خوب می‌زنند و خوب حرف می‌زنند». این گویندگان حکم جواهر را دارند، ویژگی‌هایی چون تحصیلات بالا، اطلاعات ذخیره ذهنی مناسب، صدای خوب، ارتباط مناسب که به نظر من گویندگان خبر 20 شبکه خبر حاصل دسته سوم هستند که اغلب هم شرایط اجرا دارند و هم گویندگی متن، که این مهم حاصل نگرش مدیریت محترم شبکه خبر جناب آقای زابلی‌زاده برای جذب گوینده است و در مرحله بعد با بازگذاشتن فضا برای گوینده در ارائه مطلوب خبر و حمایت از اجزای خبر در قالب سیستماتیک، از کلیشه جلوگیری می‌کنند که البته جای تشکر دارد.

واقعیت این است که اجرای مناسب در خبر فقط گویندگی صرف نیست و لازمه ارتباطات موثرتری است. امروزه هر فردی که بخواهد در رادیو و تلویزیون برای مردم و با مردم سخن بگوید باید عالی‌ترین فنون و هنرهای ارتباطی را بشناسد و به کار بگیرد.

دانش ارتباط کافی نیست، خلاقیت و عمل به آنها از اهمیت برخوردار است.

گوینده‌ای که از پشت میز خبر به دوربین نگاه می‌کند نمی‌تواند نگاه خودش را از دوربین عبور دهد و مفهوم را به دل و جان و ذهن بیننده انتقال دهد. در واقع همه زحمت‌های تیم خبری به هدر می‌رود. یکی از نکاتی که در ارتباط موثر اثرگذار است ارتباط کلامی شروع و پایان خوب است که تیم ما در
خبر 20 به ‌آن توجه ویژه دارد.

تا دلتان بخواهد. خبر همیشه به صورت زنده اجرا می‌شود، خدا نکند که وقتی در حال اجرای خبر هستید عطسه‌تان بگیرد یا وقتی روی آنتن هستید یک خبر فوری به شما بدهند و شما باید بدون اشتباه آن را بخوانید. اما خاطره‌ای که فراموش نمی‌کنم: زمستان و سراشیبی جام‌جم که در حال بالا آمدن بودیم و یک ساعت قبل از شروع خبر پایمان سر می‌خورد و انگشت دستمان می‌شکند ولی باید خبر را خواند. اینها گوشه‌ای از اتفاقاتی است که برای من و همکارانم پیش‌آمده است.