نقالی نمی‌میرد

بر اساس قوانین یونسکو در بحث ثبت میراث معنوی، دو نوع فهرست وجود دارد؛ «فهرست نمونه میراث معنوی» و «فهرست میراث معنوی نیازمند پاسداری فوری» که به نوع دوم در ایران «میراث معنوی در خطر» نیز گفته می‌شود. پیش از این، پرونده‌های «نوروز» و «ردیف‌های موسیقی سنتی» در فهرست نخست به ثبت رسیده است که در همین راستا چند پرونده دیگر نیز در اجلاس آینده یونسکو بررسی می‌شوند.

پرمون می‌گوید:‌امسال برای نخستین‌بار نسبت به ثبت چند اثر در فهرست میراث معنوی در خطر اقدام کردیم و فروردین‌ماه 4 پرونده را به یونسکو فرستادیم. البته از آن‌جا که این پرونده‌ها باید تا 11 فروردین فرستاده می‌شدند، با فعالیت شبانه‌روزی کارشناسان مربوط، این اقدام انجام شد.

صحبت‌های وی در حالی است که در بحث میراث معنوی، 5 مقوله وجود دارد که شامل «زبان» به‌عنوان محملی برای سنن ‌شفاهی، «آیین‌ها و سنت‌ها»، «هنرهای اجرایی»، «دانش سنتی مربوط به طبیعت و کیهان» و «صنایع دستی و مهارت‌های ساخت آن» می‌شود.

پرمون درباره پرونده نقالی با اشاره به این‌که این پرونده تحت عنوان «نقالی: هنر قصه‌پردازی دراماتیک ایران» آماده شد به ایسنا می‌گوید: آنچه از نقالی در پرونده مطرح شده، بسیار گسترده‌تر از پرده‌خوانی است که می‌شناسیم.

به گفته وی، نقالی به‌طور خاص در مقوله سوم میراث معنوی، یعنی هنرهای اجرایی (performing art) اجرا می‌شود. فرد نقال با یک عصا و لباسی مخصوص شبیه دراویش در قهوه‌خانه‌ها داستان‌های شاهنامه را اجرا می‌کند. این درحالی است که نقالی‌های بیشتری وجود دارند که یکی از آنها پرده‌خوانی است. نوع دیگر نقالی همراه با موسیقی است که معمولا در نواحی مختلف ایران برگزار می‌شود، مانند بخش‌های خراسان و عاشیق‌های ترک که نقال هستند.

پرمون با اشاره به این‌که نقالی را در سراسر ایران می‌توانیم ببینیم، تأکید کرد: این پرونده‌ای است که در سراسر ایران مصداق دارد. او تأکید کرد: اکنون این اثر به‌عنوان یک اثر در خطر به‌شمار می‌رود و باید هرچه سریع‌تر بررسی‌های آن انجام شود. دولت و سازمان میراث فرهنگی نظر ویژه‌ای به امر نقالی دارند و در بحث احیا، برنامه‌ریزی‌های کلانی برای آن کرده‌اند. مدیر کل اداره حفظ و احیای میراث معنوی و طبیعی در ادامه درباره پرونده «دانش سنتی دریانوردی در حوزه خلیج فارس» توضیح داد: وقتی از حوزه خلیج فارس صحبت می‌کنیم، منظور، تمام منطقه خلیج فارس است که در اختیار ایران قرار دارد و شامل هرمزگان، بوشهر، خوزستان و جزایر پراکنده در خلیج فارس می‌شود.

پرمون با اشاره به این‌که این پرونده تمام مقولاتی را که میراث معنوی با آنها تعریف می‌شود، دربردارد، بیان کرد: معتقدم تمام موارد «زبان»، «آیین‌ها و سنت‌ها»، «هنرهای اجرایی»، «دانش سنتی مربوط به طبیعت و کیهان» و «صنایع دستی و مهارت‌های ساخت آن» در این پرونده وجود دارد؛ ولی بیشترین تجلی در مقوله چهارم یعنی «دانش سنتی» است.