نگاه روز با ما نبود...!

نخست وزیر انگلیس ، تونی بلر ، در اظهارات هفته گذشته خود درباره جمهوری اسلامی گفت : جنگ عراق آزمایشی بود که میوه های آن را باید در ایران و کشورهای مثل آن چید.

کد خبر: ۳۱۶۳۳

وی که با رادیو BBC گفتگو می کرد ، تصریح کرد: «فکر می کنید چرا ایران پس از سالها اکنون برای نخستین بار آماده همکاری با آژانس بین المللی انرژی اتمی شده است؛ قطعا به این خاطر که دنیا فهمیده که ما در این مسائل جدی هستیم».
بلر افزود: اگر در نهایت مانند من باور کنید که ترکیب تروریسم با این کشورهای سرکوبگر و یاغی تهدیدی برای امنیت را تشکیل می دهند آن گاه به این موضوع خواهید رسید که جنگ در عراق حالتی آزمایشی داشت .
وی گفت : این جنگ آزمایشی بود تا به دیگر کشورها مانند عراق نشان دهد که آنها باید جلوی هجمه به ما را بگیرند.
صحبت های تونی بلر با رادیو BBC از چند نظر درخور توجه است از ابعاد سیاسی ، اجتماعی ، دولتی و همچنین جامعه شناسی .
«سی رایت میلز» ، جامعه شناس معروف امریکایی می گوید: تنها مقدار ناچیزی از اطلاعات ما دست اول است .
ما بیشتر «تصاویر ذهنی» خویش را از طریق رسانه ها کسب می کنیم ، وابستگی ما به رسانه ها به حدی است که اغلب حتی به آنچه در برابر دیدگانمان رخ می دهد نیز باور نداریم ، مگر آن که درباره آن مطلبی در روزنامه ها بخوانیم و یا از تلویزیون بشنویم و ببینیم .
رسانه ها نه تنها تشنگی اطلاعاتی ما را برطرف می کنند بلکه به تجارب ما سمت و سو می دهند.
در نتیجه معیارهای ما از حیث زودباوری و هم از نظر فهم واقعیت بیشتر به وسیله همین رسانه ها تعیین می شود تا از طریق تجارب پراکنده خودمان .
برای این که هر چه بهتر به عمق پیام رادیویی تونی بلر پی ببریم و یا به قول سی رایت میلز فارغ از «تصاویر ذهنی» القاء شده توسط BBC به تحلیل این پیام بپردازیم بایستی در ابتدا بدانیم که ، در پس پیام نخست وزیر انگلیس چه موضع سیاسی نهفته است ، چه کسی و یا کسانی را غیر مستقیم مخاطب قرار داده ، چرا در غالب پیام رادیویی و نه مطبوعاتی و تلویزیونی؛ و همچنین چرا با کلماتی برهنه و غیرسیاستمداران و احساسی؛.
دولت بلر احتمال می دهد که ما در مقابل این پیام صریح یکی از سه راه و استراتژی تهدید ، تطمیع و یا سکوت را پیش گیریم.
تهدید در قالب احضار کاردار سفارت و تقلیل روابط سیاسی و اقتصادی ، و یا تطمیع در قالب دادن برخی امتیازهای سیاسی و اقتصادی خاصه نفتی ، و یا در نهایت استراتژی سکوت ، که مشق اخیر اتفاقا استراتژی مطلوب هر دو سوی این مکالمه سیاسی اما با الفاظ غیرسیاستمدارانه است .
نگاهی از منظر زبان شناسی به سبک و جنس اطلاعات مندرج در گفتگوی رادیویی بلر نشان می دهد که پیام وی مصرفی داخلی در حوزه جامعه بریتانیا دارد ، و بهتر بود که این پیام احساسی رادیویی از مرزهای دولت وی خارج نمی شد.
زبان شناسان بر این باورند که «زبان» شامل سه نقش عمده ارتباطی ، زیبایی آفرینی و نجوا با خود می باشد ، اگر این سه نقش را در «فرد» مورد بررسی قرار دهیم مثالهای گفتگوی چهره به چهره برای «نقش ارتباطی» ، خلق آثار هنری و ادبی برای دل خود به قصد «زیبایی آفرینی» و در نهایت تفکر و گفتگوی درون با درون برای «نجوا با خود» تا اندازه ای روشنگر موضوع می باشد ، در بخش اجتماعی ، سیاسی و کلان هم این نقشها کارکرد و مصرف معمول دارد و جنس پیام نخست وزیر بریتانیا نیز خارج از تقسیم بندی فوق نخواهد بود.
با توجه به شرایط نچندان مطلوب حزب کارگر خصوصا پس از زمین گیر شدن مهاجمین در عراق ، از دست رفتن اعتبار سیاسی ، اجتماعی و اخلاقی این حزب نزد جامعه انگلیس و پس از آن آشکار شدن برخی از ریسک های بی مورد و نابجای دولت بلر در همکاری و همیاری با حمله ناموفق امریکا به عراق و در نهایت هزینه های آنی و آتی جنگ عراق برای مردم این کشور تونی بلر ناچار از بکارگیری پیامهایی احساسی و غیر دیپلماتیک با هدف «زیبانمایی» حرکت های گذشته و همچنین پیامهایی از جنس «نجوا با خودی ها» به امید ، تلقین های مثبت و امید آخرینی برای جامعه بریتانیاست ، بخصوص در آن قسمت از پیام که سخاوتمندانه سیر داغ و پیاز داغ آش احساس را زیاد کرده و میوه چینی از باغ همسایه عراق را وعده می دهد.
چرا پیام رادیویی؛ مشاوران رسانه ای میدانند که رادیو در عالم سیاست وسیله هیجان آفرینی است ، هر چه هیجان بیشتر باشد تاثیرش هم بیشتر است .
ای بولدینگ در این باره می گوید:« به هر حال میان دنیای رادیو و سینما و جهان تلویزیون تفاوتی اساسی وجود دارد ، فی المثل هیتلر محصول عصر رادیو بود ، زیرا اگر او (با آن پیامها) روی صحنه کوچک تلویزیون ظاهر می شد مایه تمسخر می گردید و هیبتی ایجاد نمی کرد».
اگرچه قیاس BBC قدرتمند با رادیو برلین و بلر با هیتلر قیاسی مع الفارق است اما سعی بلر در ایجاد «تصویر ذهنی» از گذشته «بریتانیای کبیر» برای مخاطبان انگلیسی اندکی بوی «رایش» می دهد ، بخصوص زمانیکه وی با اشاره به نتایج جنگ عراق بر سیاستهای انگلیس در قبال کشورهایی که وی آنها را یاغی و سرکوبگر نامید تصریح کرد: «چرا ایران پس از سالها اکنون برای نخستین بار آماده همکاری با آژانس بین المللی انرژی اتمی شده است؛».
یا این جمله : « این جنگ آزمایشی بود تا به دیگر کشورها مانند عراق نشان دهد که آنها باید جلوی هجمه به «ما» را بگیرند!».
البته ناگفته پیداست که منظور بلر از «ما» نیروهای ائتلاف در حمله به عراق است اما برخلاف افکار عمومی انگلیسی که با «تصاویر ذهنی» BBC اداره می شود ، حتی سربازان امریکایی می دانستند که ارتش انگلیس در جنگ عراق نقشی نمادین داشت و قرار نبود بطور کامل و کلاسیک درگیر شود ، و اندک تلفات ارتش انگلیس مربوط به عقدگشایی سربازان امریکایی در برابر فرصت طلبی های بریتانیا بود که در قالب «آتش دوستانه» صورت می گرفت .
نخست وزیر ادامه پیام می افزاید:«اگر در نهایت مانند من باور کنید که ترکیب تروریسم با این کشورهای سرکوبگر و یاغی تهدیدی برای امنیت را تشکیل می دهند، آنگاه به این موضوع خواهید رسید که جنگ در عراق حالتی آزمایشی داشت».
واقعیت این است که بلر اینطور که توضیح می دهید فکر نمی کند ، او سعی دارد شعار پیروزی را چنان چند لایه و پیازگونه ، تحویل مخاطب داخلی دهد که «گوبلز» را هم روسفیدکند.
در حال حاضر ارتش نمادین بریتانیا در جنوب عراق و در حاشیه امن رافت اسلامی شیعیان این کشور روزگار را بخوبی و خوشی می گذرانند ، و تربیت اسلامی این مردم نجیب در پذیرایی از حتی میهمانان ناخوانده چنان بوده که چشم زخمی به آنان نرسیده ، در حالیکه امریکایی ها در سایر مناطق 379 کشته را متحمل شده اند و روزی نیست که هواپیماهای باری ارتش امریکا بدون جسد فرودگاه بین المللی عراق را ترک کنند.
برغم اصرار آقای بلر بر شراکت جرم در اشغال عراق با امریکا و بکار بردن لفظ «ما» در این پیام ، شیعیان جنوب عراق به غلط یا درست ، حساب ارتش انگلیس را از امریکا جدا کرده و مدارا را بر انتقام ترجیح داده اند.
اما در این دهکده جهانی که پیامها حتی پیامهای داخلی بسرعت منتشر می شوند بجاست که مشاوران نظامی ، نخست وزیر هزینه اینگونه شعارهای نسنجیده را به ایشان یادآور شوند ، در افکار عمومی جهان امروز ، لفظ تروریسم و تروریست خواندن کشورهای صاحب فرهنگ همانقدر معتبر است که توجیه «آتش دوستانه» ارتش امریکا در درو کردن سربازان بریتانیایی.
و سخن آخر این که پیر استعمار می داند که شیعیان در رابطه با انتقام حافظه دراز مدت ندارند ، خیلی زود دشمنی ها را فراموش می کنند و دوستی ها را بخاطر می سپارند ، عقل سلیم حکم می کند که جناب نخست وزیر اصراری بر تجدید خاطرات تلخ گذشته شیعیان نداشته باشند ، اگر چه فرموده اند: «دنیا الان فهمیده که ما در این مسائل بسیار «جدی» هستیم».
ما پیام شما را جدی نگرفتیم چون می دانیم شما هم جدی نبودید بعبارت بهتر با ما نبودید.